علوم قرآن و حدیث

مصدر میمی:

عبارت از مصدر است که از نظر معنی با مصدر غیر میمی اختلافی ندارد.

ساخت مصدر میمی:

الف ـ برای ساخت مصدر میمی از ثلاثی مجرد بر وزن مَفعَل  (مَضرَب، مَنظَر) می آید.

نکته:

1 ـ چنانچه مصدر میمی از مصدر فعل معتل مثال واوی ساخته شود حرف عله آن حذف نشده و بر وزن « مَفعِل » می آید.

 (وَعَدَ، مَوعِد / وَرَدَ، مَورِد)

2 ـ چنانچه از فعل معتل اجوف مصدر میمی ساخته شود قیاسی نیست. (مَجیء، مَبیت)

ب ـ برای ساختن مصدر میمی از غیر ثلاثی مجرد از مضارع مجهول با تبدیل حرف مضارعه به « مُ » ( مُکرَم ) ساخته می شود.

مصدر صناعی:

مصدری است قیاسی که با افزودن یاء مشدد و  تاء تأنیث به آخر  اسم فاعل « عالمیَّة » یا اسم مفعول « معذوریَّة » و یا اسم تفضیل « أرجحیَّة » و یا اسم جامد «انسانیّة» ساخته می شود تا معنای مخصوصی بدهد که دلالت بر تمامی خصوصیات مخصوص آن لفظ داشته باشد. مثل « انسان» که بر حیوان دارای نطق گفته می شود. اما با ساختن مصدر صناعی به «انسانیّت» تبدیل می شود که دلالت بر مجموعه صفات انسان دارد.

اسم مصدر:

 لفظی که بر معنی مصدر دلالت دارد و از حروف فعل خود چیزی لفظا یا تقدیرا کمتر دارد مانند لفظ «عَطاء» که اسم مصدر برای «إعطاء»  است و «إعطاء» مصدر «أ عطی» می باشد. نه آنکه «عطاء» مصدر برای «أعطی» باشد. زیرا مصدر «أعطی» پیوسته بر وزن  «إفعال» آورده می شود در نتیجه «إعطاء » مصدر «أعطی» محسوب می شود.