علوم قرآن و حدیث

بررسی موضوع نسخ شرایع گذشته (نسخ احکام موجود در شرایع پیشین)

Examining the issue of abrogation of past religion laws (abrogation of rulings in previous religious laws)

نسخ شرایع گذشته، به معنای نسخ شریعت انبیای سلف تا زمان پیامبر خاتم (ص) توسط شریعت اسلام است.

در این که آیا اسلام، شرایع گذشته را نسخ نموده است یا نه، میان علمای مذاهب اسلامی، به شرح زیر، اختلاف وجود دارد:

1. عده‌ای معتقدند که فقط برخی از احکام شرایع پیشین در اسلام نسخ شده است و بقیه احکام شرایع گذشته در حق ما نافذ است؛

2. گروهی معتقدند شرایع پیشین به طور مطلق منسوخ شده است و نسخ نسبت به همه قوانین کلی و جزئی آنها صادق است و در صورت موافقت حکمی از شرایع سابق با شریعت اسلام، حکم فعلی مماثل حکم پیشین محسوب می‌گردد، نه آن که دلیل بر استمرار حکم سابق باشد؛

3. برخی هم چون غزالی در المستصفی و آمدی در الاحکام فی اصول الاحکام معتقدند که اصل بر منسوخ بودن احکام شرایع سابق است، مگر آن که نصی بر بقای آن وجود داشته باشد؛

4. بعضی نیز معتقدند آن چه از احکام شرایع پیشین که در کتاب خدا و سنت رسول (ص) به عنوان داستان نقل شده و دلیلی بر ثبوت یا عدم ثبوت آن در شرع اسلام وارد نشده برای ما نیز شریعت محسوب می‌شود و باید از آنها پیروی کنیم و در غیر این صورت منسوخ می‌باشد.

منابع

منابع اجتهاد (ازدیدگاه مذاهب اسلامی): صفحه (383-384)

علم اصول الفقه و خلاصة التشریع الاسلامی صفحه (93-94)

معارج الاصول: صفحه 162

اصول الفقه الاسلامی جلد 2: صفحه 947

الذریعة الی اصول الشریعة جلد 1: صفحه 425

فرهنگ نامه اصول فقه