مثال های قرآنی برای استفهام توبیخی

مثال های قرآنی برای استفهام توبیخی

استفهام توبیخی : پرسش به قصد توبیخ مخاطب به سبب فعل مورد سؤال
«استفهام توبیخی» که از اقسام استفهام مجازی است، یعنی آن‌چه پس از استفهام قرار گرفته، واقع شده است؛ ولی نمی‌بایست انجام می‌گرفت؛ لذا می‌گویند مخاطب را توبیخ می‌کند.

برخی استفهام توبیخی را همان استفهام انکاری دانسته‌اند؛ با این تفاوت که مفهوم «انکار» در اوّلی، توبیخی و در دومی، ابطالی است.

استفهام توبیخی را استفهام تقریعی نیز دانسته‌اند؛ مانند:

1. «أَلَّا تَتَّبِعَنِ أَفَعَصَیْتَ أَمْرِی»؛ «که از من پیروی کنی آیا از فرمانم سر باز زدی» (طه// 93) .

2. «أَتَعْبُدُونَ مَا تَنْحِتُونَ»؛ «آیا آنچه را می‏تراشید می‏پرستید» (صافات// 95) .

3. «أَلَمْ یَأْنِ لِلَّذِینَ آمَنُوا أَن تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِکْرِ اللَّهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ»؛ «آیا برای کسانی که ایمان آورده‏اند هنگام آن نرسیده که دلهایشان به یاد خدا و آن حقیقتی که نازل شده نرم (و فروتن) گردد» (حدید/ 16) .

نیز ر.ک:استفهام انکاری.

وبلاگ تخصصی رشته علوم قرآن و حدیث

انا كنا نستنسخ ما كنتم تعملون (معنی نسخ)

انا كنا نستنسخ ما كنتم تعملون (معنی نسخ)

و مـقـتـضـاى آنـچـه وى نـقـل كـرده ايـن اسـت كـه مـفـعـول فـعـل اسـتـنـسـاخ در عـبارت : (من كتاب را استنساخ كردم ) كتاب اصلى باشد، كه از آن نـسـخـه بـردارى كـرده ايـم، و لازمـه ايـن معنا در آيه مورد بحث كه مى فرمايد: (انا كنا نـسـتـنـسـخ مـا كـنـتـم تـعـملون) اين است كه اعمال ما نسخه اصلى باشد، و از آنها نسخه بـردارنـد. و يـا بـه عـبـارتـى ديـگـر: اعـمـال در اصـل كـتـابـى بـاشـد و از آن كـتـاب نقل شود.

وبلاگ تخصصی رشته علوم قرآن و حدیث

تغییر شیوه طراحی سوالات کنکور رشته علوم قرآن و حدیث

تغییر شیوه طراحی سوالات کنکور رشته علوم قرآن و حدیث

با توجه به تغییر شیوه طراحی سوالات آزمون دکتری علوم قرآن و حدیث 96، به نظر می اید این روش در آزمون کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث 96 نیز اجرایی شود بنابراین هم رشته های عزیز که قصد دارند ان شا الله در آزمون ارشد علوم قرآن و حدیث 96 شرکت کنند بایستی با دقت بیشتری منابع را مطالعه فرمایند.

اگر نقطه نظری دارید بفرمایید.

دانلود کتاب هدی العقول إلی أحاديث الأصول قطیفی

دانلود کتاب هدی العقول إلی أحاديث الأصول قطیفی

هدی العقول إلی أحاديث الأصول، اثر محمد بن عبدعلی آل عبدالجبار قطیفی، شرحی بر بخش ابتدایی کتاب کافی (اصول کافی) است. این کتاب به همت مصطفی عبدالحمید آل مرهون تحقیق و در نه جلد منتشر شده است.

بر اصول کافی، شرح‌های زیادی نوشته شده که این کتاب از بزرگ‌ترین (مفصل‌ترین) شروح بشمار می‌رود [۱].

محقق تهرانى از مؤلف «أنوار البدرين» نقل مى‏کند: این کتاب، بزرگ‏ترین شرح «الكافي» است که در چهارده مجلد تدوین شده است. ده مجلد آن پاک‌نویس و بقیه آن به حالت اولیه باقى مانده است. برخى از مجلدات آن را دیده‏ام که پر از تحقیق و تدقیق است [۲].
شارح، کتاب خود را با عناوین «قوله، قوله» انجام داده است. شارح در کتاب خود بر آراى فلاسفه و عرفا خصوصاً ملا صدرا و فیض کاشانى ایراد مى‏کند [۳].

شارح، در ابتدا یک یا چند روایت را با ذکر شماره می‌آورد و سپس به شرح هرکدام از آنها می‌پردازد. در این میان، ایشان از ذکر سند روایت پرهیز کرده و فقط به راوی از امام اشاره می‌کند.

ایشان بعد از ذکر هر روایت، مشابه آن روایت را از سایر منابع از قبیل «بصائر الدرجات»، «محاسن»، «من لا يحضره الفقيه» و... نقل کرده و اختلاف متن روایات را در منابع مختلف متذکر شده، سپس به شرح برخی از واژگان مبهم پرداخته و در ادامه به کمک آیات و روایات و اقوال علما به شرح روایات می‌پردازد. وی در بسیاری از موارد، اقوال بزرگانی همچون: ملا محسن فیض کاشانی، ملا صالح مازندرانی، شیخ یوسف بحرانی، شیخ حسین آل عصفور و... را مطرح و سپس آن را شرح و یا رد می‌کند [۴].

شرح روایات بر اساس توضیحات شارح ممکن است در یک بند صورت بگیرد [۵] و یا اینکه در چند و یا چندین صفحه انجام شود؛ بنابراین ملاک در شرح، پیچیدگی و اغماض روایات است. اگر روایتی دارای الفاظ مبهم باشد و علمای زیادی درباره آن نظر داده باشند، آن روایت شرح مبسوطی خواهد داشت.

در پایان برخی از ابواب نیز توضیحاتی را در موضوع آن باب ارائه می‌کند. [۶].

روش تحقیق

محقق کتاب جناب آقای مصطفی عبدالحمید آل مرهون در ابتدای کتاب به زندگی‌نامه شارح و شیوه و روش تصحیح آن اشاره کرده است.

ایشان، کتاب را بر اساس سه نسخه به نام‌های اختصاری «ل»، «ه» و نسخه ثالثه تحقیق نموده و اختلاف بین این سه نسخه را در پاورقی خاطرنشان نموده است.

وی در ابتدای کتاب چند تصویر از نسخه‌های فوق به معرض نمایش گذاشته است [۷].

محقق، در این کتاب، رموز زیر را به کار گرفته است:

| |: به معنای این است که مطلبی که در این علائم قرار می‌گیرد توضیح مطالب است.
[ ]: جملات و کلمات غریب و نامفهومی که برای آنها توضیحی درنظر گرفته نشده، در این علائم قرار می‌گیرند.

[...]: جاافتادگی، در این علائم قرار می‌گیرد [۸].

تناسب آیات و سور

تعریفی از تناسب آیات و سور

«مناسبت» در لغت به معناى پيوند و اتصال دو چيز با يکديگر، همانندى، قرابت و نزديکى است و در اصطلاح به پيوند ميان دو چيز به هر جهتى که باشد اطلاق مى شود. مناسبت گاه در پديده هاى عينى و خارجى و گاه در نوشته هاست؛ اما در علوم قرآنى اين اصطلاح محدودتر مى شود و به پيوندِ ميان بخش هاى يک آيه يا دو يا چند آيه با هم و نيز ارتباط سوره اى با سوره هاى ديگر، اطلاق مى شود.

علم مناسبت، علمِ کشفِ ارتباط ميانِ بخش هايى از قرآن است که در ظاهر گسسته و بى ارتباط مى نمايند. ناپيوستگى گاه ميانِ دو بخش از يک آيه، گاه ميان آيات همجوار و... خودنمايى مى کند.

«علم شناسايى عواملِ ترتيب و چينش آيات و سوره ها»، تعريفى است که بقاعى از علم مناسبات ارائه کرده است. در نظر سيوطى، مقصود از علم مناسبت، يافتن معنايى است که ميان بخش هاى قرآن، ارتباط برقرار مى کند.؛ معنايى که گاه به صورت عام و خاص تحقق مى يابد، گاه پيوند عقلى، حسى و خيالى است يا نوعى از علاقه و تلائم ذهنى، مانند سبب و مسبب، علت و معلول يا حتى دو مخالف و ضدى که نوعى پيوستگى موضوعى را نشان مى دهند. موضوع علم مناسبات اجزا و عناصرى است که زمينه پيوند مطالب به ظاهر گسسته را فراهم مى آورد.

ادامه نوشته

جایگاه مهم دروس تخصصی (مصاحبه دکتری علوم قرآن و حدیث)

جایگاه مهم دروس تخصصی (مصاحبه دکتری علوم قرآن و حدیث)

در این مرحله دروس تخصصی بسیار مهمند. آنقدر مهم که جبران مرحله اول را بنماید. اگر آزمونشان کتبی بود که معمولاً تشریحی است و باید بتوانید استدلال کنید و اگرم شفاهی بود به طریقه اولی استدلال شما را می خواهند.

و مطلب دیگر اینکه به هیچ وجه از شما در مصاحبه انتظار ندارند که جزئیات همه دروس و علوم شاخه های اصلی و فرعی آنها را بدانید. بلکه می خواهند مطمئن شوند اولاً شما آن مطلب را یاد گرفته اید یا نه و ثانیاً چقدر در آن زمینه عمیق شده اید. لذا لازم نیست مثل کنکور ارشد که نکات را به صورت تستی یاد گرفته بودید و مثلاً همه مثال های آیات را عین منبع اصلی حفظ کرده بودید اینجا هم همان کار را انجام دهید.

در بخش های علوم قرآن و حدیث سوالات کاملا به شکل معمول خواهد بود و به طور مثال از شما خواهند خواست که در رابطه با تناسب آیات و سور هر چه میدانید بگویید و نظر شخصیتان را هم بیان کنید.

اما در بخش تفسیر، از مصاحبه شونده در رشته علوم قرآن و حدیث انتظار می رود که تا حد مناسبی با تفسیر المیزان و روش تفسیر علامه در کتابش آشنا باشد. بنابراین سوالاتی که از شما پرسیده می شود را در مرحله اول طبق نظر المیزان توضیح دهید و سپس اگر نظرات دیگری هم می‌دانید آنها را هم بیان کنید. نکته دیگر این است که اگر نظر علامه را نمی دانید سعی کنید از روش تفسیری علامه استفاده کرده و تفسیر را خودتان حدس بزنید.

زبان انگلیسی (مصاحبه دکتری علوم قرآن و حدیث)

زبان انگلیسی (مصاحبه دکتری علوم قرآن و حدیث)

به جرأت می‌توان گفت که کسانی که به زبان انگلیسی تسلط خوبی داشته باشند به شدت از دیگران جلو می افتند. سؤال زبان انگلیسی معمولاً بدین صورت است که یکی از مدخل های دایرة المعارف قرآن و یا دایرة المعارف اسلام را به شما می‌دهند و از شما می خواهند که روخوانی کرده و ترجمه کنید. (چند خط) نکته ی این بخش این است که اگر سوال زبان انگلیسی را جواب ندهید خیلی جای نگرانی نیست، اما اگر خوب جواب دهید امید به قبولیتان بسیار بالا خواهد رفت. نکته آخر هم این است که در این قسمت هم لحن و لهجه انگلیسی تاثیر زیادی در دید داوران نسبت به شما خواهد داشت.

نکاتی مهم درباره مصاحبه شفاهی علوم قرآن و حدیث

نکاتی مهم درباره مصاحبه شفاهی علوم قرآن و حدیث

1- هدف اول از برگزاری مصاحبه شفاهی، مشاهده صورت، وجنات، رفتار، قدرت استدلال، عمق آموخته ها و اشراف علمی شرکت کننده در آزمون است. لذا یکی از مهم ترین مسائلی که بر امتیاز امتحان شفاهی تاثیر گذار است شیوه و لحن صحبت کردن دانشجو می باشد. به این معنا که قدرت و فن بیان، عدم عصبانیت حین پاسخ گویی و تسلط بر جوّ حاکم جلسه مصاحبه تاثیر زیادی بر نمره نهایی و نتیجه مصاحبه خواهد داشت.

2- در مصاحبه اول از کلیات سؤال می شود سپس از جزئیات. به همین دلیل توصیه می شود تعریف های مهم (حتی به عربی)، اصول و چارچوبهای کلی دروس را برای مصاحبه آماده کنید.

3 - یکی دیگر از مسائلی که معمولاً در مصاحبه ها مورد سوال و چالش قرار میگیرد، پایان نامه‌ها، مقاله‌ها و کتابهای دانشجو است. به این معنی که عموماً اساتید در رابطه با موضوع مقاله ها و تالیفات دانشجو اشکالاتی به دانشجو وارد می کنند تا اولاً سطح علمی دانشجو از این طریق مشخص شود و از طرفی قدرت دفاع دانشجو از نظراتش را بسنجند.

4 - برخی اساتید سعی می‌کنند مدام به نظرات دانشجو اشکال وارد کرده و به اصطلاح او را تحت فشار قرار دهند. توجه داشته باشید که این امر هم به جهت امتحان کردن هرچه بهتر دانشجو انجام می شود. بنابراین بر اعصاب خود کاملاً مسلط باشید و هر گونه اشکالی که به صحبت ها و یا تالیفاتتان وارد می‌شود را به خوبی و با خونسردی کامل پاسخ دهید.

رزومه پژوهشی (مصاحبه دکتری علوم قرآن و حدیث)

رزومه پژوهشی (مصاحبه دکتری علوم قرآن و حدیث)

رزومه پژوهشی شما شامل تألیف پایان نامه، کتاب، مقاله و طرح پژوهشی است. در صورتی که در هر یک از زمینه های فوق فعالیت داشته اید، حتما آنها را آماده کنید. حتی بعضی از ناشران وجود دارند که پژوهشهای شما را کاملا قانونی و رسمی همراه با شابک و... (با هزینه خودتان) در نسخه های محدود به چاپ می رسانند.

اما از کتاب بسیار مهمتر مقالات علمی-پژوهشی یا علمی-ترویجی شماست. حتماً تلاش کنید تا سال آینده لا اقل یکی دو مقاله آماده کنید. سمینارها فرصت مناسب تری برای ارائه مقاله هستند. لذا از الان می توانید در سایت اطلاع رسانی سمینارهای ایران عضو شده و اخبار آنرا پیگیری کنید. ضمناً بسیار مناسب و راحت تر است که اولین مقاله تان را از پایان نامه تان استخراج کنید

حتماً به پایان نامه تان مسلط شوید به طوری که بتوانید در عرض 3 تا 5 دقیقه ممتحن را به شگفتی وادار کنید. نه اینکه تازه سر جلسه مصاحبه بخواهید فکر کنید و رئوس مطالب پایان نامه تان را به یاد آورید. 

عربی و متن خوانی (مصاحبه دکتری علوم قرآن و حدیث)

عربی و متن خوانی (مصاحبه دکتری علوم قرآن و حدیث)

اگر بخواهید عربی مرحله اول را پاسخ دهید، که راهش را خدمتتان گفتیم. ولی اگر بخواهید عربی مرحله دوم را هم موفقیت آمیز پشت سر بگذارید، لازم است بدانید در اینجا به هیچ وجه مانند مرحله اول تستی و نکته ای و جزئی نیست. در مرحله دوم چه کتبیِ تشریحی باشد و چه شفاهی، در هر دو صورت آنچه اهمیت دارد مهارت به کار گیری نکات آموخته شده صرف و نحو است.

بهترین روشی که ممتحنین می توانند بفهمند که آیا شما قادر به انجام این مهارت هستید یا خیر، آزمون متن خوانی است.

متن خوانی عربی اهمیت بسیار زیادی دارد. معمولاً اولین سوالی که از مصحابه شونده پرسیده می شود مرتبط با همین موضوع است. تجربه نشان داده که این کار از طریق روخوانی متن یکی از سوره های 5 جزء آخرِ عربیِ تفسیرِ مجمع البیان انجام می شود.

نکات مهم در متن خوانی:

1- اولین نکته بسیار مهم در متن خوانی که مورد توجه ممتحنین است، مهارت انباشته شده داوطلب در طول دوران ارشد و قبل از آن بوده که به وضوح قابل تشخیص دادن است. مهارت خوانش متن چیزی نیست که با یک هفته و یک ماه تمرین بدست آید.

2- نه بسیار تند و نه بسیار کند خوانده شود. با یک سرعت روان متناسب با سطح سواد و مهارت خودتان بخوانید. صحیح خواندن به مراتب مهمتر و بهتر است از غلط خواندن

3- سعی نکنید هیچ حرکت و حرف و کلمه ای را گنگ و ناقص و کم صدا بخوانید. این کارها برای ممتحنین تکراری و حاکی از بی صداقتی امتحان دهنده است. سرفه های مکرر و تمارض نیز به طرز واضحی حاکی از ضعف دانش و بی صداقتی است.

4- حتی توصیه می شود حرکت آخرِ جملات را نیز ادا نموده تا به این طریق به ممتحن بفهمانید که اعراب آن کلمه را نیز می دانید. لذا نگران نباشید آنها تصور کنند قواعد وقف را بلد نیستید.

5- لحن و لهجه عربی می‌تواند تاثیر بسزایی بر نمایش دادن سطح دانش شما در عربی داشته باشد. اهمیت این بخش تا حدی است که در صورت خوب پاسخ دادن به این سوال، از شما سوال صرف و نحو نپرسند!

مثال حدیثی برای اصطلاح مصحف (احادیث تصحیف شده)

مثال حدیثی برای اصطلاح مصحف (احادیث تصحیف شده)

حديثى است كه قسمتى از سند يا متن آن به كلمه يا عبارت مشابه آن تغيير يافته باشد.

مشابهت دو كلمه كه موجب تصحيف مى‌شود، گاه ممكن است در كتابت‌ باشد، مانند تصحيف‌ «بريد» به‌ «يزيد» (بريد بن معاويه عجلى به يزيد بن معاويه)، و «جرير» به‌ «حريز»، و نيز مانند تصحيف در حدیث (من صام رمضان و اتبعه ستّاً من شوال)، كه‌ كلمه (ستّا) به (شيئا) تصحيف شده است،

و مثل حديث: «ان النبي‌ احتجر بالمسجد»، (اي اتخذ حجرة من حصير. يعنى رسول اكرم درمسجد حجره‌اى از حصير و بوريا ساخت) كه به (احتجم) (يعنى پيغمبر در مسجد حجامت فرمود) تصحيف شده است.

و گاهى نيز تصحيف در معنى و مفاد حديث است، مثل اين حديث كه‌از ابو موسى محمد بن المثنى العنزى نقل شده كه گفت: «نحن قوم لنا شرف نحن عنزه صلّى الينا رسول الله‌» كه راوى لفظ عنزه را كه مراد عصاى كوتاه است‌ به (عنزة) كه نام قبيله راوى است، تصحيف نموده و مفاد حديث را كه حاكى از نماز گزاردن رسول خدا به طرف عصاى‌ خويش است‌ به نماز گزاردن رو به قبيله عنزه تغيير داده است. به نظر می رسد که با توجه به معنای لغوی و استعمالات دو واژه تحریف و تصحیف، تحریف اعم از تصحیف است و هر گونه تغییر در کلام را شامل می گردد، اما تصحیف تنها قسمی از تحریف است که در آن تغییر واژه از یکسانی یا شباهت لفظی یا کتبی دو کلمه ناشی می شود .

---

اين تصحيف توسط ابن لهيعه انجام شده و مانند جمله: الدنيا راس كل خطيئه) كه در اخلاق ناصرى به (الدينار، اس كل‌ خطيئه) تصحيف شده است.و مانند تصحيف زر غبا تزدد حبا (یک روز در ميان زيارت كن تا موجب زيادى دوستى گردد) كه بعضى به (زر عنا تزدد حبا) (از جانب ما زيارت كن تا موجب زيادى دوستى شود)

وبلاگ تخصصی رشته مبارک علوم قرآن و حدیث

حداقل نمره قبولی زبان انگلیسی برای شرکت در آزمون جامع دکتری

حداقل نمره قبولی زبان انگلیسی برای شرکت در آزمون جامع دکتری

حداقل نمره قبولی زبان برای شرکت در آزمون جامع دکتری

TOLIMO: ۵۲۰

MSRT (MCHE): ۵۰

TOEFL: ۵۰۰ IELTS: ۵.۵

TOEFL(IBT): ۶۱

جدول زمانی ارائه‌ کارنامه قبولی آزمون‌های زبان (با حداقل نمرات ذکرشده در بالا) برای شرکت درامتحان جامع دکتری.

تذکر: با توجه به اینکه آزمون جامع در اکثر دانشکده‌ها در آبان و آذر سال دوم تحصیل برگزار می‌شود، دانشجویان بهتر است نمره زبان خود را در ترم‌های اول و دوم تحصیل ارائه نمایند.

تذکر مهم دیگر: این حداقل نمرات که ذکر شده مربوط به سالی است که این پُست را درج کرده ایم به احتمال بسیار زیاد این حداقل ها در سال های آتی با تغییرانی روبرو خواهد شد که نیازمند آن است که دوباره چک بفرمایید.

موفق باشید

غیبت ۱۸% داوطلبان دکتری در جلسه آزمون دکتری 96

غیبت ۱۸% داوطلبان دکتری در جلسه آزمون دکتری 96

بیش از ۴۷ هزار نفر از ثبت نام کنندگان کنکور دکتری ۹۶ در جلسه آزمون حاضر نشدند.

مشاور سازمان سنجش گفت آزمون ورودی دوره دکتری نیمه متمرکز سال ۹۶ در ۷ گروه آموزشی در ۲۴۴ کدرشته امتحانی برای تعداد ۲۶۰ هزار و ۵۲۰ داوطلب در روز جمعه ۶ اسفندماه ۹۵ در یک نوبت و در ۵۴ شهرستان و با نظم و کیفیت مطلوب و امنیت کامل بر اساس برنامه زمان بندی شده برگزار شد.

توکلی اضافه کرد: در این آزمون از تعداد ۲۶۰ هزار و ۵۲۰ داوطلب ثبت نام کننده در آزمون نیمه متمرکز دکتری سال ۹۶، تعداد ۲۱۲ هزار و ۹۴۱ داوطلب در جلسه آزمون حاضر بودند و ۴۷ هزار و ۵۷۹ داوطلب معادل ۱۸.۲۶ درصد در جلسه آزمون غایب بودند.

وی خاطرنشان کرد: از تعداد ۲۱۲ هزار و ۹۴۱ داوطلب حاضر در جلسه آزمون، تعداد ۹۱ هزار و ۴۰۵ نفر معادل ۴۲.۹۳ درصد زن و ۱۲۱ هزار و ۵۳۵ نفر معادل ۵۷.۰۷ درصد مرد بودند.

دکتر یحیی میرحسینی

دکتر یحیی میرحسینی

Doctor Yahya Mirhoseini

استادیار
گروه علوم قرآن و حدیث
دانشکده الهیات و معارف اسلامی
دانشگاه آیت الله حائری میبد

- دکترای رشته علوم قرآن و حدیث از دانشگاه امام صادق(ع)؛ ورودی بهمن 1389، عنوان رساله:

«الگوهای گفتمانی تصرف در حدیث نزد قُصّاص»

استاد راهنما: دکتر احمد پاکتچی؛

اساتید مشاور: دکتر مهدی ایزدی و دکتر رسول جعفریان؛

تاریخ دفاع 14/ 10/ 1394 با درجه عالی و نمره 75 / 19.

معدل کل دوره: 78 / 19.

- دانش‌آموخته کارشناسی‌ ارشد رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه امام صادق (ع).

عنوان پایان‌نامه: «تحلیل و نقد رویکرد تفسیر عرفانی جدید امامیه؛ با تأکید بر آثار تفسیری کیوان قزوینی، صفایی حائری و بانوی اصفهانی»

راهنمایی دکتر احمد پاکتچی

مشاوره دکتر عباس مصلایی‌پور.

معدل کل دوره: 50/ 18.

اساتید علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد

اساتید علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد

اسامی از چپ به راست:

دکتر سید کاظم طباطبایی (دانشیار-بازنشسته)

دکتر عبدالهادی فقهی زاده (استاد تمام دانشگاه تهران)

دکتر باقر اسدی (دانشیار-بازنشسته)

آقای مصطفی فروتن

دکتر مهدی جلالی (دانشیار)

حجت الاسلام دکتر غلامرضا رئیسیان (دانشیار)

حجت الاسلام دکتر حسن نقی زاده (استاد تمام)

پژوهشی درباره اصول اربعمأة

معرفی مقاله:پژوهشی درباره اصول اربعمأة

اصول از مهمترین منابع حدیثی شیعه و اولین مجموعه های حدیثی است که در زمان ائمه (ع) فراهم آمده اند. متأسفانه جز اندکی از این اصول بعینه به دست ما نرسیده است و باقی آنها در بین جوامع و کتب حدیثی پراکنده است. این نوشته به مسائل زیر می پردازد:

1- معنای اصل و تفاوت آن با کتاب؛

2- زمان تدوین اصول؛

3- تعداد اصول؛

4- امتیازات اصول؛

5- سرنوشت اصول؛

6- فهرست برخی از اصول اربعمأة

این مقاله رو از اینجا میتوانید دانلود کنید.

راجع به معرفی کتاب ها و مقالات هم هر نظر و پیشنهادی دارید لطفا بیان کنید.

کتابشناسی علوم قرآن و حدیث

کتابشناسی علوم قرآن و حدیث

اخیرا فایلی به دستم رسید که راجع به کتابشناسی کتب علوم قرآنی هست و فکر کنم مورد نیاز هر پژوهشگر قرآنی باشد. این فایل شامل ۲۴۵ عنوان کتاب در حوزه علوم قرآنی هست که به زحمت آقای محمد علی هاشم زاده جمع آوری شدهاست و تقریبا اطلاعات کتابشناختی هر کتاب را در بر دارد این فایل رو اینجا می توانید دانلود کنید.

منبع:وبلاگ آقای علی معدلی

جزوه پیشنهادهای الهیات گرایش علوم قرآن و حدیث (دوره کارشناسی)

جزوه پیشنهادهای مطالعاتی ویژه دانشجویان الهیات گرایش علوم قرآن و حدیث (دوره کارشناسی)

زمانی که در مقطع کارشناسی تحصیل میکردم، استاد بزرگوار جناب دکتر پاکتچی سخنرانی داشتند راجع به ضرورت های مطالعاتی ویژه دانشجویان الهیات گرایش علوم قرآن و حدیث. به سبب اهمیت این مطلب متن ویرایش شده این سخنرانی رو اینجا قرار میدم. امیدوارم مورد استفاده قرار بگیرد.

منبع: وبلاگ آقای علی معدلی

بررسي و نقد ديدگاه آيت الله معرفت در نزول قرآن (محمد هادی معرفت)

معرفی مقاله: بررسی و نقد ديدگاه آيت الله معرفت در نزول قرآن

علاوه بر نزول تدریجی، آیا نزول دفعی هم برای قرآن بوده یا نه؟ مرحوم استاد محمدهادی معرفت بر این نظر است که قرآن دارای نزول دفعی نمی باشد. ایشان آیه نخست سوره قدر را به معنای شروع نزول، معنا نموده و دلایلی بیان می نمایند. نظر استاد از این پرسش سرچشمه گرفته است که نزول دفعی به بیت المعمور چه فایده ای دارد. این نوشته به بررسی موضو و پاسخ دلایل انحصار نزول به نزول تدریجی پرداخته است.

واژگان کلیدی: وحی، نزول قرآن، نزول تدریجی، نزول دفعی، استاد معرفت
لینک مقاله

مشاهده مقاله از اینجا

دانلود Encyclopedia of Islam | Encyclopedia of Quran

دانلود Encyclopedia of Islam | Encyclopedia of Quran

باتوجه به اهمیت Encyclopedia of Islam و Encyclopedia of Quran و نیز منبع بودن مقالات این دو دائره المعارف در آزمون دکتری و کارشناسی ارشد، گزیده برخی مقالات رو که بیشترین استفاده در آزمون ها داشتند به صورت فایل pdf تقدیم میکنم. احتمالا این فایل منبع درس زبان تخصصی علوم قرآن و حدیث نیز خواهد بود. لازم به ذکر است انتخاب این مدخل ها توسط استاد ارجمند دکتر موسوی صورت گرفته است.

باتشکر از جناب آقای خراسانی

در ضمن برای سهولت کار دوستان در استفاده از دیکشنری برای ترجمه متن لینک یک تبدیل کننده pdf به word رو هم قرار میدم که بتونید راحت مقالات pdf رو تبدیل کنید.

لینک دانلود

لینک تبدیل کننده فایل های pdf به word

منبع:وبلاگ آقای علی معدلی

تمدید مهلت پذیرش دانشگاه قرآن و حدیث 96

حجت الاسلام مسعودی گفت: متقاضیان باید مدرک سطح دو حوزه یا مدرک کارشناسی را از دانشگاه های معتبر کشور داشته باشند.

 

وی با بیان اینکه پذیرفته شدگان آزمون در مراکز قم، اصفهان، مشهد و شعبه پردیس ری تحصیل می کنند، افزود: سال تحصیلی از اواخر شهریور ۹۶ آغاز می شود و به گونه ای برنامه ریزی شده است که آغاز سال تحصیلی این دانشگاه با درس های حوزوی و علمی طلاب تداخل نداشته باشد.

حجت الاسلام مسعودی تصریح کرد: رشته ‌های مقطع کارشناسی ارشد شامل؛ کلام امامیه، علوم حدیث گرایش عقاید، علوم حدیث گرایش اخلاق، علوم حدیث گرایش نهج البلاغه، تفسیر روایی، علوم و قرآن حدیث، علوم حدیث گرایش تفسیر اثری، روانشناسی اسلامی گرایش مثبت گرا، فقه و مبانی حقوق اسلامی است.

قائم مقام دانشگاه قرآن و حدیث، افزود: در مقطع دکتری نیز دانشجویانی در رشته علوم قرآن و حدیث، کلام امامیه، مدرسی معارف گرایش اخلاق و نهج ‌البلاغه پذیرش می‌شوند.

مسعودی، با بیان اینکه آزمون اردیبهشت سال آینده برگزار می شود، اضافه کرد: داوطلبان برای کسب اطلاعات بیشتر می‌ توانند به آدرس www.qhu.ac.ir مراجعه و یا با شماره تلفن[phone] تماس بگیرند.

دکتر محمد علی لسانی فشارکی

دکتر محمد علی لسانی فشارکی|Doctor Mohammad Ali Lesani Fesharaki

دکتر «محمدعلی لسانی فشارکی» فارغ التحصیل از دانشکده الهیات دانشگاه تهران در رشته علوم قرآن و حدیث است. وی بیش از 20 سال سابقه در تدریس علوم قرآنی و ادبیات عرب دارد، و در حال حاضر عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و استاد دانشگاه آزاد (واحد علوم تحقیقات) و دانشکده علوم قرآنی شهر ری می باشد.

ایشان عضو مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی نیز می باشند.

وی آثار بسیاری در قالب ترجمه و تألیف ارائه کرده که در اختیار دانشجویان و قرآن پژوهان قرار گرفته است. گفته می شود درر دوران معاصر، توجه آکادمیک به علم سوره شناسی اولین بار از سوی ایشان صورت گرفت. وی در ۱۳۷۹ توجه محققین حوزه مطالعات قرآنی را به این علم – طی دو سخنرانی درسی در دانشگاه امام صادق (ع) – جلب نمود.

کتب انتشار یافته ایشان:

قرآن منشور زندگی

سیمای صابران در قرآن

روش تحقیق موضوعی در قرآن کریم

خورشید نبوت: ترجمه فارسی “الرحیق المختوم” شیخ صفی الرحمن مبارکفوری

تفسیر روحانی: گزارشی از تفسیر علامه مجاهد شهید آیت الله حاج آقا سیدمصطفی خمینی(قدس سره)

تفسیر کابلی از دیدگاه اهل سنت: از آیه 45 سوره عنکبوت تا آیه 37 سوره جاثیه با فوائد “موضح الفرقان”

تفسیر کابلی از دیدگاه اهل سنت: از آیه 38 سوره جاثیه تا آخر سوره ناس با فوائد “موضح الفرقان”

تاریخچه رشته علوم قرآن و حدیث؛ آسیب ها و ضرورتهای اصلاح

تاریخچه رشته علوم قرآن و حدیث؛ آسیب ها و ضرورتهای اصلاح

با تشکر از قبول زحمت به عنوان اولین سئوال مایلم اشاره ای به تاریخچه رشته علوم قرآن و حدیث در دانشگاه ها داشته باشید.

ذهنیت بنده، عمده بحث را حداقل همین جا تشخیص می‌دهد چون مثل هر پدیده دیگری، هر نوع بررسی که بخواهیم در مورد پدیده‌ای داشته باشیم، مهمترین قسمت مربوط به خاستگاه و آغازش می‌شود. چه بسا مسائل به طور عمده براساس آن خاستگاه و آغاز است که بررسی می‌شود.همچنین نزدیک‌ترین راه برای رسیدن به راه‌حل‌ها هم متمرکز شدن روی آغاز پدیدها باشد.

من به عنوان کسی که در مسیر طولانی تحصیل خودم که به تعبیربعضی از دوستان رکورددار بودم که از دوره لیسانس تا دکتری سال‌های ۱۳۴۸تا ۱۳۷۲ را پوشاند و طبعا دو بخش بعد از انقلاب و قبل ازانقلاب پیدا کرد، شاهد بودم که رشته قران وحدیث در دانشگاه‌ها چگونه شروع شد وگسترش پیدا کرد. ابتدا که ما وارد دانشگاه الهیات دانشگاه تهران از طریق دومین کنکور سراسری در سال ۱۳۸۴ شدیم که انتخاب اول بنده به حکم علاقه‌ام الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران و انتخاب دومم نبز دانشکده الهیات و معارف اسلامی مشهد بود و هدفم این بود که حتی الامکان از این دو انتخاب خارج نشود و به انتخاب بعدی موکول نشود.

وارد دانشکده الهیات دانشگاه تهران که شدیم، بعد از دو سال مشترک، دانشجویان به پنج رشته تقسیم می‌شدند که هیچ کدام از آن‌ها علوم قرآن وحدیث نبود. از آن طرف من از کسانی بودم که به علوم قرآنی داشتم یعنی علومی که به طور متنی با اسلام سر وکار دارد.

این اسم، آن‌موقع نه در حوزه مطرح بود و نه در دانشگاه در عین حال ‌من به حساب این علاقه وارد دانشکده الهیات و معارف اسلامی شده‌بودم. دوره مشترک را گذراندیم،گفتیم ما دنبال قرآن و حدیث آمدیم. گفتند این خواسته شما در رشته زبان وادبیات عربی موجود است. تا حدودی هم واقعیت امر همین بود. چون فرق بین زبان و ادبیات عربی در دانشکده الهیات دانشگاه تهران و دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران این بود که متون و رویکردهای زبان وادبیات عربی در دانشکده الهیات، متون اسلامی بود و در دانشکده ادبیات و علوم انسانی، با رویکرد ادبیات شعری و معاصر عربی و از آن طرف ادبیات جاهلی بود. در دانشکده الهیات و معارف اسلامی برعکس آن چیزها، کمتر خبری بوده به جایش قرآن وحدیث و نهج‌البلاغه به‌طور مشخص بود که پی‌گیر حضور نهج‌البلاغه نیز استاد دکتر سامی الادبونی بود که به خاطر تثبیت نهج‌البلاغه در دانشکده الهیات، شکنجه‌ها و اذیت‌هاو زندان‌هایی را هم ازجانب ساواک تحمل کرده‌بودکه شما چه اصراری دارید نهج‌البلاغه تدریس کنید و چه اصراری دارید نهج‌البلاغه درس باشد، آن هم به شکل خاصی که شما تدریس می‌کنید. اینجا برای تعریف زمینه لازم بود. در همین اوضاع و احوال بود که وقتی در رشته خاص خودمان و زبان ادبیات عربی وارد شدیم به صورت محوری با تاثیر استاد معظم دکتر سید محمد باقر حجتی مواجه شدیم که در واقع تعیین کننده اصلی تحصیل در رشته بودند . اساتید دیگر هم حضور داشتند که قسمتی را اشاره کردم.

در قسمت‌هایی جناب دکتر آذرنوش موثر بودند ولی تعیین کننده محوری در این رشته جناب دکتر حجتی بودند. به تدریج و همزمان با منتقل شدن بنده به دوره کارشناسی ارشد که بلافاصله بود کارشناسی ارشد رشته فرهنگ عربی و علوم قرآنی ایجاد شد که با پی‌گیری جناب آقای دکتر حجتی در سال ۱۳۵۲ اسمش به محتوا نزدیک شد.

فوق لیسانس بنده بر خلاف بقیه که دو سال طول کشید به دلیل رفتن به خدمت سربازی چهار سال طول کشید که بلافاصله نیز وارد دکترا شدم که از سال ۱۳۵۶ تا۱۳۷۲ طول کشید. در این فاصله که بنده تحصیل دکترا را با همان عنوان فرهنگ عربی وعلوم قرآنی گذرانده‌بودم تحولاتی صورت گرفت و عنوان رشته با عنوان قرآن و حدیث تثبیت شد. بنابراین زمانی که دکتری می‌گرفتم، مدرک دکتری ما با عنوان قرآن وحدیث صادر شد و تقریبا همان زمان یا چند سال جلوترش افرادی مثل آقای دکتر بی‌آزار شیرازی که دکترا گرفتند، علوم قرآن وحدیث گرفتند.

روند ایجاد رشته علوم قرآن و حدیث را چگونه ارزیابی می فرمایید؟

در این که اخلاص و همت وجدیت و علاقه‌مندی به شدت در تاسیس این رشته وجود داشت چه از جانب دکتر حجتی وچه از جانب دیگران که در این زمینه فعالیت کردند و شاهد آن بودم، شکی نیست. مع‌الوصف آنچه که رخ داد این بود که بر اساس آن ضرورتی که احساس شده‌بود و اصرار و علاقه‌مندی که وجود داشت که این کار هر چه زودتر انجام شود و رشته علوم قرآن و حدیث در دانشگاه موجودیت پیدا کند، آنچه که من می‌دیدم و هنوز هم می‌اندیشم بر اساس آن عواملی که در کار بود رشته علوم قرآن وحدیث خیلی شتابزده تاسیس شد وبه دلایل مختلف از جمله پی‌گیری و اخلاص که ذکر کردم جا افتاد و بعدا چون در زمان انقلاب اسلامی هم بود قوت گرفت و این تاسیس انجام شد ولی این شتابزدگی از همان آغاز با این تاسیس همراه بود و امثال من انتظار داشتیم این شتابزدگی در همان مرحله تاسیس که دلایل موجهی داشت به همان مرحله ختم شود و از جایی به بعد، آن دقت‌های لازم به عمل آمده و الگوگیری‌های لازم از سوابقی که نظیر این رشته در جهان اسلام داشتند انجام شود و آسیب شناسی شود و خیلی زود آن تعجیلی که در آغاز کار بود جبران شود. نکته مهم این هست که این کار هیچ وقت انجام نشد.

تنها موردی که در این زمینه دیده ‌شد کاری دارد صورت می‌گیرد، اقدام مرحوم استاد شهید دکتر مفتح بود که ایشان شخصاً به الازهر و شاید هم بعضی دانشگاه های دیگر تشریف بردند که من الان مطمئن نیستم ولی حداقل می توانم بگویم در حد کفایت برای آن سازو کاری که می گویند، ایشان زمینه های همه رشته های الهیات را در جهان اسلام با محوریت الازهر شناسایی کردند و درصدد بودند که این رشته ها را هم در تشکل های حوزوی و دانشگاهی در جهان اسلام دنبال کنند و اساس جامع و محکمی نه فقط براساس رشته علوم قرآن و حدیث بلکه همه رشته های پنج گانه الهیات و معارف اسلامی در دانشکده الهیات بنیان نهند. این کار از لحاظ زمانی جزو آخرین اقدامات شهید دکتر مفتح بود و بین مطالبی که ایشان در تلویزیون در مورد این طرح و برنامه ای که برای سرپرستی دانشکده الهیات داشتند با شهادتشان فاصله زیادی نبود و بعداً ما نشنیدیم وندیدیم که شبیه این مسئله دنبال شود.
از آن طرف این رشته ای که با عجله تأسیس شده بود با عجله و اصرار بیشتری روند افزایش گرفت و در یک کلام می شود گفت که همه جا رشته قرآن و حدیث پر شد و به طور طبیعی معنای این قضیه این بود که خیلی زود فارغ التحصیلان کارشناسی ارشد و دکتری علوم قرآن و حدیث در سطح کشور فراوان شدند و در شرایطی که غالب این دوره های تعریف شده کارشناسی ارشد و دکتری برای علوم قرآن و حدیث محتوایشان تقریباً با آنچه در کارشناسی ارائه می شود تفاوتی نداشت و حداکثر می توان گفت بازآموزی همان درس های کارشناسی الهیات یا دوره های کارشناسی علوم و قرآن و حدیث بود. احیاناً متن درسی مقداری متفاوت می شد یا حتی متفاوت نمی شد. خود من یادم است که بعضی از درس های دو واحدی که در کارشناسی علوم و قرآن و حدیث گذراندیم با همان وضعیت دوباره در کارشناسی ارشد گذرانیدم و نمره فوق لیسانس را گرفتیم و به نحوی همان بحث و زمینه را در دکتری تحت عنوان دیگری داشتیم بدون اینکه تفاوت مشخصی بین این بحث ها باشد هیچ گونه ارتقا یا سطح بندی دیده نمی شد.

جناب استاد! اگر بخواهیم گسترش رشته علوم قرآن و حدیث پس از انقلاب شکوهمند اسلامی را آسیب شناسانه بررسی کنیم چه مسائلی را می توان در این باره مورد بررسی قرار داد؟

مایلم بر روی همان مسئله گسترش بی رویه تأکید کنم. گفتم من نفهمیدم شاید به خاطر نفهمیدن مسئله باشد که آن را بی رویه تلقی می کند ولی هرچه خواستم که به عنوان دیگری بررسی کنم نتوانستم چون بی رویه بودن آن مشهود بود. البته می توانم تحلیل هایی داشته باشم که گاهی هم در برخی اظهارات شنیده شد که عده ای احساس ضرورت می کردند که این علوم قرآن وحدیث در همه جا منتشر شود و این را ترویج قرآن و آموزه‌های اسلامی تلقی می‌کردند و تعبیری که داشتند تقریبا به همین مضمون بود که تکرار می‌شد. حالا که قرار است عده‌ای چیزهایی بخوانند و مدرک بگیرند چه بهتر است که قرآن وحدیث بخوانند. من علتی برای گسترش بی‌یه این رشته به نظرم نرسید جز این‌که مردم، قرآن و حدیث بخوانند و با آموزه‌های آن آشنا شوند.

خاطراتی که بنده مکرر در جلسات دفاعیه دکتری به عنوان داور داشتم، گفتم دانشجوی محترمی که به عنوان دکتر فارغ التحصیل می‌شود آیات قرآن را خیلی مغلوط می‌خواند ودر پایان‌نامه هم خیلی مغلوط نوشته‌است وقتی که می‌دیدم آیات را در لایحه دفاعیه‌ حین دفاع و در توضیحات مربوطه مغلوط می‌خواند، این نشان می‌دهد که مبنایی را برای این که سعی کند آیه را صحیح بخواند ندارد وکسی چنین مبنایی به او نداده‌است، خیلی مغلوط یعنی غلط‌های نگارشی قرآن و آیات قرآن را در حد وفور داشت یکی دو مورد نبود و هر وقت که عنوان می‌کردیم این مسئله قابل تحمل نیست با برخورد شدید از طرف برخی اساتید مواجه می‌شدیم که نه! این طور نیست. چاره‌ای نیست! معلوم است که غلط خوانده و یا نوشته می‌شود. دلایل و براهین اقامه می‌شد برای این‌که روند را نمی‌شود درست کرد وباید همین‌طور باشد.

حتی شنیده بودیم که برخی جاها که می‌خواستند رشته علوم قرآن وحدیث را به صورت موردی تعطیل بکنند، عنوان شده ‌بود که شما می‌خواهید در قرآن وحدیث را به روی مردم ببندید و این موضوع به این تلقی باز می‌گردد. و اتفاقا من با این تلقی کار دارم. اگر ما این جور کارها را در سطح مساجد، حسینیه‌ها و تکایا انجام می‌دادیم بحث دیگری بود ولی زمانی که به عنوان علم یا رشته دانشگاهی مطرح می‌کنیم و در بین رشته‌های دانشگاهی جا می‌دهیم به حساب همان اخلاص و علاقه‌ای که نسبت به قرآن و حدیث داریم و باعث ایجاد این رشته بود‌ه ‌است و ملاک گسترش قرار می‌گیرد، اولین چیزی که باید رعایت می‌کردیم این بود که این رشته وقتی در دانشگاه تاسیس می‌شود نباید شانش پایین‌تراز رشته‌های دیگر باشد. شان یک رشته را هم در دانشگاه، چیزهای مشخص تعریف می‌کند. احساسی، تخیلی و شعاری نیست. همین جا مایلم بگویم که متاسفانه تصور عده‌ای بر این است که بالاخره شان قرآن و حدیث را دیگران باید رعایت کنند در صورتی که تعبیر من دقیقا این است که حرمت امامزاده را اول از همه باید متولی داسته باشد تا این که دیگران این امامزاده را تکریم کنند و شانش را رعایت کنند.

ما که می‌خواهیم متولی این رشته باشیم حداقل چیزی که می‌خواستیم این بود که این‌گونه نباشد که هر کس می‌خواهد سطح این رشته را مطابق آن ملاک و معیارهایی که در دانشگاه وجود دارد بررسی کند، به این نتیجه برسد که سطح این رشته از همه رشته‌ها پایین‌تر است. متاسفانه به این ملاک و معیارها هیچ‌وقت پرداخته نشده همان ‌طور که گفتم نه الگوهای صحیحی از دیگران در جهان اسلام که قبلا نظیر این رشته را داشتند و شروع کرده ‌بودند برداشته شد و نه با توجه به مبانی و اصول و عرف دانشگاهی خودمان هم طراحی صحیحی کردیم.

همان طراحی مستعجل اولیه را کشاندیم و تا امروز ادامه دادیم. هنوز هم با همین تحلیل‌هاست که پایان‌نامه‌ها دفاع می‌شود؛ مدارک کارشناسی ارشد و دکتری داده‌ می‌شود، اعضای هیئت علمی مورد تایید قرار می‌گیرند و سر کلاس‌‌ها می‌روند بدون اینکه حتی حداقل‌ها ملحوظ شود. برای این‌که مطالب خیلی انتزاعی و ذهنی نباشد و مورد عینی هم باشد یک مورد را عرض می‌کنم که در واقع مصداق تو حدیث مفصل بخوان از این مجمل باشد. این که گفتم از جاهای دیگر الگو نگرفتیم یک موردش این بود که هیچ جای جهان اسلام چه نهادهای حوزوی و چه نهادهای دانشگاهی نداشتیم و هنوز هم نداریم، کسی را که حافظ کل قرآن نیست در رشته‌ای با عنوان علوم قرآن و حدیث راه بدهند چه برسد به این‌که مجددا به او مدرک کارشناسی، ارشد یا دکترا بدهند. این حداقل را هم ما نه اصلا دیدیم و نه قید کردیم، هنوز هم به دنبالش نیستیم. جالب‌تر از آن، وجود خاطراتی از این قبیل است که من خودم در یکی از مصاحبه‌های آزمون دکترا بعد از آزمون کتبی حضور داشتم. فردی که هم‌اکنون دکترایش را گرفته و هیئت علمی هست ولی در آن زمان برای امتحان آمده‌ بود، مطرح شد که سوابق آموزش و پژوهش چه دارید؟ این بنده خدا گفت که من حافظ کل قرآن هستم و در زبان فرانسه هم مقداری کار کردم، ترجمه‌ای هم انجام داده‌ام و چاپ هم شده است. شاهد بودیم که گفتند حافظ قرآن بودنتان که هیچ! ترجمه فرانسه را ببینیم. ترجمه فرانسه‌ که جزوه‌ای در مورد معماری و ساختمان‌سازی بود، حداقل در حد بررسی کردن دیدند. گر‌چه ایشان را در آزمون آن دانشگاه نپذیرفتند ولی چنین چیزهایی وجود داشت که نشان می‌دهد ما هم از جنبه سلبی و هم ایجابی از ملاک‌های اصلی غافل بودیم. یعنی از یک طرف بر خلاف عرف اسلام شرط نمی‌کنی مکه اول حافظ قرآن باشد تا علوم قرآنی خواندن معنی‌دار باشد در حالی که این یک عرف جا‌افتاده‌ای در تاریخ اسلام وحوزه‌های علمیه اسلامیه بوده‌است. حتی حدیث فرع بر حافظ بودن‌است. جالب این است که ما وقتی مثلا امثال سیوطی را در نظر می‌گیریم که در این رشته، اتقان وسیوطی مطرح هست. در مورد سیوطی دو چیز هیچ‌وقت مطرح نشده و اساسی است، این است که ایشان به حافظ جلال‌الدین سیوطی معروف است، حافظ یعنی حافظ حدیث که در زمان‌ها و مکان‌های مختلف این اصطلاح تفاوت داشته‌ است که به چه کسی حافظ می‌گفتند، آمارهایشان در کتب مربوطه هست گاهی سی هزاربا سلسه سند مطرح بوده‌است. آمارهای دیگری هم بوده ‌است که کمتر و زیادتر و قیود دیگری داشته است ولی بیش از آن و پیش از آن که به یک شخص یا فرد به عنوان سی‌هزار حدیث، عنوان حافظ می‌دادند و قبل از آن که ایشان به این وادی و موقعیت برسد و عنوان حافظ بگیرد حافظ قرآن بوده‌است. این قابل توجه است که حفظ قرآن، آن‌قدر ملاک اصلی و قطعی بوده‌است که اصلا عنوان خاصی نداشته است و تلقی این بوده‌است که مگر می‌شود کسی حافظ قرآن نباشد وعلوم قرآنی بخواند و انعکاس این وضعیت را در اتقان و کتب دیگر می‌بینیم. سبک نگارش و نحوه پرداخت این سطور آیات قرآنی نشان می‌دهد که برای کسانی نوشته شده‌است که آغاز هر آیه‌ای را برایشان مطرح کنند تا آخر آیه در ذهن‌شان موجود است، فضا‌شناسی و دسته‌بندی موضوعی قرآن را در ذهن دارند. این ها هم بر اساس شروع از حفظ کل و تقویت آن در فضای حدیث و….به طور طبیعی از قبل چیده‌شده‌است. همچنین در ارتباط با سرفصل‌ها،گاهی با دانشجوی خارجی در همین دانشکده الهیات برخورد داشتیم و دیدیم که ایشان یک کارشناسی از همین کشورها گرفته در حالی که پاس کردن واحد‌های این‌ها مشروط به امتحان دادن تمام متن کتاب‌هایی مثل تفسیر جلالین بود. موردی که به طور خاص یادم هست، ایشان گفت من برای این‌که دو واحد بگذرانم تمام تفسیر جلالین را دو سه فقره امتحان دادم.

با توضیحاتی که فرمودید ضرورت های کنونی این رشته چیست؟

ما به دو مسئله اشاره کردیم که تا زمانی که تجدید‌نظر قطعی نکنیم و این رشته را از نو تاسیس نکنیم همین وضعیت خواهد بود و زمانی که مسئله تبدیل دانشکده‌های علوم قرآنی اوقاف به دانشگاه در شورای عالی انقلاب فرهنگی مطرح شد من این را مطرح کردم که شما بیایید مسئله را فراتر از این ببینید که دانشکده‌های علوم قرآنی تبدیل به دانشگاه می‌شوند و باید یک‌جا کل رشته‌ علوم قرآنی را در تمام مملکت که تاکنون بی‌متولی بوده، این سامانی بگیرد و تحت پوشش قرار گیرد. پیشنهاد من این بوده که دانشگاه علوم قرآنی را تاسیس بکنید واین تلفیقی از دانشکده‌های موجود اوقاف نباشد. هم این را ارتقاء بدهید و هم یک کار اساسی‌تر بکنید، همین نماد را متولی کلیه رشته‌های علوم قرآنی در سراسر کشور کنید و بقا وادامه رشته‌های علوم قرآنی را مشروط به این مرکزیت کنید که حداقل سنگ بنای مرکزیت برای علوم قرآنی گذاشته شود و بعدا قدم‌های بعدی برداشته‌شود. این همان چیزی‌ است که چند سال قبل نیز بنده در مصاحبه‌‌ای مطرح کردم و الان به گونه‌ای نیاز هست که از جایی – مشخصا وزرارت علوم- ستادی تشکیل شود که تمامی مسائل رشته‌های علوم قرآنی در سراسر کشور را زیر نظر بگیرد و ابتدا احصا کند. چون خود این احصاء رشته‌ها خیلی چیزها را مشخص می‌کند. خیلی بی‌در وپیکر گسترش پیدا کرده‌است و بعد استخراج این که هر کدام از این رشته‌های علوم قرآن و حدیث در چه قد وقواره‌ای و کجا دانشجو می‌پذیرند و مدرک می‌دهند بررسی شود و پس از شناخت وضعیت موجود، وضعیت مطلوب توسط اساتید با ساز وکار صحیح تعریف شود و بنا را بگذارند که این وضعیت موجود را به سوی وضعیت مطلوب هدایت کنند.الحمد لله اخیرا مرکز آموزش و پژوهش عالی قرآن در وزارت علوم شکل گرفته و شنیدک که پیگیر این موارد هستند.

اولین قدم این خواهد بود که برای بسیاری از این رشته‌ها که حداقل چیزهایی را که باید داشته‌باشند ندارند، نه استادش و نه سکانش را دارند و نه دانشجویی را که می‌گیرند در تراز این رشته می‌باشد. با یک زمان بندی، تعطیل یا ادغام کنند و یا حتی به رشته‌های دیگر بفرستند. کسی که می‌خواهد مدرک بگیرد در ادبیات فارسی و… مدرک بگیرد و به پیراسته شدن این رشته کمک کند بعد که باقی می‌ماند برایشان تعریف کنند که چه کاری را انجام دهند.

در زمینه پژوهش چه مسائلی باید مورد توجه قرار گیرد؟

به پژوهش می‌رسیم. آموزش مقدمه پژوهش است و مقدمه واجب و لازم آن هم هست. پژوهش منهای آموزشبی معناست اگر معنای لغوی هم باشد یعنی جویایی و جستجو در هیچ برای هیچ. چون طرف هنوز چیزی را نمی‌داند که بخواهد بیشتر بداند. به هر صورت پژوهش را اگر بخواهیم تعریف کنیم مبتنی بر آموزش می‌شود. به ‌رغم وضوح این مسئله با مسائلی مواجه شدیم که به آموزش به عنوان مقدمه پژوهش نپرداختند و انتظار بازدهی و درخشش در حوزه پژوهش را داشتند. به این ترتیب صحبت‌ها برمی‌گرددبه همان مباحثی که در حوزه آموزش داشتیم و فقط بیان به این صورت عوض می‌شود. وقتی ما این همه مسئله در حوزه آموزش داشتیم خود به خود نباید انتظار موقعیت،های چشمگیر در حوزه پژوهش می‌داشتیم چون آموزش‌ها، آموزش‌های سنجیده و منظمی نبودند وبه خصوص در آن آموزش‌ها، طراحی برای پژوهش دیده نشده بود بلکه بیشتر زمینه‌هایی بود که برای بازخوانی مطالب موجود وکمتر فراتر از آن دیده شده‌بود که آموزش به منظور زمینه‌سازی ومقدمه چینی برای پژوهشمطرح شود. در نتیجه آن آموزش‌ها کمتر به پژوهش‌های موثر ومفید منجر شده‌است و طبیعی بوده‌است که باید این‌چنین باشد البته قابل انکار نیست که این افرادیا به صورت موردی توانمند‌هایی داشته‌اند و با همان توانمندی‌ها وارد مقاطع مختلف این رشته شده‌اند، ممکن است در پایان‌نامه‌ها یا مقاله‌ها آثارشان درخششی داشته‌باشند که این‌ها قابل بررسی است که چقدر مربوط به دوره‌های آموزشی تحصیلی گذرانده شده بوده‌است و چقدر مربوط به توانمندی خودشان بوده‌است. به هر حال آنچه که باید در بحث‌های بیشتر مورد توجه قرار بگیرد نخستین قسمتش همین است که آموزش به عنوان مقدمه واجب برای پژوهش طراحی شده باشد و به عبارتی پژوهش محور باشد نه متن خوانی محور.

بگذریم از اینکه در آن آموزش‌ها حتی خود متون اصلی نیز نوعا درست انتخاب نمی‌شود ومغفول می‌ماند به خاطر آن شتابزدگی‌ها و طراحی‌های آن‌چنانی و بعد اجرای آن‌چنانی‌تر سر فصل‌های آموزش، این روند آموزش وقتی به مسئله پژوهش منجر شود واصطلاحا مسئله پژوهش وقتی مطرح می‌شود که پایان‌نامه‌هامطرح شود و جالب این است که همواره شاهد اختلاف نظر و گفتگو بر سر این مسئله بوده که بالاخره پایان‌نامه‌ها آموزش است یا پژوهش.

در برخی دانشگاه‌ها شاهد بودیم که مسئله پایان‌نامه به تمامی زیر نظر معاونت آموزش آن دانشکده بوده‌است و بعد از مدتی زیز مجموعه معاونت پژوهش قرار گرفته‌است. در جلسات می‌دیدیم که گاهی معاونت پژوهش و گاهی نیز معاونت آموزش از خود سلب مسئولیت میکردند .

مسئله دیگری که در پژوهش دانشگاهی خیلی می‌تواند موثر واقع شود، مسئله تمرین است که تا آنجا که بنده شاهد بودم نوعا جایش خالی است. مواردی که احیانا به خاطر توجه و دقت و دلسوزی خاص استادی زمینه مثبت تری فراهم آمده‌است. ولی نوعا به این صورت هست که دانشجو وقتی به مرحله پایان‌نامه می‌رسیده‌است تمرین تحقیق را نداشته‌است. چیزهایی که به عنوان تحقیق کلاس مطرح بوده بیشتر همان عنوانی که در سرفصل‌هاست بوده‌استو حالت تکلیف را داشته‌است. و طبیعی است که تکلیف با تحقیق فرق دارد. تکلیف شبیه مشق شب مدرسه است و در نهایت با ظواهر متفاوتی با تحقیقی که حداقل باید در در حد مقاله باشد. رویکردی به طور ضعیف اخیرا شروع شده‌است که به شکل‌های مختلف، دانشجو را مجبور به ارائه مقاله می‌کنند. این کار ضرورت داشته و جبران یک خلأ اساسی است به این ترتیب که دانشجو اولین تحقیق‌اش نوشته پایان‌نامه باشد طبیعی است که زیاد نمی‌شود به روند پژوهش امیدی بست.

نبودن درس روش تحقیق و اجرای نامناسب آن نیز در این مسئله دخیل است. در این مواردی که بنده به ندرت برخورد داشتم که روش تحقیق به موقع ومناسب ارائه می‌شده‌است، آثار خودش را نیز داشته‌است و خیلی مشخص دیده شده‌است، آن دوره دکترایی که درس روش تحقیق داشتند با آن دوره‌ای که نداشتند نتایج متفاوتی حاصل شده‌است.

آگر کسی امید ببندد که صرف وجود استاد راهنما و مشاور می‌تواند پایان‌نامه‌ای موفق تدارک کند بدون این کهروش تحقیق به شکل مناسب آموزش داده‌شود این دور از دقت علمی و حتی در سنجش و اندیشه است.

به نظر حضرت عالی ترکیب علوم قرآن و حدیث در عنوان رشته تا چه میزان موفق بوده است؟

مسئله بسیار مهم دیگری که در این رشته‌ها در جهت منفی نقش‌آفرین شده‌است طرح عنوان علوم قرآن وحدیث به صورت مشترک است که طبعا از آنجا که حوزه علومقرآن و حوزه علوم حدیث خیلی گسترده‌اند وقتی با هم تلفیق شدند یک حالت نابسامانی دیگری وارد نظام این رشته کرد که هم‌چنان هم ادامه دارد.از یک طرف غالبا گرایش به علوم قرآنی در رشته بیشتر بود،علوم حدیثی هم آن‌چنان که باید مورد توجه قرار نمی‌گیرد و به طور طبیعی این هم یکی از عوامل اثرگذار بود که بیش از آموزش در پژوهش‌ها خودشان را نشان داد و علت تعیین‌کنندگی آن نیز این بود که وقتی از آغاز، گستردگی این دو حوزه و این که حداقل این دو حوزهباید دو رشته باشند آن‌چنان که این روزها حتی علوم قرآنی را رشته‌های مختلف می‌بینند و دارند این ضرورت را در نظر می‌گیرند که باید برای رشته‌های مختلف داخل علوم قرآنی و علوم حدیث دوره‌هایی تعریف شود. طبیعی است که وقتی عکس این رویکرد اتخاذ شود و دو حوزه گسترده عنوان یک رشته قرارگیرد می‌تواند این آثار را داشته‌باشد وبهانه‌ای باشد که نمی‌شود تحقیقات خیلی دقیق در این زمینه‌ها داشت و این نابسامانیبه نابسامانی‌های دیگر اضافه می‌شود.

مسئله مهم دیگر که بنده در حد شهود عینی خود کمتر دیدم نوعا برای درخشش ‌پژوهش در میان دانشجویان و چه در میان اساتید و پایان نامه ها که بخش عمده ای را تشکیل می دهد یکی از مسائل عمده، پروژه های تحقیقاتی بود که می توانند اولاً استادان و شاگردان را درگیر کنند واگر گفته می شود که در پایان نامه ها هم این کار صورت می گیرد اولاً تأکید می کنیم بر درگیر کردن به نظر من جای تأمل است که صرف پایان نامه با آن جایگاهی که دارد بتواند به آن معنای واقعی کلمه، استاد و شاگرد را درگیر بکند در حالی که استاد و شاگرد – هردو – را درگیر نمی کند در اکثر موارد، دانشجوی که از اول تا آخر درگیرست و در برخی موارد به ندرت استاد سخت درگیر یک پایان نامه می شود و اینجا نقش دانشجو کمتر خواهد بود.

در پروژه تحقیقاتی هست که مهم تر از این، مسئله تعریف حوزه های بایسته تحقیق مطرح می شود یعنی کارهایی که باید انجام بشود و به تحقیقات بنیادی که خود رشته احتیاج دارد اولویت داده شود.

پیش از آن که بخواهند بدون پرداختن به پژوهش های بنیادی مورد نیاز رشته به تحقیقات رده بعدی بپردازند همان گونه که یکی از مشکلات بنیادی پایان نامه های ما این هست که به سراغ تحقیقات بنیادی مورد نیاز رشته یا نرفتند و کمتر رفتند و گواه قضیه این هست که ما الان بعد از سال ها، خلاء هایی را که در بحث های تخصصی پایه ای رشته مان داشتیم، همچنان داریم. این ۱ درصد زمین ماندند و کسی هم سراغشان نرفت. رویکرد پروژه ای یکی از اولین کارهایی که انجام می دهد همین است که خود بخود سراغ تحقیقات بنیادی می رود و در پروژه هایی که به فراخور رساله ها طراحی می شوند و از حالت باری به هر جهتی که رساله ها غالباً دارند جلوگیری می شود. برای هر پروژه می توان چندین رساله ارشد یا دکتری تعریف کرد و هم اساتید و هم دانشجویان تشویق می شوند که خودشان را در این پروژه ها درگیر بکنند. این مسائل تأثیرگذاریشان بسیار واضح اند ولی متأسفانه در رشته علوم قرآن و حدیث مورد غفلت قرار گرفته اند. مواردی هم قابل انکار نیست که در بین رساله های دکتری این رشته وجود دارد که جالبند ولی در حدی نیست که به روند پژوهش در این رشته نمره بالایی داد و سخن از این گفت که در پژوهش موفق بوده است. برای بهبود روند پژوهش باید بازسازی اساسی در آموزش انجام شود و طراحی سنجیده ای پیدا کند. تمرین پژوهش به موقع آغاز شود و در جای خودش هم پروژه های تحقیقاتی با اولویت تحقیقات بنیادی خود رشته انجام شوند و از آن طرف هم درصدد گسترش زمینه های مطالعاتی باشند و به طرق مختلف آن جنبه را هم تدارک کنند.

تاریخچه علوم قرآن و حدیث ، دکتر لسانی فشارکی ، رشته علوم قرآن و حدیث ، معرفی رشته علوم قرآن و حدیث

نکاتی مفید درباره مصاحبه دکتری علوم قرآن و حدیث

نکاتی مفید درباره مصاحبه دکتری علوم قرآن و حدیث

ما قبلا قول داده بودیم که نکاتی درباره مصاحبه بنویسیم اما حقیقتش نظرات پست قبلی آنقدر زیاد شد که تقریبا هر آنچه درباره مصاحبه میخواستیم بگوییم گفتیم! برای آنکه بدقولی نکرده باشیم، چکیده ای از نکاتی که آنجا گفته شده و همچنین چند نکته دیگر را معروض میدارم:

۱- نحوه محاسبه امتیازها: 

۲- بخش های اصلی مصاحبه علمی رشته ما از این قرار است:

الف) عربی: معمولا دانشگاه ها در این قسمت، متن تفسیر مجمع البیان را انتخاب میکنند و شرکت کننده باید پس از دقایقی مرور، آن متن را با اعراب صحیح قرائت کرده، ترجمه کند و سپس توضیح کلی درباره مفهوم آن بند ارائه کند. ممکن است از شما قاعده ای صرف و نحوی هم پرسیده شود. همچنین ممکن است به جای مجمع، قرآن را باز کنند و بگویند بخوان و ترجمه کن و ترکیب کن. آن وقت یک سوال صرف و نحوی هم بپرسند. از جاهایی که من رفتم، تهران و تربیت مدرس و قم را یادم هست که متن مجمع بود. پردیس قم دانشگاه تهران هم یادم هست که یک سوره از جز سی را کفتند ترکیب کن.

ب) تفسیر: تفسیر معمولا با بخش عربی همزمان است. یعنی متن مجمع را باید بخوانی و ترجمه کنی. بعد میگویند مطلبی که الآن قرائت کردی را توضیح بده. بعد سوال پیچت می کنند درباره آن مطلب!

ج) زبان: بخشی از دایرة المعارف اسلام یا دایرة المعارف قرآن یا کتاب قرآن در اسلام یا عهد عتیق و عهد جدید یا ترجمه انگلیسی قرآن کریم یا… . باید بخوانید و ترجمه کنید. توجه داشته باشید که حتما تا زمان مصاحبه، هر روز کمی وقت برای زبان در نظر بگیرید. خیلی از واژه هایی که در این متون وجود دارد عمومی هستند و تخصصی نیستند. لذا اگر کلماتی را که در دوره های دبیرستان، کارشناسی و ارشد خوانده اید دوره کنید، چه بسا تسلط خوبی بر متن پیدا کنید و حتی اگر یک لغت را هم نتوانید ترجمه کنید، مفهوم کلی جمله را بیابید. در کلاس زبان دوره ارشد ما، همکلاسیها هر کدام چند کلمه تخصصی انتخاب کردند که من آنها را تایپ کردم. این لغات هم با اینکه زیاد نیستند اما ممکن است به دردتان بخورند. مثلاً من پیارسال قبل از مصاحبه دانشگاه تهران این لغتها را نگاه نکردم و عدل از همانها سوال پرسیدند. قبل از مصاحبه پردیس قم خواندم و باز بطور شانسی یکی دو لغت از آنها را پرسیدند و سرافرازانه جواب دادم.

د) علوم قرآنی: مباحث علوم قرآنی را مرور کنید. البیان، علوم قرآنی آیت الله معرفت، نظر علامه طباطبایی درباره برخی مسائل علوم قرآنی، مباحث تاریخ قرآن و… . مثلا این سوال را چند بار و چند جای مختلف از من پرسیدند: نسخ چیست و تفاوت آن با عام و خاص چیست؟ یا مثلاً این سوال: نظر علامه طباطبایی درباره راسخان در علم و نوع واو در آیه هفتم سوره آل عمران چیست؟ یا مثلاً نزول دفعی و تدریجی و… .

ه) علوم حدیث: معمولاً همه دانشگاه ها یکی دو سوال مصطلح الحدیثی میپرسند. لذا سعی کنید بر اصطلاحات تسلط پیدا کنید حتی اگر می توانید خلاصه ای از آنها تهیه کنید و قبل از مصاحبه هر دانشگاه یکبار مرور کنید. سوال تاریخ حدیثی هم می پرسند که مرور تاریخ عمومی حدیث معارف چه بسا کفایت کند. بعضی دانشگاه ها نام یک مؤلف حدیثی را میگویند و نام کتابش را میخواهند یا بالعکس. پس از حفظ کردن اسم کتابهای نسبتا معروف و مولفشان غفلت نکنید. بعضی دانشگاه ها مباحث رجالی هم می پرسند مانند دانشگاه تربیت مدرس ولی اکثرا نمیپرسند.

و) تاریخ تفسیر: ممکن است از تاریخ تفسیر هم سوال بپرسند. همچنین نام مفسران و کتابهایشان. آنهایی که تفسیر تطبیقی قم مصاحبه می روند، حتما در این قسمت اهتمام داشته باشند چون علاوه بر اسم تفاسیر و مفسران، مثلاً میگویند چند تفسیر فقهی اهل سنت بگو یا چند تفسیر کلامی بگو یا مثلاً فلان تفسیر صبغه اش چیست و…

۳- بر پایان نامه تان مسلط باشید. اکثرا می پرسند موضوعش چیست و باید توضیحاتی درباره آن بدهید. سعی کنید از قبل متنی در این باره آماده کنید و بر آن مسلط شوید تا وقتی پرسیدند، بتوانید به صورت نظام مند پایان نامه را توضیح دهید. در دانشگاه اصفهان وقت می دهند و تخته هم در اختیارتان می گذارند تا پایان نامه را تدریس کنید.

۴- یکی از سوالاتی که در فرمها باید جواب دهید، زمینه های مورد علاقه برای تحقیق است. سعی کنید سه مورد از زمینه های تحقیقی را از همین الان انتخاب کنید. زمینه ها نباید خیلی کلی باشند همینطور خیلی جزئی هم نباشند!

۵- تمامی مدارکی که میتواند به شما در کسب نمره های پژوهشی، آموزشی و علمی کمک کند را همراهتان داشته باشید. اگر مقاله های پژوهشی ندارید اما دست به قلم هستید و مقاله های ترویجی یا تألیفی نوشته اید، حتما عنوان کنید. چه بسا نمره نداشته باشد اما بالاخره موثر است. چون بعضی جاها بخشی از نمره در اختیار اساتید است.

۶- ممکن است از شما بخواهند که درباره خود و سوابقتان توضیح مختصری بدهید. در همین خصوص متنی یکی دو دقیقه ای آماده کنید و آن را تمرین کنید تا مسلط شوید. از من یک جا پرسیدند کمی خودت را معرفی کن. من شروع کردم به معرفی که بله فلان سوابق را دارم و آنقدر بیراهه رفتم که اصلاً نرسیدم بگویم کارشناسی و ارشدم را کجا بوده ام!! سعی کنید در متنی که برای خود آماده میکنید همه چیزهای مرتبط را بگنجانید. مثلاً اگر در جایی کار میکنید که به کارهای قرآنی یا پژوهشی یا آموزشی مرتبط است حتما ذکر کنید. یا مثلا اگر سوابق قرآنی مثل قاری یا حافظ بودن یا مقام آوردن در جایی، فراموشتان نشود. خلاصه همه چیز را بصورت فشرده بیاورید.

۷- به سایت دانشگاه ها حتما مراجعه کنید. بعضی مواقع دانشگاه ها مدارکی میخواهند که ممکن است شما از آن اطلاع نداشته باشید. مثلاً بعضی جاها معرفی نامه از استاد میخواهند. سعی کنید از یکی دو تا از اساتیدتان معرفی نامه بگیرید.

۸- نام چند مجله مرتبط با رشته را حفظ کنید و اطلاعاتی درباره آنها کسب کنید. مثلاً فلان مجله مال کدام دانشگاه است؟ چند مجله علمی پژوهشی علوم قرآن و حدیث داریم؟ یک مجله حدیثی نام ببر و…

۹- آیا به نرم افزار جامع التفاسیر مسلط هستید؟ برای یافتن پیشینه یک بحث به چه سایتهایی مراجعه می کنید؟ و… . بعضی دانشگاه ها امروزی تر فکر می کنند و از این سوالها هم میپرسند. مثلاً در دانشگاه اصفهان از نرم افزار جامع التفاسیر سوال می کرد و میگفت مثلاً دو کتاب را چگونه در یک صفحه باز کنیم…

۱۰- دانشگاه های خاص سوالات خاص خود را هم دارند. در دانشگاه مذاهب درباره بحث تقریب مذاهب هم سوال میکنند. مثلاٌ میگویند محمد عبده که بوده و چه نقشی در تقریب مذاهب داشته و…

۱۱- بعضی دانشگاه ها اطلاعات شما درباره روش تحقیق و مباحث مربوط به آن را میسنجند. مثلا دانشگاه مذاهب.

۱۲- بعضی جاها میگویند قرآن بخوان. اگر توانایی تلاوت ترتیل با صوت و با رعایت قواعد تجویدی دارید، اصلا خجالت نکشید. بعضی جاها مثل اصفهان، رعایت قواعد تجوید برایشان موضوعیت دارد.

۱۳- با آمادگی کامل سر جلسه مصاحبه بروید. اتو کشیده و مرتب، سرحال و شاداب و… . اگر در شهر دیگری مصاحبه دارید، اگر برایتان مقدور است از شب قبلش آنجا باشید. نکند که به خاطر خستگی، نتوانید مصاحبه خوبی داشته باشید.

۱۴- در بخش نظرات پست قبلی، مسائل خوبی مطرح شد. آنها را مرور کنید. اگر تجربه ای از مصاحبه دارید، مطرح کنید تا دوستان استفاده کنند. یا اگر سوالی دارید، مطرح کنید تا دوستان جوابتان دهند.

۱۵- و ان لیس للانسان الا ما سعی و ان سعیه سوف یری. جلسه مصاحبه مثل محاسبه روز قیامت میماند! آدم با خودش میگوید کاش قبلا فلان کار را کرده بودم، کاش مقاله داشتم، کاش درسها را مرور میکردم، کاش با آمادگی می آمدم و… . سعی کنید تا روز مصاحبه تان، یوم الحسره نشود! موفق باشید.

دکتری علوم قرآن و حدیث رازهای موفقیت در آزمون دکتری سایت تخصصی آزمون علوم قرآن و حدیث مصاحبه مصاحبه آزمون دکتری الهیات مصاحبه دکتری 96 مصاحبه دکتری علوم قرآن و حدیث نکاتی در رابطه در قبولی در مصاحبه دکتری

منابع دکترای علوم قرآن و حدیث 97

منابع دکترای علوم قرآن و حدیث 97

منابع ذیل بخشی از مهم‌ترین منابع است، اما طراحان سوال هیچ التزامی به این منابع ندارند. مخصوصا با سوالاتی که در آزمون دکتری علوم قرآن و حدیث 96 طرح شده بود باید در نظر داشت که برخی منابع (مخصوصا) حدیثی بایستی مطالعه شود.

در کل باید اطلاعات دانشجو در سطح اطلاعات یک کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث باشد.

الف) علوم قرآن

1ـ تفسیر جزءهای 26‍، 27، 28 و 29 از مجمع‌البیان و المیزان

2ـ البیان آیت‌الله خویی (مباحث مربوط به نسخ، تحریف، اعجاز و جمع قرآن)

3ـ تلخیص التمهید آیت‌الله معرفت

4ـ علوم القرآن آیت‌الله سید محمدباقر صدر

5ـ اسباب النزول حجتی

6ـ الاتقان سیوطی (مباحث نسخ، اعجاز، امثال، اقسام، تناسب آیات، آداب و شرایط تفسیر + مباحث مربوط به آزمون کارشناسی ارشد)

7ـ تاریخ قرآن آیت‌الله معرفت

ب)علوم حدیث

1ـ مقدمه معجم رجال الحدیث خویی

2ـ تلخیص مقباس الهدایه مامقانی (تلخیص از علی‌اکبر غفاری)

3ـ تاریخ حدیث شانه‌چی

4ـ تاریخ عمومی حدیث معارف

ج) زبان عربی

برای آزمون کتبی

1ـ مبادی العربیه 4

2ـ جواهر البلاغه احمد هاشمی

3ـ صد خطبه اول نهج‌البلاغه

4ـ مقدمه ابن‌خلدون

5ـ امالی سید مرتضی جلد اول

برای مصاحبه

در حد اعراب‌گذاری و ترجمه متون تفسیری و حدیثی (اغلب مجمع‌البیان مورد پرسش واقع می‌شود. اما گاه از منابع دیگری مثل شروح نهج‌البلاغه و سایر کتاب‌های تخصصی عربی پرسش می‌شود.)

دکتر علی نصیری

دکتر علی نصیری

مشخصات فردی:

علی نصیری ؛ تاریخ تولد: 1344 ؛ محل تولد: رشت

 

تحصیلات:

خارج فقه/ مشهد، قم

دكترای علوم قرآن و حدیث/ دانشگاه تهران دانشكده الهیات

 

اساتید:

1. رضازاده 2. مرتضوی 3. محمد هادی معرفت 4. سید جعفر سبحانی

5. سید محمد باقر حجتی 6. آیت الله ابوالفضل میرمحمدی

 

كتابها:

1. مصونیت قرآن از تحریف؛ چاپ نشده

2. مكتب تفسیری صدر المتألهین؛ چاپ نشده

 

مقالات:

1. تأویل از نگاه تحقیق (4 قسمت)؛1377, 1378؛بینات

2. زبان قرآن؛1376؛كنگره ملا صدرا

3. مرز تحدی؛1375؛اندیشه حوزه

4. قرائات قرآن از نگاهی دیگر؛ 1379؛بینات

5. تجلی قرآن در نهج البلاغه؛ 1379؛بینات

6. جستاری در قرآن پژوهی از نگاه امام خمینی؛1379؛بینات

7. نقد نظریه نسخ از نگاه آیت الله خویی (ره)؛1380؛بینات

8. رابطه متقابل كتاب و سنت؛1379؛علوم حدیث

9. علامه مجلسی و تعامل با روایات تفسیری؛1380؛علوم حدیث

 

فعالیت های آموزشی:

1. تدریس علوم قرآن و تفسیر/ دانشگاه علوم رضوی مشهد؛1370, 1374

2. تدریس تفسیر تخصصی حوزه/ قم؛1381, ادامه دارد

3. تدریس تفسیر تخصصی حوزه/ مركز جهانی علوم حدیث؛1378, ادامه دارد

 

پست الكترونیكی:

[e-mail]

منبع اصلی:

مرکز فرهنگ و معارف قرآن

ديدگاه قرآن پژوهان پيرامون درباره اشتراک لفظی و معنوی و واژگان وجوه و نظاير در قرآن

ديدگاه قرآن پژوهان پيرامون درباره اشتراک لفظی و معنوی و واژگان وجوه و نظاير در قرآن

نویسنده: دکتر اعظم پرچم استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه اصفهان، دکتر نصرالله شاملی

 

برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید

منبع: وب سایت شخصی دکتر پرچم : dr-aparcham.ir

رتبه های برتر دکتری علوم قرآن و حدیث

رتبه های برتر دکتری علوم قرآن و حدیث

از داوطلبان آزمون های دکتری رشته علوم قرآن و حدیث تقاضا مندیم رتبه های خود را در قسمت نظرات درج کنند تا دراین پست قرار داده شود.

گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه اصفهان

گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه اصفهان

گروه علوم وقران وحدیث دانشگاه اصفهان در سال ۱۳۹۰ با تقسیم گروه الهیات سابق به دو گروه علوم قران وحدیث وگروه فلسفه وکلام اسلامی شکل گرفت. تاریخ تاسیس گروه الهیات به سال ۱۳۷۰ باز می گردد. گروه علوم قران و حدیث در حال حاضر دارای هشت عضو هیأت علمی است (اسامی هیأت علمی از اینجا) و در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری علوم قرآن وحدیث و همچنین کارشناسی ارشد علوم و فنون قرائات دانشجو می پذیرد. تخصص های موجود در گروه عبارتند از علوم قران ،علوم حدیث، علوم وفنون قرائات، تفسیر، زبان قران، آواشناسی، معناشناسی، مطالعات بین رشته ای قران وعلوم روز و .....

دکتر محمد رضا حاجی اسماعیلی

دکتر محمد رضا حاجی اسماعیلی

دانشگاه اصفهان | University of Isfahan

نام و نام خانوادگی : محمد رضا حاجی اسماعیلی

دانشکده : ادبیات و علوم انسانی

گروه آموزشی : علوم قرآن و حدیث

آدرس پست الکترونیک : m.hajis[at]ltr.ui.ac.ir

آدرس صفحه خانگی : http://ltr.ui.ac.ir/~m.hajis

مقالات چاپ شده

بررسی عینی گرایی و نسبی گرایی در هرمنوتیک نصرحامد ابوزید و تاثیر آن بر بعضی برداشت های تفسیری وی از قرآن,علمی پژوهشی,اندیشه دینی-دانشگاه شیراز-همکاری با انجمن معارف اسلامی ایران,۱۳۹۴,محمد رضا حاجی اسماعیلی,علی بناییان اصفهانی
نقد دیدگاه مفسران در باره مرجع ضمیر «انساه» در آیه ۴۲ یوسف ,علمی پژوهشی,مطالعات تفسیری-دانشگاه معارف اسلامی(این مجله از دی ۹۰ علمی-پژوهشی می باشد),۱۳۹۴,محمد رضا حاجی اسماعیلی,امیر احمدنژاد,زهرا کلباسی
بررسی تطبیقی آرای جعفر نکونام و محمدعلی رضایی اصفهانی پیرامون تفسیر گزاره های علمی قرآن,علمی پژوهشی,پژوهشهای علم و دین-پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی(این مجله از فروردین ۸۹ علمی-پژوهشی می باشد),۱۳۹۴,زهرا محققیان,محمد رضا حاجی اسماعیلی
بررسی مفهوم اساطیر الاولین در قرآن,علمی پژوهشی,پژوهش دینی-خصوصی با همکاری انجمن علوم قرآن و حدیث ایران(این مجله از فروردین ۸۴ علمی-پژوهشی می باشد.),۱۳۹۴,محمد رضا حاجی اسماعیلی,مریم پیمانی
ارزیابی روایات مصافحه پیامبر با زنان با تاکید بر آیه ۱۲ سوره ممتحنه,علمی پژوهشی,علوم حدیث-دانشگاه علوم حدیث,۱۳۹۴,مصطفی زمانی,محمدرضا ستوده نیا,محمد رضا حاجی اسماعیلی
نماد انگاری مفاهیم قرآنی مرتبط به زن در تفسیر عرفانی منسوب به ابن عربی,علمی پژوهشی,پژوهشهای ادب عرفانی (گوهر گویا سابق)-انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران,۱۳۹۴,محمد رضا حاجی اسماعیلی,سید مهدی لطفی,سید خلیل کوهی
سبک زندگی سیاسی امام رضا (ع) در برخورد با حاکمان,علمی ترویجی,پژوهش های اجتماعی اسلامی -دانشگاه علوم اسلامی رضوی (علمی-ترویجی حوزه علمیه از تاریخ ۱۳/۳/۹۲),۱۳۹۴,امیر احمدنژاد,محمد رضا حاجی اسماعیلی,عاطفه محمدزاده
Role and status of the monotheism-based morality in the realization of the social functions of the holy Qur'an on human life in the view of, great scholar, Tabatabaee,ISI,Advances in Environmental Biology,۱۳۹۳,مهدی سلطانی رنانی,محمدرضا ستوده نیا,محمد رضا حاجی اسماعیلی | Detail
تبیین ساختار زبانی واژه «ذریه» در قرآن و بررسی برخی از تأثیرات آن در فقه امامیه‏ ,علمی پژوهشی,پژوهشهای زبانشناختی قرآن(کاوشی نو در معارف قرآنی سابق)-دانشگاه اصفهان(این مجله از فروردین ۹۱ علمی-پژوهشی می باشد),۱۳۹۳,محمد رضا حاجی اسماعیلی,سید مهدی سلطانی رنانی
نقد آرای عثمان خمیس در کتاب نگرشی نو به تاریخ صدر اسلام در پندارانگاری واقعا غدیر,علمی پژوهشی,پژوهشنامه علوی-پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی(این مجله ازمرداد ۹۱علمی-پژوهشی می باشد),۱۳۹۳,محمد رضا حاجی اسماعیلی,زهره کیانی
بررسی پدیده نسخ در آرای قرآن پژوهان و نقد دیدگاه ایشان درباره نسخ تلاوت ,علمی پژوهشی,تحقیقات علوم قرآن و حدیث-دانشگاه الزهرا (س),۱۳۹۳,محمد رضا حاجی اسماعیلی,داوود اسماعیلی
تحلیل و بررسی آسیب مهجوریت عقل در فهم دین از نگاه قرآن,علمی پژوهشی,پژوهش دینی-خصوصی با همکاری انجمن علوم قرآن و حدیث ایران(این مجله از فروردین ۸۴ علمی-پژوهشی می باشد.),۱۳۹۳,محمد رضا حاجی اسماعیلی,زهرا کلباسی
بررسی آراء تفسیری معنای «غیر بعید» درآیه ۳۱ سوره ق ,علمی پژوهشی,پژوهشنامه تفسیر و زبان قرانی-دانشگاه پیام نوربا همکاری دانشگاه های دیگز(این مجله از مهر ۹۱ علمی-پژوهشی می باشد),۱۳۹۳,محمد رضا حاجی اسماعیلی,زهرا محققیان,ابوالفضل نصری
صنعت التفات و ارائه ترجمه ای روان از ایه ۲۲ سوره یونس ,علمی ترویجی,مشکوه-بنیادپژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی,۱۳۹۳,محمد رضا حاجی اسماعیلی,زهرا کلباسی
بررسی آراء مفسران قرآن در بازشناسی مفهوم « دابة الارض »,علمی ترویجی,مطالعات قرآنی-دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت(این مجله از تیر۹۱ علمی-ترویجی می باشد),۱۳۹۳,محمد رضا حاجی اسماعیلی,فایضه علی عسگری
نقش زبانشناسی در شناخت وقف و ابتدا,علمی ترویجی,مطالعات قرائت قرآن(قرائت پژوهی سابق)-جامعه المصطفی العالمیه (این مجله از دی ۹۲ علمی-ترویجی می باشد),۱۳۹۳,محمد رضا حاجی اسماعیلی,محسن توکلی
دور القرآن فی توحید المجتمع حسب نظرة العلامة الطباطبائی,علمی ترویجی,دراسات الادب المعاصر-دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت(این مجله از پاییز ۹۰ علمی- ترویجی می باشد),۱۳۹۳,مهدی سلطانی رنانی,محمد رضا حاجی اسماعیلی,محمدرضا ستوده نیا,سید مهدی لطفی
گستره جغرافیای تاریخی قرائات در جهان اسلام,سایر,قرائت پژوهی-جامعه المصطفی العالمیه,۱۳۹۳,محمد رضا حاجی اسماعیلی
Role of piety in the fulfillment of social function s in the Quran from the perspective Tabatabai.,سایر,International Journal of Current Life Sciences,۱۳۹۳,سید مهدی سلطانی رنانی,محمد رضا حاجی اسماعیلی,محمدرضا ستوده نیا | Detail
بررسی تطبیقی اصول قوانین کیفری و جزایی در آیین اسلام و یهود,علمی پژوهشی,الهیات تطبیقی-دانشگاه اصفهان-همکاری با دانشگاههای دیگر,۱۳۹۲,محمد رضا حاجی اسماعیلی,پیمان کمالوند
تحلیل تفسیری آیات پاداش رسالت ,علمی پژوهشی,مطالعات تفسیری-دانشگاه معارف اسلامی(این مجله از دی ۹۰ علمی-پژوهشی می باشد),۱۳۹۲,محمد رضا حاجی اسماعیلی,داود اسماعیلی
روش شناسی تفسیر اطیب البیان,علمی پژوهشی,پژوهشنامه تفسیر و زبان قرانی-دانشگاه پیام نوربا همکاری دانشگاه های دیگز(این مجله از مهر ۹۱ علمی-پژوهشی می باشد),۱۳۹۲,محمد رضا حاجی اسماعیلی
نقش پیش فرض‌ها و پیش فهم‌ها در تفسیر قرآن کریم از منظر آیت الله جوادی آملی,علمی پژوهشی,مطالعات قرآن و حدیث-دانشگاه امام صادق(ع) (این مجله از مهر ۹۰ دارای رتبه علمی پژوهشی می باشد),۱۳۹۲,محمد رضا حاجی اسماعیلی,پیمان کمالوند,سجاد رحیمی
مفهوم شناسی ایمان و پیوند آن با تجربه دینی در اندیشه مولوی در مثنوی ,علمی پژوهشی,گوهر گویا-انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران,۱۳۹۲,محمد رضا حاجی اسماعیلی,مهدی مطیع,پیمان کمالوند
نقش روایات امامیه در معادل گزینی مفردات قرآنی و بازتاب آن در نقد ترجمه های معاصر قرآن کریم,علمی پژوهشی,پژوهشهای زبانشناختی قرآن(کاوشی نو در معارف قرآنی سابق)-دانشگاه اصفهان(این مجله از فروردین ۹۱ علمی-پژوهشی می باشد),۱۳۹۲,سید محمد رضا میرسید,محمد رضا حاجی اسماعیلی
بازشناسی مفهوم خود «انسانی » از دیدگاه قرآن و روان شناسی,علمی پژوهشی,پژوهشهای نهج البلاغه-بنیاد نهج البلاغه(این مجله از شهریور ۹۱ علمی-پژوهشی می باشد),۱۳۹۲,فاطمه سعیده اقارب پرست,محمد رضا حاجی اسماعیلی
تحلیل آراءقرآن پژوهان معاصردر تبیین آیه محکم ومتشابه,علمی ترویجی,مطالعات قرآنی-دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت(این مجله از تیر۹۱ علمی-ترویجی می باشد),۱۳۹۲,محمد رضا حاجی اسماعیلی,مهدی مطیع,زهره کیانی
البحث عن المناهج الجدیده الدلالیه فی المنابع التفسیریه الامامیه,علمی ترویجی,دراسات الادب المعاصر-دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت(این مجله از پاییز ۹۰ علمی- ترویجی می باشد),۱۳۹۲,محمد رضا حاجی اسماعیلی,سید محمدرضا میرسید
بررسی دیدگاه های نحویان و مفسران در باره (واو ثمانیه ) ,علمی پژوهشی,ادب عربی (ادبیات و علوم انسانی سابق)-دانشگاه تهران,۱۳۹۱,محمد رضا حاجی اسماعیلی,زهرا قاسم نژاد
بررسی و تحلیل نظری اخلاق جنگ در قرآن و حدیث,علمی پژوهشی,پژوهشنامه اخلاق-دانشگاه معارف اسلامی-نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها (این مجله از اسفند ۹۰ و نیز از شماره ۱۲ دارای اعتبار علمی -پژوهشی می باشد),۱۳۹۱,محمد رضا حاجی اسماعیلی,مهدی حبیب اللهی
مفهوم شناسی تعبیر «صالح المومنین» در قرآن و تحلیل آراء مفسران و مترجمان پیرامون آن,علمی پژوهشی,کتاب قیم-دانشگاه یزد-باهمکاری دانشگاه های دیگر(این مجله از مهر ۸۹ دارای رتبه علمی-پژوهشی می باشد.),۱۳۹۱,محمد رضا حاجی اسماعیلی,نفیسه آذربایجانی
بررسی معناشناختی اصطفاء و پیوند آن با مقام امامت ابراهیم (ع) در قرآن کریم,علمی پژوهشی,کتاب قیم-دانشگاه یزد-باهمکاری دانشگاه های دیگر(این مجله از مهر ۸۹ دارای رتبه علمی-پژوهشی می باشد.),۱۳۹۱,مهدی مطیع,محمد رضا حاجی اسماعیلی,زهرا کریمی
بررسی مستندات قرانی -روایی فریقین در حکم ازدواج موقت و پیامد های آن ,علمی پژوهشی,آموزه های فقه مدنی-دانشگاه علوم اسلامی رضوی(این مجله از مرداد ۹۱ علمی-پژوهشی می باشد),۱۳۹۱,محمد رضا حاجی اسماعیلی,داوود اسماعیلی
باز خوانی اندیشه تفسیری مفسران پیرامون تسبیح به حمد در قرآن,سایر,لسان صدق-دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی,۱۳۹۱,محمد رضا حاجی اسماعیلی
تحلیل دیدگاه فریقین درتفسیر آیه وضو و بررسی پیشینه تاریخی اختلاف درآن,سایر,لسان صدق-دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی,۱۳۹۱,محمد رضا حاجی اسماعیلی,موسی منصوری جوانمردی
تحلیل ها از پدیده رویا در قرآن کریم و فرهنگ اسلامی,سایر,صحیفه مبین-معاونت فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی,۱۳۹۱,محمد رضا حاجی اسماعیلی,زهرا کریمی
درآمدی به تحلیل ها و رویکردهای اندیشمندان اسلامی در مساله جاودانگی انسان در عذاب اخروی,علمی پژوهشی,مطالعات اسلامی-دانشگاه فردوسی مشهد,۱۳۹۰,محمد رضا حاجی اسماعیلی,مصطفی نصیری
تحلیل مبانی دانش تجوید در پرتو اندیشه های آوا شناختی خلیل بن احمد,علمی پژوهشی,لسان مبین-دانشگاه امام خمینی(ره)-باهمکاری دانشگاه های دیگر,۱۳۹۰,محمد رضا حاجی اسماعیلی
داستان آفرینش و سرگذشت حضرت آدم (ع) در قرآن,علمی پژوهشی,مطالعات قرآن و حدیث-دانشگاه امام صادق(ع) (این مجله از مهر ۹۰ دارای رتبه علمی پژوهشی می باشد),۱۳۹۰,محمد رضا حاجی اسماعیلی,مهدی مطیع,اعظم سادات حسینی
دور الشعر فی تفسیر مجمع البیان لعلوم القرآن ,سایر,دراسات الادب المعاصر-دانشگاه آزاد جیرفت,۱۳۹۰,محمد رضا حاجی اسماعیلی,مجید خزاعی,زهرا قاسم نژاد
مفهوم شناسی تولی و تبری در آموزه های قرآنی و روایی,سایر,فکر و نظر,۱۳۹۰,محمد رضا حاجی اسماعیلی,مجید کفعمی
مبدا آفرینش زن با نگرش تفسیری و روایی,سایر,کاوشهای دینی-دانشگاه مازندران,۱۳۹۰,محمد رضا حاجی اسماعیلی,مصطفی زمانی

بررسی آراء دو قرآن پژوه معاصر، علامه طباطبایی و آیت الله معرفت در تبیین محکم و متشابه ,سایر,فکر و نظر,۱۳۹۰,محمد رضا حاجی اسماعیلی,زهره کیانی

معنا شناسی انفعالات و واکنش های منفی سمع در قرآن کریم,سایر,پژوهشهای علوم انسانی-دانشگاه اصفهان,۱۳۹۰,محمد رضا حاجی اسماعیلی,فاطمه شرکت

مفهوم شناسی عصمت در افق اندیشه های شیعی,علمی پژوهشی,شیعه شناسی-موسسه شیعه شناسی,۱۳۸۹,محمد رضا حاجی اسماعیلی,محمد مسعود خوشناموند?

شناخت روح و نفس در قرآن و بررسی تأثیر آنها بر شخصیت انسان ,علمی پژوهشی,اندیشه نوین دینی-نهادنمایندگی رهبری در دانشگاهها,۱۳۸۹,محمد رضا حاجی اسماعیلی,زهرا فقیهی

بررسی رویکرد کلامی اشاعره و معتزله به چیستی کلام الهی,علمی پژوهشی,الهیات تطبیقی-دانشگاه اصفهان-همکاری با دانشگاههای دیگر,۱۳۸۹,محمد رضا حاجی اسماعیلی

مواجهه کافران با حق در رستاخیز: نقد دیدگاه فرجام شناسانه ملاصدرا,علمی پژوهشی,پژوهش دینی-خصوصی با همکاری انجمن علوم قرآن و حدیث ایران(این مجله از فروردین ۸۴ علمی-پژوهشی می باشد.),۱۳۸۹,محمد رضا حاجی اسماعیلی

تحلیل مستندات قرآنی حیطه ی مدیریت بانوان با تاکید بر سه رویکرد اندیشه ی اجتماعی دینی,علمی پژوهشی,مطالعات راهبردی زنان-شورای فرهنگی اجنماعی زنان,۱۳۸۹,محمد رضا حاجی اسماعیلی,مسعود راعی دهقی,لیلا دهقانی

مفهوم شناسی واژه اسلام با نگاه به آیه «ان الدین عند الله الاسلام»,سایر,فصلنامه پژوهش های علوم انسانی نقش جهان-دانشگاه اصفهان,۱۳۸۹,محمد رضا حاجی اسماعیلی

از حجاب ایرانی تا حجاب قرآنی (۲),سایر,بصائر-سازمان دارالقرآن الکریم,۱۳۸۹,محمد رضا حاجی اسماعیلی

نقد بررسی عقاید وهابیت پیرامون زیارت قبور,سایر,نبأ-گروه الهیات دانشگاه اصفهان,۱۳۸۸,محمد رضا حاجی اسماعیلی,سمیه عمادی اندانی

نوگرایی در دانش تفسیر و بررسی دلایل آن ,سایر,مطالعات قرآن و حدیث-دانشگاه امام صادق(ع),۱۳۸۸,محمد رضا حاجی اسماعیلی

بررسی تاثیر فطرت بر شخصیت از دیدگاه قرآن,علمی پژوهشی,معارف اسلامی-انجمن معارف اسلامی,۱۳۸۷,محمد رضا حاجی اسماعیلی,زهرا فقیهی

مجوس در قرآن و روایات,سایر,نقش جهان دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان,۱۳۸۷,محمد رضا حاجی اسماعیلی,سیده فاطمه ساداتی
مفهوم شناسی رستگاری در قرآن کریم,سایر,صحیفه مبین-معاونت فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی,۱۳۸۶,محمد رضا حاجی اسماعیلی

تحلیل دستوری برخی از واژه های قرآنی مورد اختلاف در قراءات سبع و تاثیر آن در تفسیر قرآن,سایر,صحیفه مبین-معاونت فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی,۱۳۸۵,محمد رضا حاجی اسماعیلی

معناشناسی واژه صابئین در قرآن,سایر,پژوهشهای قرآنی,۱۳۸۵,محمد رضا حاجی اسماعیلی

بررسی تعامل و تقابل بین دو حوزه ی قرائت و کتابت قرآن از عصر نزول تا تسبیع قراءات,علمی پژوهشی,مطالعات اسلامی-دانشگاه فردوسی مشهد,۱۳۸۴,محمد رضا حاجی اسماعیلی

گستره معنایی آیه لایمسه الاالمطهرون و تحریم تماس بدون طهارت شرعی با نوشتار قرآنی,علمی پژوهشی,مقالات و بررسیها-دانشگاه تهران,۱۳۸۳,محمد رضا حاجی اسماعیلی

تبلور گویش های عربی در قراءات سبع,علمی پژوهشی,مطالعات اسلامی-دانشگاه فردوسی مشهد,۱۳۸۲,محمد رضا حاجی اسماعیلی

بررسی آوایی همزه و دشواری های آن در قرائت قرآن و کتابت مصحف,علمی پژوهشی,مقالات و بررسیها-دانشگاه تهران,۱۳۸۲,محمد رضا حاجی اسماعیلی

تحلیل زبانی برخی از قرائت های کسایی,علمی پژوهشی,پژوهشنامه قرآن و حدیث-انجمن علوم قرآن و حدیث,۱۳۸۲,محمد رضا حاجی اسماعیلی

ابوعلی فارسی و کتاب الحجه للقراءالسبعه,علمی پژوهشی,ادبیات و علوم انسانی-دانشگاه اصفهان,۱۳۸۱,محمد رضا حاجی اسماعیلی

بررسی مفهوم واژه ترتیل در قرآن,علمی پژوهشی,ادبیات و علوم انسانی-دانشگاه اصفهان,۱۳۸۱,محمد رضا حاجی اسماعیلی

بررسی عوامل زبانی تاثیرگذار در پیدایش اختلاف قرائات قرآنی ,علمی پژوهشی,ادبیات و علوم انسانی-دانشگاه اصفهان,۱۳۸۰,محمد رضا حاجی اسماعیلی

مستندات شیعه در تبیین واقعه غدیر ,ISI,پژوهش,محمد رضا حاجی اسماعیلی

برابریابی فارسی ساخت های پرکاربرد "کان" در قرآن کریم ,علمی پژوهشی,ادب عربی (ادبیات و علوم انسانی سابق)-دانشگاه تهران,محمد رضا حاجی اسماعیلی,زهره کیانی

بررسی تطبیقی معنای واژهای قرآن در روایات امامیه و فرهنگ های واژگانی ,علمی پژوهشی,مطالعات قرآن و حدیث-دانشگاه امام صادق(ع) (این مجله از مهر ۹۰ دارای رتبه علمی پژوهشی می باشد),محمد رضا حاجی اسماعیلی

تفسیر معناشناختی قول و بررسی آداب گفتار در قرآن کریم,علمی پژوهشی,پژوهشهای زبانشناختی قرآن(کاوشی نو در معارف قرآنی سابق)-دانشگاه اصفهان(این مجله از فروردین ۹۱ علمی-پژوهشی می باشد),مهدی مطیع,محمد رضا حاجی اسماعیلی,اعظم السادات حسینی