علوم قرآن و حدیث

«يَا حَسَنَ‏ التَّجَاوُزِ» یعنی ای کسی که نیکو گذشت می کنی؛ یعنی ای کسی که بخشش و گذشت تو همراه با نیکویی است؛ یعنی هم گذشت می کنی و هم این گذشت تو با نیکی و بهترین شکل است.

لذا این ذکر در مقام توبه و استغفار به درگاه الهی، بسیار مناسب و به جا است.

اگر به دنبال دستورالعمل خاصی و یا تعداد خاصی از این ذکر هستید، باید عرض کنم که در متون روایی و کتب ادعیه و اذکار، چنین چیزی ندیدم.

البته این ذکر «يَا حَسَنَ‏ التَّجَاوُزِ»، در ضمن دعاهای مختلف از جمله دعای ذیل آمده است:

«يَا مَنْ أَظْهَرَ الْجَمِيلَ وَ سَتَرَ الْقَبِيحَ يَا مَنْ لَمْ يَهْتِكِ السِّتْرَ وَ لَمْ يَأْخُذْ بِالْجَرِيرَةِ يَا عَظِيمَ الْعَفْوِ يَا حَسَنَ‏ التَّجَاوُزِ يَا وَاسِعَ الْمَغْفِرَةِ يَا بَاسِطَ الْيَدَيْنِ بِالرَّحْمَةِ يَا صَاحِبَ كُلِّ نَجْوَى وَ مُنْتَهَى كُلِّ شَكْوَى‏...»

اى كسى كه زيبایى را آشكار و زشتى را مى ‏پوشانى؛ اى كسى كه گناهكار را (فورى) مؤاخذه نمى ‏كنى و پرده را نمى ‏درى؛ اى كسى كه داراى عفو عظيمى؛ اى كسى كه داراى گذشت نيكويى؛ اى كسى كه آمرزشت وسيع است؛ اى كسى كه دستهايت را براى رحمت گشوده ‏اى؛ اى همراه هر نجوايى؛ اى كسى كه هر شكايتى به تو منتهى مى ‏شود؛ ....

نکته:

دعای فوق در جاهای متعدد و برای مناسبت های مختلفی آمده و برای آن آثار و برکات زیادی نقل شده است؛ از جمله:

هدیه ای الهی از گنجینه عرش الهی (عدة الداعی و نجاح الساعی، ص 337 و 338)

از فقرات دعای جوشن کبیره است (مصباح کفعمی، ص 250)

دعای اهل بیت المعمور (یعنی اهل بیت علیهم السلام در بیت المعمور، این دعا را می خواندند) (همان، ص 29)

تعقیبات نماز، از جمله نماز صبح (منهاج النجاح فی ترجمة مفتاح الفلاح، ص 245)

دعا برای بخشش گناهان بسیار (مرآة العقول، ج 12، ص 450)

دعای بعد از نماز امام زین العابدین (علیه السلام) (مفاتیح الجنان)

و....