«ریز نکته در ترجمه و رایتینگ» نکات_ناب_۱۱۰

▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️

بررسی معادل‌هایِ معناییِ پسوندهای

-logy

-ology

💭 یکی از تفاوت‌های مترجم حرفه‌ای و کاربلد با مترجم ناشی و آموزش‌ندیده این است که مترجم حرفه‌ای می‌داند باید افزون بر انتخاب یا یافتنِ «نزدیک‌ترین معادل»، به دنبال «طبیعی‌کردنِ» آن معادل باشد؛

یکی از مشکلات اصلی مترجمان تازه‌کار این است که اگر معادلی برای یک کلمه می‌دانند، در هر شرایط و بافتی همان را بکار می‌برند و از خود نمی‌پرسند «نکند معادل طبیعی‌تری هم وجود داشته باشد و من از آن بی‌خبر باشم؟»

🔍 در ادامه به بررسی معادل‌های پسوندهای logy/ ology- در بافت‌های مختلف می‌پردازیم.

logy/ ology

بسیاری از ما در متون مختلفی دیده‌ایم که این دو پسوند در اسم‌های زیادی بکار رفته‌اند، به‌مثل:

1️⃣Psychology

2️⃣Biology

3️⃣Etiology

4️⃣Etymology

دیدگاه غالب این است که باید این دو پسوند را به «—شناسی» برگردانیم؛ لذا اسم‌های فوق را باید این‌گونه ترجمه کرد:

1️⃣روان‌شناسی

2️⃣زیست‌شناسی

3️⃣سبب‌شناسی

4️⃣ریشه‌شناسی

نکته مهم: این پسوندها افزون بر مشارکت در ساختنِ «اسمِ عِلم»، می‌توانند به ویژگی‌های آن علم یا موضوعات مورد مطالعه آن علم‌ها نیز دلالت کنند؛ یعنی همان کلمات بالا، علاوه بر معادل‌هایی که نوشتیم، مهادل‌های زیر را نیز می‌توانند در متن داشته باشند:

1️⃣Psychology

1) روان‌شناسی 2) ویژگی‌های روان‌شناختی

2️⃣Biology

1) زیست‌شناسی 2) فرایندهای زیستی

3️⃣Etiology

1) سبب‌شناسی 2) سبب، علت

4️⃣Etymology

1) ریشه‌شناسی 2) ریشه کلمات

🔍 اکنون به جمله زیر از مجله تایمز سال 2010 بنگریم:

Male and female have broadly different psychologies.

آیا می‌توان این جمله را این‌طور ترجمه کرد:

❌زنان و مردان روان‌شناسی‌های متفاوتی دارند.

همان‌طور که می‌بینیم اینجا دیگر پسوند «—شناسی» به کار ما نمی‌آید. پس باید چه کنیم؟

پاسخ: اکنون با آگاهی از معنای دومِ این پسوندها، جمله فوق را به شکل زیر ترجمه می‌کنیم:

✅ زنان و مردان ویژگی‌های روان‌شناختیِ بسیار متفاوتی دارند.