منابع آزمون ارشد و دکتری علوم قرآن و حدیث

روشهای مطالعه و خلاصه برداری برای آزمون ارشد و دکتری علوم قرآن و حدیث
خیلی از شماها دیگر مطالعه برای کنکور ارشد یا دکتری را شروع کرده اید. مناسب دیدم که در مورد روشهای مطالعه، مطلبی بگذارم. البته همه شما با این روشها آشنا هستید. فقط جهت یادآوری!

در ضمن، هر یک از روشها را با توجه به منابع این رشته، بومی کرده ام. ملاحظه کنید:

1- خواندن بدون نوشتن: این یک روش نادرست مطالعه است. مطالعه، فرآیندی فعال و پویا است و برای نیل به این هدف باید از تمام حواس خود برای درک صحیح مطالب استفاده کرد. باید با چشمان خود مطالب را خواند. باید در زمان مورد نیاز مطالب را بلندبلند ادا کرد و نکات مهم را یادداشت کرد تا هم با مطالب مورد مطالعه درگیر شده و حضوری فعال و همه جانبه در یادگیری داشت و هم در هنگام مورد نیاز، خصوصاً قبل از امتحان، بتوان از روی نوشته‌ها مرور کرد و خیلی سریع مطالب مهم را مجدداً به‌‌خاطر سپرد.

2- خط کشیدن زیر نکات مهم: این روش شاید نسبت به روش قبلی بهتر است ولی روش کاملی برای مطالعه نیست چرا که در این روش بعضی از افراد به‌جای آن‌که تمرکز و توجه بر یادگیری و درک مطالب داشته باشند ذهنشان معطوف به خط کشیدن زیر نکات مهم می‌گردد. حداقل، روش صحیح خط کشیدن زیر نکات مهم به این صورت است که ابتدا مطالب را بخوانند و مفهوم را کاملاً درک کنند و سپس زیر نکات مهم خط بکشند نه آن‌که در کتاب به‌دنبال نکات مهم بگردند تا زیر آن‌ها را خط بکشند. استفاده از این روش، برای کتبی مانند تاریخ قرآن یا تاریخ حدیث و ... نسبتاً مناسب است. چرا که بعداً میتوانید با مرور مطالبی که زیرشان خط کشیده اید، نکات مهم را به یاد بیاورید.

3- حاشیه‌نویسی: این روش نسبت به دو روش قبلی بهتر است ولی باز هم روشی کامل برای درک عمیق مطالب و خواندن کتب درسی نیست ولی می‌تواند برای یادگیری مطالبی که از اهمیت چندانی برخوردار نیستند مورد استفاده قرار گیرد.

4- خلاصه‌نویسی: در این روش شما مطالب را می‌خوانید و آن‌چه را که درک کرده‌اید به صورت خلاصه در دفتری یادداشت می‌کنید که این روش برای مطالعه مناسب است و از روش‌های قبلی بهتر می‌باشد چرا که در این روش ابتدا مطالب را درک کرده سپس آن‌ها را یادداشت می‌کنید اما بازهم بهترین روش برای خواندن نیست. این روش برای مطالعه دروسی مانند تفاسیر و... مناسب است. شما تفسیر را میخوانید و آنچه برداشت کرده اید اعم از معنای آیه، مفهوم آیه، تفسیر و... یادداشت می کنید.

5- کلیدبرداری: کلیدبرداری روشی بسیار مناسب برای خواندن و نوشتن نکات مهم است. در این روش شما بعد از درک مطالب، به‌صورت کلیدی نکات مهم را یادداشت می‌کنید و درواقع کلمه‌ی کلیدی کوتاه‌ترین، راحت‌ترین، بهترین و پرمعناترین کلمه‌ای است که با دیدن آن، مفهوم جمله تداعی شده و به خاطر آورده می‌شود. کلیدبرداری مباحثی مانند مباحث الاتقان را به این روش انجام دهید. نام مبحث را بنویسید و آیاتش را در برابرش.

6- خلاقیت و طرح شبکه‌ای مغز: این روش بهترین شیوه برای یادگیری -خصوصاً فراگیری مطالب درسی- است. در این روش شما مطالب را می‌خوانید، بعد از درک حقیقی آن‌ها نکات مهم را به زبان خودتان و به‌صورت کلیدی یادداشت می‌کنید و سپس کلمات کلیدی را روی طرح شبکه‌ای مغز می‌نویسید (درواقع نوشته‌های خود را به بهترین شکل ممکن سازماندهی می‌کنید و نکات اصلی و فرعی را مشخص می‌کنید) تا در دفعات بعد به جای دوباره‌خوانی کتاب، فقط به طرح شبکه‌ای مراجعه کرده و با دیدن کلمات کلیدی نوشته شده بروی طرح شبکه‌ای مغز، آن‌ها را خیلی سریع مرور کنید. این روش درصد موفقیت مطالعه بخصوص مطالعات تحصیلی شما را تا حدود بسیار زیادی افزایش می‌دهد و خواندن را بسیار آسان می‌کند و بازده مطالعه را افزایش می‌دهد. مباحث تاریخ تفسیر و روشهای تفسیری را به این روش خلاصه کنید. تفاسیری که با اقتباس از یکدیگر نوشته شده، نام مفسر، طبقات مفسرین، نوع تفاسیر و... .

***در پایان باز هم متذکر میشوم که حتماً به یکی از روشهای بالا، خلاصه نویسی کنید. این خلاصه ها تا مدتهای مدید و در آزمونهای بعدی حتماً به دردتان خواهد خورد. کما اینکه بنده به غیر از آزمون ارشد، در آزمون دکتری و مصاحبه اش نیز از خلاصه هایم استفاده کرده و موفق هم شدم!