دکتر حمید ایماندار، عضو هیئت علمی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز با اشاره به مهم‌ترین پیام مبعث گفت: در تبیین این موضوع باید به جمله مولای متقیان علی(ع) در نهج‌ البلاغه اشاره کرد که فرمودند پیامبران آمدند تا دفینه‌ها و گنجینه‌های عقل بشری را برانگیزانند و بارور کنند.

وی تصریح کرد: با توجه به فرمایش مولای متقیان می‌توان گفت بارور کردن عقول بشری و بیدار کردن فطرت انسانی می‌تواند مهم‌ترین پیام مبعث پیامبر مکرم اسلام(ص) باشد.

دکتر حمید ایماندار (پیامبران آمدند تا دفینه‌ها و گنجینه‌های عقل بشری را برانگیزانند)

دکتر ایماندار افزود: باید غیرمسلمانان را با همین زبان فطرت مخاطب قرار دهیم و از این دریچه به آنان کمک کنیم که بتوانند رسول باطنی خودشان که همان عقل است، در راستای فطرت خود بارور کرد.

این داور مسابقات قرآن کریم ادامه داد: این بارور کردن عقل‌های بشری در راستای فطرت انسانی می‌تواند زمینه را برای استفاده غیرمسلمانان از رسالت نبوی و مبعث پیامبر اعظم(ص) فراهم آورد.

وی در ادامه با اشاره به نقش اقتضائات زمان در اجرای سیره رسول اکرم(ص) نیز گفت: قطعاً مقتضیات زمانه در اجرا و تطبیق هر یک از آموزه‌های اسلامی و سیره‌های ائمه معصومین(ع) مدخلیت دارد لذا سیره نبی مکرم اسلام(ص) نیز از این قاعده مستثنی نیست.

اقتضائات زمانه در سیره پیامبر(ص) مدنظر قرار گیرد

آقای حمید ایماندار با تأکید بر اینکه باید اقتضائات زمانه فعلی در همه جوانب و ابعاد سیره نبی مکرم اسلام مدنظر قرار گیرد، افزود: توجه به اقتضائات زمانه به ویژه در جنبه‌های تربیتی و پرورش فکری و فرهنگی نوجوانان و جوانان بسیار می‌تواند در اثربخشی سیره پیامبر(ص) کمک کننده باشد.

این حافظ کل قرآن کریم همچنین در پاسخ به اینکه آیا لزومی دارد که به همه سیره پیامبر(ص) عمل شود، گفت: همه مسلمانان موظف هستند به تطبیق جمیع ابعاد سیره پیامبر اکرم(ص) مگر آن بخشی از سیره حضرت که بر اساس قطعیات قطعی و نقلی منسوخ شده باشند که این دسته گستره بسیار اندکی را دربر می‌گیرد البته در عمل به سیره پیامبر(ص) باید نهایت دقت و عقلانیت را به خرج داد، به گونه‌ای که ملاحظه می‌شود برخی از گروه‌های سلفی‌گری و وهابی با معیار قرار دادن سلف به گونه‌ای کاریکاتورگونه سیره پیامبر(ص) را جلوه داده‌اند و به گونه‌ای دائره بدعت را گسترده فرض کرده‌اند که هرگونه عمل نکردن به ظواهر اعمال پیامبر(ص) را هم مخالفت با سیره آن حضرت به شمار آورده و آن را در شمار بدعت‌ها قرار داده‌اند.

وی با تأکید بر اینکه در عمل به سیره پیامبر(ص) باید دقت، عقلانیت و توجه به اقتضائات زمانه را مدنظر قرار داد، به مهم‌ترین شاخصه سیره پیامبر(ص) در عرصه اخلاق اشاره کرد و افزود: مهم‌ترین شاخصه‌ای که می‌توان برای سیره پیامبر(ص) معرفی کنیم تعادل و توازنی است که بین عرصه‌های مختلف اخلاقی در سیره ایشان برقرار است.

دکتر ایماندار ادامه داد: به نوعی پیامبر(ص) در حوزه اخلاق‌مداری جامع اضداد هستند لذا در سیره ایشان بین مدارا و رواداری و در مقابل آن قاطعیت و صلابت به بهترین وجهی جمع شده است. مهربانی و عطوفت و جنگ‌آوری و شجاعت در سیره ایشان جمع شده است.

عضو هیئت علمی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز اضافه کرد: این تعادل و توازن اعجازگونه در تطبیق خلقیات به ظاهر متضاد از جمله شاخصه‌های منحصر به فرد اخلاق نبوی است.

وی در ادامه پاسخ به اینکه با توجه به رسالت پیامبر(ص) در احیای ارزش‌های اخلاقی، رابطه مناسک‌زدگی با موضوع اخلاق را چگونه ارزیابی می‌کنید، گفت: در سیره پیامبر(ص) در صورت خوانش دقیق و خردمندانه هیچ تزاحمی میان مناسک و تشریعات فقهی وجود ندارد. در واقع کسانی که می‌خواهند با منحصر کردن سیره پیامبر(ص) در حوزه اخلاق‌مداری تیشه بر ریشه تشریعات تعبدیات، عبادات و فقهیات وارد کنند، در واقع عملی خلاف مصلحت مسلمین و بشریت انجام می‌دهند.

ایماندار همچنین در پاسخ به اینکه جامعه امروز ایران در کدام بخش از سیره پیامبر(ص) نیازمند بازنگری رفتارهای فردی و اجتماعی است، گفت: واقعیت امر این است که ما در جامعه خودمان بیش از اینکه به آموزه‌های انتزاعی و نظری محتاج باشیم، به اخلاق انضمامی و واقعی نیازمند هستیم. در واقع پیروان و اتباع نبی مکرم اسلام(ص) باید دین را در مقام عمل به عرصه بیاورند و در کنار توجه به آموزه‌های دینی و عمق‌بخشی به گستره دانایی خود و معرفت‌افزایی در حوزه عمل خود را قوی کنند و در این عرصه درخشش داشته باشند.

این داور مسابقات قرآن با بیان اینکه بیش از اینکه به اخلاق عروجی نیازمند باشیم، بدنه و عمومیت جامعه ما به اخلاق عمومی نیازمند است، گفت: گاهی ملاحظه می‌شود که توجه بیش از حد به اخلاق عروجی یعنی اخلاقیاتی که از عهده عده‌ای خواص و دینداران سطح بالا بر می‌آید، ما را از اخلاق عمومی مثل دروغ نگفتن، مدارا کردن و... غافل می‌کند لذا ما بیش از انتزاعیات به انضمامیات و بیش از پررنگ کردن اخلاق عروجی به اخلاق عمومی برای بدنه عمومی جامعه نیازمندیم.