دیدگاه آیت الله خوئی درباره نسخ آیات

آیت‌الله خویی براساس شرائط مقرر در تحقق نسخ و هم‌چنین با توجه به این که قائل است، نسخ منحصر به نوع سوم است آن هم نسخ آیه به آیه دیگری که ناظر به آن است لذا آیاتی را که ادعا شده در آنها نسخ صورت گرفته است مورد بررسی قرار داده و ثابت کرده که در آنها نسخ صورت نگرفته است و فقط قائل است که در آیه «نجوی» نسخ صورت پذیرفته است، [۴] و آیه نجوی عبارت است:

«یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذا ناجَیتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَینَ یدَی نَجْواکمْ صَدَقَه ذلِک خَیرٌ لَکمْ وَ أَطْهَرُ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ»[۵] «ای کسانی که ایمان آورده‌اید هنگامی که می‌خواهید با رسول خدا نجوا کنید قبل از آن صدقه بدهید این برای شما بهتر و پاکیزه‌تر است و اگر توانایی نداشته باشید خداوند آمرزنده و مهربان است.» اکثر علماء گفته‌اند که این آیه به وسیله آیه دیگر نسخ شده است و آن آیه این است:

«أَ أَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَینَ یدَی نَجْواکمْ صَدَقاتٍ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ تابَ اللَّهُ عَلَیکمْ فَأَقِیمُوا الصَّلاه وَ آتُوا الزَّکاه وَ أَطِیعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ اللَّهُ خَبِیرٌ بِما تَعْمَلُون»[۶] «آیا ترسیدید فقیر شوید که از دادن صدقات قبل از نجوا خودداری کردید؟ اکنون که این کار را نکردید و خداوند توبه شما را پذیرفت نماز را بر پا دارید و زکات بدهید و خدا و پیامبرش را اطاعت نمایید و خداوند از آنچه انجام می‌دهید با خبر است.

صدر اسلام مردم گاه و بی‌گاه مزاحم اوقات پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ می‌شدند و از پیامبر مسائلی را سؤال می‌کردند که در شأن پیامبر نبود یا بسیار ناچیز بود؛ از این رو دستور آمد؛ برای طرح سؤال در خدمت رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ باید مقداری صدقه دهند آن‌گاه سؤال کنند، تا با این کار سؤال‌ها محدود شود و سؤالات مهم پرسیده شوند، ولی با این دستور همگی از پرسش خودداری کردند و تنها علی ـ علیه السّلام ـ یک دینار داشت آن را به ده درهم فروخت و آن را صرف مسائل ضروری در پیش‌گاه پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ نمود و بعد این آیه نسخ شد. [۷]

۴. خویی، ابوالقاسم، بیان، مترجمان محمد صادق نجمی، هاشم‌زاده هریسی، ناشر دانشگاه آزاد اسلامی خوی، چاپ پنجم، ۱۳۷۵، ج ۲، ص ۶۵۰.

۵. مجادله(۵۸) آیه ۱۲.

۶. مجادله(۵۸) آیه ۱۳.

۷. معرفت، محمدهادی، علوم قرآنی، قم، مؤسسه فرهنگی تمجید، چاپ اول، ۱۳۷۸، ص ۲۶۱.