کلماتی برای بیان استحقاق یک ذات برای یک معنا را ادات استحقاق گویند.

۱ - تعریف

«استحقاق» یعنی شایستگی برای چیزی، و «ادات استحقاق» به ابزاری گفته می‌شود که در معنای استحقاق به کار رفته است؛ مانند: «لام» جاره که معانی متفاوت از جمله «استحقاق» پیدا می‌کند.

۲ - نحوه به‌کارگیری ادات استحقاق

البته معنای استحقاق هنگامی از این حرف فهمیده می‌شود که این حرف بین اسم ذات و اسم معنا قرار گرفته باشد؛ مانند:

۱. (ویل للمطففین)؛ «وای بر کم‌فروشان».[۱] در اینجا «ویل» معنایی است که ذواتی مثل «مطففین» مستحق آن دانسته شده‌اند.
۲. (الحمد لله رب العالمین)؛ « ستایش خدایی را که پروردگار جهانیان است».[۲] در این آیه، معنای حمد ویژه ذات خدا دانسته شده است. [۳][۴]

۳ - پانویس

۱. سوره مطففین/۸۳، آیه۱.
۲. سوره حمد/۱، آیه۱.
۳. سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن، ج۲، ص۲۶۵.
۴. زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن (باحاشیه)، ج۴، ص۳۳۹.


۴ - منبع
فرهنگ‌نامه علوم قرآنی، برگرفته از مقاله «ادات استحقاق».