آموزش هنر ترجمه؛ نکات لازم

تابه‌حال پیش آمده که دلتان بخواهد خودتان دست‌به‌کار شوید و کتاب خارجی مورد علاقه‌تان را ترجمه کنید؟ یا شاید هم موقع خواندن یک کتاب با خودتان گفته‌اید: «چه ترجمه بدی! کاش خودم می‌توانستم ترجمه‌اش کنم». اگر چنین تجربه‌هایی را داشته‌اید، پس برای مترجم شدن به‌اندازۀ کافی انگیزه دارید.

اگر هم فکر می‌کنید یادگیری ترجمه از سن‌ و سالتان گذشته است و از این مهارت برای خودتان غول ساخته‌اید، با اینکه خیلی کلیشه‌ای است اما باید بگوییم: «دیگر نگران نباشید!». چون در این مقاله کتاب‌هایی را معرفی خواهیم کرد که مثل یک چراغ جادو، غول ترجمه را به خدمت شما درمی‌آورد. هرچند هیچ ورد و جادویی در کار نیست. تنها وردی که این غول را رام شما می‌کند، پشتکارتان است. پس با انگیزه و پشتکار تا پایان این مطلب با ما همراه باشید.

یادگیری ترجمه یا «چگونه با کتاب شاخ غول را بشکنیم؟»

مسلط شدن به مهارت کاربردی ترجمه، اصول و قواعد خاص خودش را دارد. اصولی که مثل یک نردبان، شما را پله پله به سمت مترجم شدن هدایت می‌کند. مترجم‌های حرفه‌ای معتقدند که هیچ‌کس در خلا و تنها با کمک تئوری و یا تجربه مترجم نمی‌شود. می‌توان گفت یادگیری ترجمه سکویی است که روی دو پایه‌ی آموزش‌ نظری و عملی قرار گرفته است. اما مهم‌ترین مساله این است که برای یادگیری این اصول و محکم کردن این پایه‌ها باید از چه راهی برویم؟ شاید این، پرسش شما هم باشد و شاید یادگیری این اصول را با شکستن شاخ غول یکی می‌بینید!

با این حال در ادامه برایتان خواهیم گفت که چگونه مترجم شویم و سراغ چه منابعی بروید و چه کتاب‌هایی را بخوانید تا به‌صورت گام‌به‌گام با اصول ترجمه و ویرایش آشنا شوید. در آخر متوجه خواهید شد که چگونه یک کتاب می‌تواند درست مثل یک شمشیر بُرنده، شاخ هر غول بی‌شاخ و دمی را بشکند.

مطالعه کتاب یادگیری ترجمه، راه مطمئن مترجم شدن

همۀ ما مطالعه را به‌عنوان بهترین راه یادگیری می‌شناسیم. مترجمی هم ازجمله تخصص‌هایی است که برای یادگیری‌اش راه بهتری از مطالعه پیدا نخواهید کرد. این همان نکته‌ای است که استادان دانشگاه هم بر آن تاکید دارند. اما مهم این است که بدانید چه کتابی از شما مترجم می‌سازد؟ ما در ادامه به این پرسش پاسخ خواهیم داد.

با کتاب «نخستین درس‌های ترجمه» خودتان را برای یک جهش بلند آماده کنید

اگر می‌خواهید پیش‌ از شیرجه زدن در دریای ترجمه، کمی عقب بروید و با یک دورخیز بلند، شیرجه‌ای جانانه بزنید، پیشنهاد می‌کنیم کتاب نخستین درسهای ترجمه فرزانه فرح زاد را بخوانید. این کتاب برایتان از ترجمه و پیچ‌وخم‌های این راه خواهد گفت. مقدماتی که حکم همان دورخیز کردن برای شیرجه را دارد. این کتاب یادگیری ترجمه شامل چهار فصل است:

ترجمه و مراحل آن

دستور و قواعد زبان

بهره‌گیری از فرهنگ زبان

شیوه بیان

شکی نیست که برای مترجم شدن باید به این موارد تئوری آشنا باشید. یکی از مهم‌ترین مزیت‌های این کتاب اختصاص دادن یک فصل به مبحث مهم دستور زبان است. همه‌ی ما می‌دانیم که کار مترجم جراحی جملات است. فرقی هم ندارد این جملات در زبان مبداء باشد یا مقصد. ابزار اصلی این جراحی هم دستور زبان است. بنابراین تسلط به مفاهیم و اصول دستور زبان از شما یک مترجم موفق خواهد ساخت. همه این‌ها به کنار، این کتاب پر از نکات و تمرین‌هایی است که به شما کمک می‌کند تا در هنگام ترجمه با تحلیل دقیق دستور زبان به معادل‌های درستی دست پیدا کنید.

پرداختن به مساله‌ی «لحن» هم از امتیازات دیگر این کتاب است که در فصل چهارم به آن می‌رسید. توجه به لحنِ مناسب، به‌خصوص در متن‌های ادبی از نکته‌های بسیار مهمی است که غالباً از دید مترجم‌های تازه‌کار دور می‌ماند. خلاصه این‌که با خواندن این کتاب می‌توانید با خیال راحت دل به دریای ترجمه بزنید.

تسلط بر اصول نگارش و ویرایش با کتاب اصول شکسته‌نویسی

اگر شما هم از آن دسته افرادی هستید که فکر می‌کنید برای مترجم شدن باید فقط به زبان مبداء مسلط باشید و اگر زیروبم زبان مبداء را بشناسید دیگر کار تمام است! باید بگوییم وقتش رسیده که با این تفکر اشتباه خداحافظی کنید. شما تا به زبان مقصد و اصول نگارشی‌اش مسلط نباشید، نمی‌توانید به یک مترجم حرفه‌ای تبدیل شوید.

کتاب اصول شکسته‌نویسی، از آن کتاب‌هایی است که برای حرفه‌ای شدن در ترجمه به آن نیاز دارید. علی صلح‌جو که مترجم و ویراستار خبره‌ای‌ست، در این کتاب به‌صورت دقیق و جزیی اصول شکسته‌نویسی را بررسی کرده و با آوردن مثال‌های بسیار از نویسندگان مشهور، موارد مختلف شکسته‌نویسی را بررسی و مقایسه کرده است. این کتاب به شما کمک خواهد کرد تا در کنار ترجمه به ویرایش نیز مسلط شوید.

معرفی بهترین کتاب اصول ترجمه انگلیسی

برای یادگیری ترجمه علاوه‌بر کتاب‌هایی که معرفی شد به کتابی احتیاج دارید که با تحلیل و تمرین، قاعده‌مندی علم ترجمه را برایتان روشن کند. ما قصد داریم در این قسمت یکی از بهترین کتاب‌ها در این زمینه را به شما معرفی کنیم.

آموزش‌های نظری و عملی با کتاب آموزش ترجمه حسن هاشمی میناباد

اگر دلتان می‌خواهد با کمک یک منبع ارزشمند، ترجمه را به‌صورت کاملا آکادمیک یاد بگیرید، پس حتما باید به سراغ یکی از کتاب‌های نشر دانشگاهی بروید. یکی از بهترین کتاب‌ها در این زمینه، کتاب آموزش ترجمه حسن هاشمی میناباد است. علاوه‌براین، امتیاز دیگری که این کتاب به دوش می‌کشد این است که مؤلفش متخصص ترجمه و ویرایش است. حسن هاشمی مینابادی در دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه اراک و دانشگاه آزاد اسلامی، علوم ترجمه را تدریس می‌کند. بنابراین همان‌طور که می‌بینید از هر لحاظ با کتابی آکادمیک طرف هستید.

بگذارید کمی برایتان از شیوه آموزشی این کتاب بگوییم تا درصد اطمینانتان را به صد برسانیم. این کتاب حجم زیادی ندارد و قرار است با ارائه 15 درس شما را به اصول ترجمه آشنا کند و این «آشنایی» با تلاش و پشتکار مستمر خودتان به «تسلط» تبدیل خواهد شد. این کتاب ساختاری بخش‌بندی‌شده دارد و هر بخش با تحلیل موضوع اصلی درس شروع می‌شود. سپس موضوع ترجمه به‌صورت تئوری و از دید زبان مبداء و مقصد و از لحاظ حجم واژه‌ها و دستور زبان بررسی می‌شود.

بعد از این‌ها به بخش تمرین‌های عملی می‌رسید. یکی از نکات مثبت این بخش این است که شما می‌توانید ترجمه‌ی خودتان را با ترجمه‌ی مترجمین مشهور کشور مقایسه کنید. به‌این‌ترتیب با سبک‌های مختلف ترجمه و تکنیک‌هایی که در یک ترجمه خوب استفاده‌شده، آشنا می‌شوید. به‌علاوه در بخش تمرین به مسائل و پرسش‌هایی هم باید جواب بدهید. به خاطر همین ویژگی‌های منحصربه‌فرد است که می‌توانید مطمئن باشید بهترین کتاب اصول ترجمه انگلیسی را به شما معرفی کرده‌ایم.

کلام آخر

مترجم شدن مسیر لذت‌بخشی‌ست، خیلی وقت‌ها ممکن است خسته شوید یا دست از کار بکشید یا همه‌چیز را برای مدتی رها کنید. توی تمام این شرایط عشق و انگیزه‌ی زیاد می‌تواند دوباره شما را به مسیر اصلی برگرداند.

در این مطلب بهترین کتاب‌های این حوزه را معرفی کردیم، کتاب‌هایی که سفیرمال با تخفیف در اختیارتان قرار می‌دهد اگر هم می‌خواهید با یک کارشناس مشورت کنید، فرقی نمی‌کند از کجا تماس بگیرید. چون در هر صورت می‌توانید از مشاوره آموزشی رایگان سفیرمال استفاده کنید و بهترین انتخاب را داشته باشید.