کتاب «التمهید فی علوم القرآن» تا کنون در 6 جلد از سوی انتشارات جامعه مدرسین منتشر شده و مجلدات بعدی آن در دست تالیف است. خوشبختانه این کتاب با عنایت حق تعالی مورد توجه علما و دانشمندان قرار گرفته و اکنون به عنوان یک مرجع در حوزه و دانشگاه مورد استفاده محققین است. در جلد اول این کتاب مسایل مربوط به وحی، نزول قرآن، اسباب نزول، جمع و تالیف قرآن بحث شده است.

در جلد دوم قرائت و قراء و ناسخ و منسوخ بررسی شده است. در جلد سوم محکم و متشابه مطرح شده و با دسته بندی آیات، بیش از هزار آیه متشابه مورد دقت قرار گرفته است. جلد چهارم مباحث مقدماتی اعجاز قرآن است. جلد پنجم به اعجاز بیانی قرآن اختصاص یافته و ششم شامل اعجاز علمی و اعجازتشریعی است. جلد هفتم به رد شبهات درباره قرآن اختصاص یافته و در مجلدات

صفحه 17

بعدی بحثی با عنوان «تنزیه التفسیر عن الدخائل و الموضوعات» برای جدا سازی صحیح از سقیم در روایات تفسیری خواهد آمد.

در کتاب «صیانة القرآن من التحریف» مسایل مربوط به عدم تحریف قرآن جدا گانه و به طور مفصل بررسی شده است.

همچنین کتاب «التفسیر و المفسرون فی ثوبه القشیب» که از سوی انتشارات دانشگاه رضوی منتشر شده به شناخت تفسیر ومفسران بزرگ و تاریخ و مراحل تفسیر قرآن کریم و بررسی مهم ترین تفاسیر، اختصاص یافته است. ترجمه فارسی این کتاب با عنوان «تفسیر و مفسران» به زودی منتشر می شود.

هنگامی که شورای مدیریت حوزه علمیه قم کتاب «التمهید فی علوم القرآن» را به عنوان متن درسی تعیین کرد، ضرورت خلاصه گیری آن نمایان شد. به همین جهت 6 جلد کتاب التمهید در دو جلد تحت عنوان «تلخیص التمهید» برای تدریس خلاصه شد. همچنین کتاب «تاریخ قرآن» به درخواست سازمان «سمت» برای تدریس در رشته علوم قرآنی به زبان فارسی و با اقتباس از دو جلد اول کتاب التمهید همراه با اضافاتی به رشته تحریر در آمد.

کتاب حاضر در حقیقت خلاصه و باز نویسی از 6 جلد اول کتاب «التمهید فی علوم القرآن» و نیز کتاب «صیانة القرآن من التحریف» است. این باز نویسی به گونه ای انجام گرفته که متناسب با سطح عمومی در حوزه و مقطع کارشناسی در دانشگاه باشد. البته برای سطوح بالاتر و استفاده محققین رجوع به مجلدات التمهید پیشنهاد می شود.

«موسسه فرهنگی انتشاراتی التمهید» در نظر دارد کلیه تالیفات این جانب را در زمینه علوم قرآنی اعم از التمهید، صیانة القرآن، التفسیر و المفسرون و... پس از بازنگری کلی تحت عنوان «الموسوعة القرآنیه» و ترجمه فارسی آن را جداگانه به چاپ برساند و در اختیار محققین قرار دهد.

لازم به تذکر است که در متن این کتاب تاریخ های بدون علامت اختصاری به هجری قمری است. همچنین ترجمه آیات و متون عربی، اگر ترجمه دقیق باشد، همراه با متن عربی داخل گیومه آمده و اگر ترجمه به معنا باشد، فقط خود آیه یا متن

صفحه 18

عربی داخل گیومه است.

ربنا تقبل منا انک انت السمیع العلیم و ما توفیقی الا بالله علیه توکلت و الیه انیب

قم - محمد هادی معرفت

فروردین 1378.