علوم قرآن و حدیث

معنای کلمه ی اقنوم

اقنوم در ادبیان مسیحی به چه معنی است؟

مسیحیان خدا را دارای یک ذات و سه اُقنوم یا شخص می دانند. به دلیل اعتقاد به یکتایی ذات، خود را یکتاپرست و به دلیل اعتقاد به سه اُقنوم خود را پیرو تثلیث می شمرند.

لفظ اُقنوم(1) که در آموزه ی تثلیث فراوان به کار می رود کلمه ای سریانی است و به معنای شخص یا اصل است.(2) در مسیحیت اصطلاح «چیزها» (پراگماتا) بجای اقانیم و اشخاص برای توصیف سه شخص تثلیث بکار رفته است تا واقعیت داشتن آنها مورد تأکید واقع شود. از دو نفر از آباء کلیسا که نخستین بار کوشیدند تا آموزه ی تثلیث را به زبان فلسفی بیان کنند، اوریجن که به زبان یونانی می نوشت پدر و پسر را به صورت «دو چیز (پراگماتا) از لحاظ شخص» توصیف کرده و ترتولیان که به زبان لاتینی می نوشت چنین استدلال کرده است که «کلمه» عبارت از آوا و صوت دهان نیست بلکه یک چیز و یک شخص است و به همین دلیل هر یک از سه شخص را یک شی ء وجودی توصیف کرده است.(3) بنا به نظر مسیحیان، پدر، پسر و روح القدس هر یک شخص، اقنوم یا شی ء (معنا) هستند.(4)

پی نوشت:

(1). Principle به معنای اصل و مبدأ، این لفظ ترجمه ی انگلیسی کلمه ی hypostasis یونانی است که مصطلح افلوطین بود در عرف فلسفه ی اسلامی، کلمه ی اقنوم را که در اصل سریانی است، به ازای آن وضع کرده اند (اتین ژیلسون، خدا، فلسفه، ص 53)
(2). محمد بن الحسین العلوی، تاریخ کامل ادیان، ص 336.
(3). ولفسون، فلسفه ی علم کلام، ص 126.
(4). گرد آوري از کتاب: مسیحیت شناسی مقایسه ای، محمد رضا زیبائی نژاد، انتشارات صدا و سیما جمهوری اسلامی ایران، تهران، 1384، ص 333.