علوم قرآن و حدیث

و قال علیه السلام

مَا خَیرٌ بِخَیرٍ بَعدَهُ النّارُ وَ مَا شَرّ بِشَرّ بَعدَهُ الجَنّةُ وَ کُلّ نَعِیمٍ دُونَ الجَنّةِ فَهُوَ مَحقُورٌ وَ کُلّ بَلَاءٍ دُونَ النّارِ عَافِیَةٌ.

(خیر نیست آن خیری که به دنبال آن آتش باشد، و بدی نیست آن شری که پس از آن بهشت باشد، هر نعمت پایین تر از بهشت ناچیز است، و هر گرفتاری غیر از آتش دوزخ سلامتی است).

امام (علیه السلام) از آنچه که انسان را به طرف آتش می برد، شایستگی نام خیر را نفی کرده است، اگر چه در دنیا آن را خیر و لذت بنامند، به خاطر تحقیر و تحذیر داشتن از آن، چون لازمه نهایی آن آتش و همان نتیجه ی است که از شر عاید می شود. و همچنین از آن طاعات دشواری که انسان را به سمت بهشت می کشاند، نام شر را نفی کرده است، هر چند که در دنیا آنها را شر و گرفتاری بنامند، به خاطر تشویق به نتیجه نهایی این اعمال، یعنی ورود به بهشت و تقدیر عبارت این است ما خیر بعده النار بخیر، و ما شر بعده الجنه بشر. و عبارت و کل نعیم بدون الجنه محقور یعنی هر نعمت، در حد کمتر از بهشت ناچیز است، تفسیر مطلب اول است. و جمله و هر گرفتاری غیر از آتش دوزخ سلامتی است، تفسیر مطلب دوم است و مقصود عافیت و سلامتی نسبی است.

شرح حکمت 387، حکمتهای نهج البلاغه (همراه با 25 ترجمه و شرح)، ص391، شرح ابن میثم