تفسیر آیه 48 و 49 سوره یس
وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ ﴿٤٨﴾
و می گویند: اگر راستگویید، این وعده [قیامت و عذاب] کی خواهد بود؟
مَا يَنْظُرُونَ إِلَّا صَيْحَةً وَاحِدَةً تَأْخُذُهُمْ وَهُمْ يَخِصِّمُونَ ﴿٤٩﴾
اینان جز یک فریاد مرگبار [آسمانی] را انتظار نمی کشند که آنان را در حالی که سرگرم مجادله و ستیز [در امور دنیایی] اند فراگیرد
تفسیر اطیب البیان
وَ يَقُولُونَ مَتی هذَا الوَعدُ إِن كُنتُم صادِقِینَ (48)
و می گویند اینکه كفار که چه وقت میآید اینکه وعده قیامت اگر شما هستید راستگویان.
(تذكره) حقیر سابقا تعجب میكردم که نوع كفار و مشركین معتقد به معاد هستند و یك دینی بر خود اتخاذ كردند که او را حق میدانند و خود را اهل بهشت و دیگران را اهل عذاب میپندارند فقط طبیعی منكر معاد است پس اینهمه آیات در قرآن از لسان كفار در انكار معاد چیست لكن فعلا متوجه شدم که نوع افراد حتی مسلمین حتی بسیاری از مؤمنین و شیعه بخصوص جوانان امروزه بكلی غافل از قیامت هستند و غرق شهوات دنیا و تمام اینکه مواعظ و نصایح را پوچ و بیمعنی میگویند كأنه غیر از دنیا خبری نیست.
*****
ما يَنظُرُونَ إِلاّ صَیحَةً واحِدَةً تَأخُذُهُم وَ هُم يَخِصِّمُونَ (49)
انتظار نمی كشند مگر صیحه واحده را می گیرد آنها را و حال هم با یكدیگر مخاصمه می كنند.
ما يَنظُرُونَ مهلت داده نمی شوند و بعضی گفتند معنی ما ینظرون است قبول مهلت نمی كنند.
إِلّا صَیحَةً واحِدَةً دو صیحه داریم صیحه اولی که تمام یك مرتبه می میرند و صیحه ثانیه که تمام یک مرتبه مبعوث میشوند چنانچه میفرماید:
وَ نُفِخَ فِی الصُّورِ فَصَعِقَ مَن فِی السَّماواتِ وَ مَن فِی الأَرضِ إِلّا مَن شاءَ اللّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِیهِ أُخری فَإِذا هُم قِیامٌ يَنظُرُونَ زمر آیه 68 و اینکه نفخه اولی را می فرماید.
تَأخُذُهُم یك مرتبه اینکه صیحه تمام آنها را میگیرد یعنی روح آنها را میگیرد و علاقه او را از اجساد آنها قطع میكند و مراد از اخذ همان روح انسانيّت و ملكوتیست که جوهر سماویست و لطیفه ربانیست که قبل از اجساد خلق شده چنانچه میفرماید
خلقت الارواح قبل الاجساد بالفی عام و می فرماید نیز الارواح جنود مجنّدة فما تألف منها ائتلف و ما تناكر منها اختلف
و اما روح حیوانی بخاری تمام میشود مثل بخار گاز قابل اخذ نیست و همچنین روح نباتی قوای بدنی تمام میشود و از كار میافتد.
وَ هُم يَخِصِّمُونَ یعنی یختصمون با یكدیگر معاشرت و خرید و فروش و صحبت میكنند که یك مرتبه قالب تهی میكنند در حالی که با یكدیگر طرف و مخاصمه میكنند در حدیث است
(رجلان قد نشرا ثوبهما یتبایعانه فما یطویانه حتی تقوم الساعه و الرجل یرفع اكلته الی فیه فما وصل الی فیه و الرجل یلیط حوضه لیسقی ماشیته فما یسقیها)
و اینها از باب مثال است اشاره بآنیّ الحصولست چنانچه میفرماید وَ ما أَمرُ السّاعَةِ إِلّا كَلَمحِ البَصَرِ أَو هُوَ أَقرَبُ نحل آیه 79.
تفسیر المیزان آیه 49 یس
"ما يَنْظُرُونَ إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً تَأْخُذُهُمْ وَ هُمْ يَخِصِّمُونَ" كلمه "نظر" به معناى انتظار است. و مراد از "صيحه" به شهادت سياق همان نفخه صور اولى است كه وقتى دميده مى شود همه مى ميرند، و اگر صيحه را به "وحدت" وصف كرده، براى اشاره به اين نكته است كه: امر كفار براى خدا (جلت عظمته) بسيار آسان است، و براى او بيش از يك صيحه كارى ندارد. و كلمه "يخصمون" در اصل" يختصمون" بوده كه مصدر آن اختصام، به معناى مجادله و مخاصمه است.
و اين آيه شريفه جوابى است از اينكه كفار به عنوان استهزا گفتند:" پس اين وعده كى است، اگر راست مىگوييد" خداى تعالى هم در اين جمله كفار مسخره كننده را سخريه و استهزا كرده، و به امر آنان بىاعتنايى نموده.
و معناى آن اين است كه: اينها كه مىگويند: "پس اين وعده كى است؟" در اين گفتارشان جز يک صيحه را منتظر نيستند، و اين يك صيحه فرستادنش براى ما آسان است، نه هزينهاى دارد و نه زحمتى، صيحهاى كه وقتى ايشان را بگيرد ديگر راه گريز و نجاتى برايشان نمى گذارد، بلكه ايشان را در حالى مى گيرد كه كاملا از آن غافلند، و در بين خود مشغول مخاصمه مى باشند.
راهنمای آزمون ارشد و دکتری رشته علوم قرآن و حدیث+مطالب آموزنده قرآنی و حدیثی+علایق شخصی