علوم قرآن و حدیث

ابن تیمیه و فناپذیری جهنم

ابن تیمیه معتقد است که آتش جهنم فنا می پذیرد. (یعنی عذاب جهنم دائمی نیست و همه اهل جهنم از آن بیرون خواهند آمد)

البانی می گوید: «امام صنعانی رد خیلی خوبی بر ابن تیمیه و ابن قییم در این مسأله نوشته و من نیز در کتاب«سلسله احادیث ضعیفه ام، ج2، ص71 و 75» بر آن دو در این مسأله رد نوشتم.» البانی در کتاب«احادیث صحیحه» ج4، ص125، ح1551؛ نیز به این عقیده سلفش و بر ردّی که برآن ها نوشته نیز اشاره کرده است.

ولی جالب اینجاست که سقاف می گوید: «از چیز هایی عجیب و غریب اینکه شخصی به نام عبد الکریم صالح حمید- از علمای معاصر. ردی بر البانی در دفاع از ابن تیمیه و ابن قییم نوشته به نام «القول المختار لبیان فناء النار» که در ریاض چاپ شده است. او در آن گفته است: البانی سخنی در مورد ابن تیمیه و ابن قییم گفته است که نمی توان صبر کرد... . این نویسنده گفته است: سخن آن دو صحیح است و آن ها با این سخن از اسلام دفاع کرده اند... .»

پس از او، یک عالم دیگر که استاد ام القرای مکه است کتابی به نام «کشف الاستار لابطال ادعاء فناء النار» را بر ردّ او و در اثبات نظر البانی نوشته است، ولی سعی کرده است ثابت کند که ابن تیمیه نیز این سخن را نگفته است.

این که عین متن عبد الکریم صالح حمید در صفحه 12 و 13 از کتاب «القول المختار لبیان فناء النار»:

... حتی وصلت إلی نسخه (رفع الإستار) للصنعانی و فیها مقدمه الألبانی و تعلیقه فلما قرأت المقدمه عرفت السر الذی من أجله تکلم من تکلم بکتب ابن القیم فقد رأیت تهجما عنیفا من الألبانی علی الشیخ و تلمیذه لا صبر علیه حیث قال: سقطا بما سقط به أهل البدع و الأهواء من الغلو فی التأویل و إن ابن القیم انتصر لشیخه فی ذلک. . وإن ابن تیمیه یحتج لهذا القول بکل دلیل یتوهمه و یتکلف فی الرد علی الأدله المخالفه له تکلفا ظاهرا. و قال: حتی بلغ بهما الأمر إلی تحکیم العقل فیما لا مجال له فیه کما یفعل المعتزله تماما. حتی زعم أن تأویل المعتزله و الأشاعره لآیات و أحادیث الصفات کاستواء الله علی عرشه و نزوله إلی السماء و مجیئه یوم القیامه وغیر ذلک من التأویل أیسر من تأویل ابن القیم النصوص من أجل القول بفناء النار. و قال: فهذا شیخ الإسلام ابن تیمیه زلت به القدم فقال قولا لم یسبق إلیه ولا قام الدلیل علیه. و غیر ذلک من طعن الألبانی وقدحه علی الشیخ و تلمیذه فی مقدمه( رفع الإستار). فلذلک کتبت فی المسأله دفاعا عنهما و بیانا بأن الحق معهما و أنا علی بصیره من ذلک حیث دعوت للمباهله من أول المسأله. و لو غلط الشیخ و تلمیذه فی هذه المسأله لم یوجب ذلک و لا بعض ما قاله الألبانی کیف و الحق والصواب معهما فی ذلک، و قد تکلما فیه دفاعا عن الإسلام کما تقدم فرضی الله عنهما و جزاهما خیر الجزا<؛[26]

«... تا این که نسخه ای از کتاب «رفع الاستار» صنعانی که در آن البانی مقدمه و حاشیه نوشته است ، به دستم رسید... . دراین مقدمه حمله شدید و سرسختانه البانی را بر ضد ابن تیمیه و شاگردانش ابن قییم دیدم که نمی توان بر آن صبر کرد ؛ آن جا که( البانی) می گوید: «ابن تیمیه و ابن قییم به همان راهی از غلو که بدعتگذاران و هوا پرستان رفته اند گرفتار شدند. ابن قییم استادش را در این موضوع یاری کرده است. و ابن تیمیه به دلائلی خیالی و دور از حقیقت برای باطل کردن سخنان مخالفانش در این موضع چنگ زده است.» البانی گمان کرده تأویل هایی که ابن قیم به خاطر ثابت کردن به آخر رسیدن آتش جهنم کرده است، تأویل های معتزله و اشاعره سبک تر از تأویل اوست. ابن تیمیه قدمش لغزیده و سخنی گفته که قبل از او کسی آن را نگفته است و دلیل هم برای آن نیاورده است... . وغیر از این ها از طعن های دیگر البانی بر ابن تیمیه و شاگردانش که در مقدمه «رفع الاستار» است. به همین خاطر در این موضوع برای دفاع از این تیمیه و شاگردش و بیان این مطلب که حق با آن دو است( یعنی او نیز معتقد است که جهنم به پایان می رسد) این کتاب را نوشتم و من با آگاهی و بینایی این عقیده را دارم... . اگر ابن تیمیه و شاگردانش در این مسأله اشتباه هم کرده بودند، باز سزاوار این سخنان البانی نبودند، چه رسد بر اینکه حق وثواب در این مسأله با آن هاست و آن ها این سخن را به خاطر دفاع از اسلام گفته اند...»

و این در حالی است که خداوند متعال در قرآن کریم فراوان به کفار، منافقین و مشرکین وعده جاوید ماندن در جهنم را داده است که برای آشنایی به سوره های زیر مراجعه فرمایید: بقره: 60، آل عمران: 88، نساء: 14و93و169، انعام: 128، توبه، 63و68، هود: 107، نحل: 29، احزاب: 65، زمر72، غافر: 76، حشر: 17، تغابون: 10، جن: 23و بیینه: 6.

البته این ها تنها بعضی از آیات در این موضوع هستند و آیات فراوان دیگر نیز در همیشگی بودن عذاب بعضی از کفار و منافقان وجود دارد، ولی با این وجود ابن تیمیه و شاگردش همه این آیات را ندیده گرفته و در عمل آن را انکار می کنند و پیروانش نیز با بی حیایی از او حمابت کرده، نظر آن ها را حق و در راه دفاع از اسلام معرفی می کنند.

قابل یاد آوری است که مسأله ای به آخر رسیدن عذاب جهنم را پیش از این تیمیه جهم بن صفوان- رهبر جهیمی ها. نیز مطرح کرده بود.[27] بخاری جهمی ها را بدتر از یهود و نصاری دانسته و گفته است:«در سخن یهود، نصارا و مجوس نظر کردم و کسی را گمراه تر در کفرشان از جهمی ها نیافتم و هر که آن ها را کافر نداند، من او را جاهل و نادان می دانم».[28]

پس ابن تیمیه عقیده جهمی ها را زنده کرده و در این موضوع از آنها پیروی کرده است.

یاد آور می شویم که ابن تیمیه چنان که البانی نیز گفته است با استدلال بر احادیث ضعیف که مخالف ده ها آیات و روایت مسلم هستند سعی کرده است فنا پذیری جهنم را ثابت کند که می توانید به کتاب «رفع الاستار فی ابطال ادله فناء النار» صنعانی مراجعه کنید.