علوم قرآن و حدیث

حروف شمسی و قمری+مثال های قرآنی

حروف شمسی

حروف شمسی، 14 حرفی هستند که «الف و لام» ال بر سر آنها نوشته می شود ولی خوانده نمی شود.

به بیان دیگر این حروف هرگاه بعد از «الف و لام» قرار بگیرند، مشدد خوانده می شوند.

مانند: وَ الشَّمْسِ، مِنَ النَّاسِ

این حروف عبارتند از:

حروف    مثال         سوره

ت    لَهُمُ التَّنَاوُشُ    (سبا 52)

ث    کُلِّ الثَّمَرَاتِ    (محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم 15)

د    یوْمِ الدِّینِ    (الفاتحه 4)

ذ    یأْکُلَهُ الذِّئْبُ    (یوسف 13)

ر    کَفَرُواْ الرُّعْبَ    (آل عمران 151)

ز    فِی زُجَاجَةٍالزُّجَاجَةُ    (النور 35)

س    فِی السَّمَاءِ    (الحجر 16)

ش    مِنَ الشَّاهِدِینَ    (القصص 44)

ص    أَقَامُواْ الصَّلَوةَ    (الحج 41)

ض    مِنَ الظُّلُمَاتِ    (ابراهیم 5)

ط    إِلَی الطَّیرِ    (النحل)

ظ    مَدَّ الظِّلَّ    (الفرقان 45)

ل    عَنِ اللَّغْوِ    (مؤمنون 3)

ن    مِنَ النُّورِ    (البقره 257)

استثناء

الر در ابتدای سوره های (یونس)، (هود)، ‌(یوسف)، (ابراهیم) و (الحجر)؛ جزو حروف مقطعه می باشد و هر کدام به تنهایی خوانده می شود: الف، لام، را.

حروف قمری

حروف قمری، 14 حرفی هستند که «الف و لام» ال بر سر آنها نوشته می شود و حرف لام خوانده می شود.
مانند:

وَ الْقَمَرِ، وَ الْبَنُونَ

این حروف عبارتند از:

حروف  مثال         سوره

الف    یَرَ الْإِنْسَانُ  (یس 77)

ب    یرِیکُمُ الْبَرْقَ  (الرعد 12)

ج    یحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ (البقره 273)

ح    وَ الْحَافِظِینَ  (الاحزاب 35)

خ    عَنِ الْخَمْر  (البقره 219)

ع    سَاعَةِ الْعُسْرَةِ  (التوبه 117)

غ    هُمُ الْغَالِبُونَ  (المائده 56)

ف    فِی الْفُلْکِ    (الاعراف 64)

ق    مِنَ الْقَانِطِینَ    (الحجر 55)

ک    ءَایاتُ الْکِتَابِ    (یونس 1)

م    عَلَی الْمُؤْمِنِینَ    (النساء 103)

و    مِنَ الْوَاعِظِینَ    (الشعرا 136)

ه    لَا أَرَی الْهُدْهُدَ    (النمل 20)

ی    لَا عَاصِمَ الْیوْمَ    (هود 43)

استثناء

الم (البقره)، (آل عمران)،‌ (العنکبوت)، (الروم)/ف (لقمان)، (السجده)

المص (الاعراف)

المر (الرعد)

موارد فوق نیز که در ابتدای سوره های مختلف آمده است حروف بعد از ال را جزو حروف قمری قرار نمی دهند و هر کدام به تنهایی خوانده می شود: الف، لام، میم، را.