نکاتی درباره مصاحبه دکتری رشته علوم قرآن و حدیث

Tips about the doctoral interview in the field of Quranic and Hadith sciences

بخش های اصلی مصاحبه علمی رشته ما از این قرار است:

الف) عربی: معمولا دانشگاه ها در این قسمت، متن تفسیر مجمع البیان را انتخاب می کنند و شرکت کننده باید پس از دقایقی مرور، آن متن را با اعراب صحیح قرائت کرده، ترجمه کند و سپس توضیح کلی درباره مفهوم آن بند ارائه کند. ممکن است از شما قاعده ای صرف و نحوی هم پرسیده شود. همچنین ممکن است به جای مجمع، قرآن را باز کنند و بگویند بخوان و ترجمه کن و ترکیب کن. آن وقت یک سوال صرف و نحوی هم بپرسند. از جاهایی که من رفتم، تهران و تربیت مدرس و قم را یادم هست که متن مجمع بود. پردیس قم دانشگاه تهران هم یادم هست که یک سوره از جز سی را کفتند ترکیب کن.

ب) تفسیر: تفسیر معمولا با بخش عربی همزمان است. یعنی متن مجمع را باید بخوانی و ترجمه کنی. بعد میگویند مطلبی که الآن قرائت کردی را توضیح بده. بعد سوال پیچت می کنند درباره آن مطلب!

ج) زبان: بخشی از دایره المعارف اسلام یا دایره المعارف قرآن یا کتاب قرآن در اسلام یا عهد عتیق و عهد جدید یا ترجمه انگلیسی قرآن کریم یا... . باید بخوانید و ترجمه کنید. توجه داشته باشید که حتما تا زمان مصاحبه، هر روز کمی وقت برای زبان در نظر بگیرید. خیلی از واژه هایی که در این متون وجود دارد عمومی هستند و تخصصی نیستند. لذا اگر کلماتی را که در دوره های دبیرستان، کارشناسی و ارشد خوانده اید دوره کنید، چه بسا تسلط خوبی بر متن پیدا کنید و حتی اگر یک لغت را هم نتوانید ترجمه کنید، مفهوم کلی جمله را بیابید. در کلاس زبان دوره ارشد ما، همکلاسیها هر کدام چند کلمه تخصصی انتخاب کردند که من آنها را تایپ کردم. این لغات هم با اینکه زیاد نیستند اما ممکن است به دردتان بخورند. مثلاً من پیارسال قبل از مصاحبه دانشگاه تهران این لغتها را نگاه نکردم و عدل از همانها سوال پرسیدند. قبل از مصاحبه پردیس قم خواندم و باز بطور شانسی یکی دو لغت از آنها را پرسیدند و سرافرازانه جواب دادم! این فایل را از اینجا دانلود کنید. دوستان اگر همچنین مجموعه ای دارند، برای ما ارسال کنند تا اینجا به اشتراک بگذاریم. ثواب دارد.

د) علوم قرآنی: مباحث علوم قرآنی را مرور کنید. البیان، علوم قرآنی آیت الله معرفت، نظر علامه طباطبایی درباره برخی مسائل علوم قرآنی، مباحث تاریخ قرآن و... . مثلا این سوال را چند بار و چند جای مختلف از من پرسیدند: نسخ چیست و تفاوت آن با عام و خاص چیست؟ یا مثلاً این سوال: نظر علامه طباطبایی درباره راسخان در علم و نوع واو در آیه هفتم سوره آل عمران چیست؟ یا مثلاً نزول دفعی و تدریجی و... .

ه) علوم حدیث: معمولاً همه دانشگاه ها یکی دو سوال مصطلح الحدیثی میپرسند. لذا سعی کنید بر اصطلاحات تسلط پیدا کنید حتی اگر میتوانید خلاصه ای از آنها تهیه کنید و قبل از مصاحبه هر دانشگاه یکبار مرور کنید. سوال تاریخ حدیثی هم میپرسند که مرور تاریخ عمومی حدیث معارف چه بسا کفایت کند. بعضی دانشگاه ها نام یک مولف حدیثی را میگویند و نام کتابش را میخواهند یا بالعکس. پس از حفظ کردن اسم کتابهای نسبتا معروف و مولفشان غفلت نکنید. بعضی دانشگاه ها مباحث رجالی هم میپرسند مانند دانشگاه تربیت مدرس ولی اکثرا نمیپرسند.

و) تاریخ تفسیر: ممکن است از تاریخ تفسیر هم سوال بپرسند. همچنین نام مفسران و کتابهایشان. آنهایی که تفسیر تطبیقی قم مصاحبه میروند، حتما در این قسمت اهتمام داشته باشند چون علاوه بر اسم تفاسیر و مفسران، مثلاً میگویند چند تفسیر فقهی اهل سنت بگو یا چند تفسیر کلامی بگو یا مثلاً فلان تفسیر صبغه اش چیست و...

۳- بر پایان نامه تان مسلط باشید. اکثرا میپرسند موضوعش چیست و باید توضیحاتی درباره آن بدهید. سعی کنید از قبل متنی در این باره آماده کنید و بر آن مسلط شوید تا وقتی پرسیدند، بتوانید به صورت نظام مند پایان نامه را توضیح دهید. در دانشگاه اصفهان وقت میدهند و تخته هم در اختیارتان میگذارند تا پایان نامه را تدریس کنید.

۴- یکی از سوالاتی که در فرمها باید جواب دهید، زمینه های مورد علاقه برای تحقیق است. سعی کنید سه مورد از زمینه های تحقیقی را از همین الان انتخاب کنید. زمینه ها نباید خیلی کلی باشند همینطور خیلی جزئی هم نباشند!

۵- تمامی مدارکی که میتواند به شما در کسب نمره های پژوهشی، آموزشی و علمی کمک کند را همراهتان داشته باشید. اگر مقاله های پژوهشی ندارید اما دست به قلم هستید و مقاله های ترویجی یا تألیفی نوشته اید، حتما عنوان کنید. چه بسا نمره نداشته باشد اما بالاخره موثر است. چون بعضی جاها بخشی از نمره در اختیار اساتید است.

۶- ممکن است از شما بخواهند که درباره خود و سوابقتان توضیح مختصری بدهید. در همین خصوص متنی یکی دو دقیقه ای آماده کنید و آن را تمرین کنید تا مسلط شوید. از من یک جا پرسیدند کمی خودت را معرفی کن. من شروع کردم به معرفی که بله فلان سوابق را دارم و آنقدر بیراهه رفتم که اصلاً نرسیدم بگویم کارشناسی و ارشدم را کجا بوده ام!! سعی کنید در متنی که برای خود آماده میکنید همه چیزهای مرتبط را بگنجانید. مثلاً اگر در جایی کار میکنید که به کارهای قرآنی یا پژوهشی یا آموزشی مرتبط است حتما ذکر کنید. یا مثلا اگر سوابق قرآنی مثل قاری یا حافظ بودن یا مقام آوردن در جایی، فراموشتان نشود. خلاصه همه چیز را بصورت فشرده بیاورید.

۷- به سایت دانشگاه ها حتما مراجعه کنید. بعضی مواقع دانشگاه ها مدارکی میخواهند که ممکن است شما از آن اطلاع نداشته باشید. مثلاً بعضی جاها معرفی نامه از استاد میخواهند. سعی کنید از یکی دو تا از اساتیدتان معرفی نامه بگیرید.

۸- نام چند مجله مرتبط با رشته را حفظ کنید و اطلاعاتی درباره آنها کسب کنید. مثلاً فلان مجله مال کدام دانشگاه است؟ چند مجله علمی پژوهشی علوم قرآن و حدیث داریم؟ یک مجله حدیثی نام ببر و...

۹- آیا به نرم افزار جامع التفاسیر مسلط هستید؟ برای یافتن پیشینه یک بحث به چه سایتهایی مراجعه می کنید؟ و... . بعضی دانشگاه ها امروزی تر فکر می کنند و از این سوالها هم میپرسند. مثلاً در دانشگاه اصفهان از نرم افزار جامع التفاسیر سوال میکرد و میگفت مثلاً دو کتاب را چگونه در یک صفحه باز کنیم...

۱۰- دانشگاه های خاص سوالات خاص خود را هم دارند. در دانشگاه مذاهب درباره بحث تقریب مذاهب هم سوال میکنند. مثلاٌ میگویند محمد عبده که بوده و چه نقشی در تقریب مذاهب داشته و...

۱۱- بعضی دانشگاه ها اطلاعات شما درباره روش تحقیق و مباحث مربوط به آن را میسنجند. مثلا دانشگاه مذاهب.

۱۲- بعضی جاها میگویند قرآن بخوان. اگر توانایی تلاوت ترتیل با صوت و با رعایت قواعد تجویدی دارید، اصلا خجالت نکشید. بعضی جاها مثل اصفهان، رعایت قواعد تجوید برایشان موضوعیت دارد.

۱۳- با آمادگی کامل سر جلسه مصاحبه بروید. اتو کشیده و مرتب، سرحال و شاداب و... . اگر در شهر دیگری مصاحبه دارید، اگر برایتان مقدور است از شب قبلش آنجا باشید. نکند که به خاطر خستگی، نتوانید مصاحبه خوبی داشته باشید.

۱۴- در بخش نظرات پست قبلی، مسائل خوبی مطرح شد. آنها را مرور کنید. اگر تجربه ای از مصاحبه دارید، مطرح کنید تا دوستان استفاده کنند. یا اگر سوالی دارید، مطرح کنید تا دوستان جوابتان دهند.

۱۵- "و ان لیس للانسان الا ما سعی و ان سعیه سوف یری". جلسه مصاحبه مثل محاسبه روز قیامت میماند! آدم با خودش میگوید کاش قبلا فلان کار را کرده بودم، کاش مقاله داشتم، کاش درسها را مرور میکردم، کاش با آمادگی می آمدم و... . سعی کنید تا روز مصاحبه تان، یوم الحسره نشود! موفق باشید.