(برداشت‌های تربیتی از آیات قرآنی)

وَ لَقَدْ مَكَّنَّاكُمْ فِي الْأَرْضِ وَ جَعَلْنا لَكُمْ فِيها مَعايِشَ قَلِيلًا ما تَشْكُرُونَ

و همانا در زمين به شما تمكّن داديم و براى شما در آن، (انواع) وسائل زندگى را فراهم ساختيم، (امّا شما) اندك شكرگزارى مى‌كنيد (اعراف / ۱۰)

✒️هدف تربیتی:

استفاده درست از امکانات، وسائل و نعمت‌های خدادادی در روی زمین

✒️هدف رفتاری:

اگر قدرت و مکنتی دارید از آن خوب استفاده کنید تا در ردیف شکر گزاران قرار گیرید.

✒️واژه شناسی:

مكناكم: تمكين: قدرت و امكان دادن. «مكناكم» امكان و قدرت داديم به شما.
معايش: وسائل زندگى

برداشت از آیه:

1/در ادامه بحث قبلی، اگر تفکر و دیدگاه ما این باشد که زمین تبعید گاه بشر از بهشت است، و مجازات گناه آدم ابو البشر اخراج از بهشت و تبعید به زمین است، اصولا این نگرش از دیدگاه روان‌شناختی و تربیتی دارای آثار فراوانی است که در زیر اشاره می‌شود:

ما چه گناهی داریم که به جرم خوردن از درختی توسط حضرت آدم و حوا باید تا کنون بار مجازات آنان را بکشیم؟

مگر نه این است که باید بین جرم و جریمه تناسب باشد، جرم خوردن از آن میوه یا درخت ممنوعه چقدر سنگین است که تا روز قیامت باید توان آن را بشر بپردازد؟

اگر زمین تبعیدگاه است چرا خداوند این‌همه به اصلاح و آبادانی و عمران آن توصیه کرده است؟ اگر زمین تبعیدگاه و زندان انسان است، چرا خداوند به وی مکنت و قدرت و اقتدار و حاکمیت روی زمین را بخشیده است؟

این ها و صدها سوال و شبهه دیگر نشانگر آن است که موضوع چیز دیگری است، و تفسیر و تبیین دیگری دارد، آمدن بشر بر روی زمین به مثابه یک *(دوره تربیتی)* برای آمادگی و خودسازی و شکوفائی استعدادهای درونی و حرکت به سوی کمال است و مقدمه‌ای برای زندگی اخروی.

2/حکمت و تقدیر الهی بر این قرار گرفته بود که بشر بر روی زمین بیاید و در جریان تزاحم و اصطکاک، مشکلات و چالش‌ها، تقابلات و تعاملات به کمال برسد، در آیه فوق به این نکته اشاره شده است که (و لقد مکناکم فی الارض) خداوند به انسان اقتدار و امکانات، قدرت و توانائی بخشید و به او ابزار ، وسائل مادی و معنوی، فکری و شناختی جهت زندگی در این دنیا بخشید. (و جلعنا لکم فیها معایش) تا بتواند استفاده درست از این نعمت‌ها را یاد بگیرد و بکار ببند (لعلکم تشکرون).

3/ معایش یعنی ابزار و وسائل زندگی کردن هم شامل ابزار مادی زندگی است،ابر و باد و مه و خورشید و فلک همه وسائل مادی تأمین زندگی است ، فکر و تدبیر ، برنامه‌ریزی و آینده‌نگری ابزار فکری زندگی کردن است، همه اینها برای ادامه حیات انسانی و زندگی مادی و معنوی توسط خدا به بشر ارزانی شده است.

بازخورد تربیتی:

باید نگرش و دیدگاه خود نسبت به زندگی در دنیا را با دیدگاه قرآنی هماهنگ سازیم، درست است که جهان دیگر بسیار فراتر، وسیع‌تر، ماندگارتر و جاودانه تر است اما این به معنای بی‌اعتنائی به شیوه و سبک زندگی دنیوی نیست، باید آموخت که زندگی زیبا، سازنده آخرت زیباست، آن که در مدیریت و تدبیر زندگی امروزین ناتوان است چگونه می‌تواند زندگی فردا را مدیریت کند (وَمَنْ كَانَ فِي هَذِهِ أَعْمَى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمَى وَأَضَلُّ سَبِيلًا)

و هر كه در اين دنيا كوردل باشد در آخرت هم كوردل و گمراه‌تر خواهد بود.