🟢 رگه‌های قرآنی در ادب فارسی (۳)

◀️ مقدمه: میراث ادب کهن فارسی چنان با قرآن آمیخته است که می‌توان آن را به‌سان آیینه‌ای روبه‌روی قرآن دانست. گویندگان فارسی هم تلاش کرده‌اند یافته‌های خود از قرآن و سنت را در سخن خود بازتاب دهند، هم سخن را با آموزه‌هایی آذین کرده‌اند که به‌روشنی برآمده از قرآن هستند، و گاه نیز ترجمانی آشکار از یک آیه را در سخن خود گنجانده‌اند.

در رمضان ۱۴۴۷ امید آن دارم که خداوند متعال یاری کند تا گذری داشته باشم بر برخی از این اشارات قرآنی.

📌سعدی و دانای آشکار و نهان

در بسته به روى خود ز مردم/ تا عیب نگسترند ما را

در بسته چه سود عالم الغیب/ داناى نهان و آشکارا

سعدی اشاره می‌کند که ما خود را از دیگران پنهان می‌کنیم تا عیب‌های مان آشکار نشود ولی این بستن در و پنهانکاری در برابر علم خداوند تأثیری ندارد

او همین مضمون را در بیتى به زبان عربى نیز آورده است:

إنى لَمستتر من عین جیرانی

و اللّه یعلم إسرارى و إعلانی

به راستى من اعمالم را از دیدگان همسایگانم پنهان مى‌دارم؛ در حالیکه خداوند به پنهان سازى و پیداکارى من آگاه است.

🖋اشاره است به آیه ۱۰۸ سوره‌ نساء: (يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلَا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرْضَىٰ مِنَ الْقَوْلِ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطًا): از مردم پنهان مى‌دارند و از خدا پنهان نمى‌دارند، زيرا آنگاه كه شب‌هنگام سخنانى كه خدا از آن ناخشنود بود مى‌گفتند، خدا با آنها بود و خدا به هر چه مى‌كردند احاطه داشت.

🖋و نیز آیه اوّل سوره ممتحنه: ( وَأَنَا أَعْلَمُ بِمَا أَخْفَيْتُمْ وَمَا أَعْلَنْتُمْ ) و من به اسرار نهان و اعمال آشکار شما داناترم

🖋و آیه ۱۱۰ سوره انبیا: (إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ مِنَ الْقَوْلِ وَيَعْلَمُ مَا تَكْتُمُونَ) :همانا خدا به همه سخنان آشکار و اندیشه‌های پنهان شما آگاه است.

🖋و هم‌چنین آیه ۱۹ سوره نحل: (وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تُسِرُّونَ وَمَا تُعْلِنُونَ): و خدا هر چه را پنهان و آشکار دارید به همه آگاه است.

گاه‌نگاشت ۱۵۷

گاه‌نگاشت‌های محمدکاظم حقانی‌فضل