علوم قرآن و حدیث

و قال علیه السلام:

شَرّ الإِخوَانِ مَن تُکُلّفَ لَهُ.

بدترین دوستان کسی است که به خاطر او انسان به زحمت افتد. یعنی کسی که نیاز باشد برای او زحمتی تحمل شود. توضیح آن که دوستی صمیمانه مستلزم خوشی و شادمانی میان دوستان و باعث ترک زحمت از یکدیگر است. بنابراین نبودن این جهت و وجود زحمت، مستلزم عدم ملزوم یعنی صمیمیت در دوستی خواهد بود، و کسی که دوست صمیمی نباشد پس بدترین دوستان است. این جمله به منزله مقدمۀ صغرایی است که بدان وسیله امام (علیه السلام) بر اجتناب از چنین برادری توجه داده است، و تقدیر جمله چنین است: هر کس که باعث نیاز به رنج و زحمت زیاد باشد او بدترین دوستان است و کبرای مقدر نیز چنین است: و هر کس بدترین دوست باشد، اجتناب از او لازم است.

شرح حکمت 479 - حکمت های نهج البلاغه، ص483 شرح ابن میثم