علوم قرآن و حدیث

تقطیع به اعتبار موقعیت بخش محذوف

تقطیع و عدم ذکر تمام روایت، با توجه به بخش محذوف آن، بر سه گونه است: الف. تقطیع صدر حدیث، برای نمونه در روایتی ابوهریره از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نقل می کند که فرمود: «الشُّومُ فِی ثلاثٍ المَرأَةِ و الدّارِ و الْفَرَس؛ شومی در سه چیز است، زن، خانه و اسب»

از عائشه روایت شده که گفته است: «لَمْ یَحْفَظْ أبُوهُرَیرَةَ لِأنَّهُ دَخَلَ و الرَّسُولُ صلی الله علیه و آله و سلم یقُولُ قاتَلَ الله الیَهُودَ یَقُولُونَ الشُّومُ فِی ثلاثٍ إلخ فَسَمَعَ آخِرَ الحدیثِ وَ لَمْ یَسْمَعْ أوَّلَه؛

ابوهریره همه ی حدیث را ضبط نکرده است؛ زیرا او نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم آمد در حالی که ایشان می فرمود: خدا بکشد یهود را که می گویند: شومی در سه چیز است تا آخر، و او آخر حدیث را شنید و آغازش را (که نقل قول یهود بود) نشنید».

نیز نقل است در خدمت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم صحبت از شومی به میان می آید. حضرت صلی الله علیه و آله و سلم به صورت قضیه ی شرطی می فرماید: «إن کانَ الشُّومُ فِی شیءٍ ففی الدّارِ وَ المَرأَةِ و الْفَرَسِ».

در نقل دیگری ایشان این جمله را سخن نادرست زمان جاهلیت دانسته اند. «کانَ أهلُ الجاهلیةِ یَقُولُون...».