علوم قرآن و حدیث

تعریف اصطلاح «ظهور تصدیقی» در اصول فقه

ظهورِ بیان‌گرِ مراد استعمالی یا جدّی متکلم را ظهور تصدیقی می‌گویند.

تعریف:

ظهور تصدیقی، ظهوری است که مراد استعمالی یا جدی گوینده سخن را آشکار می‌کند.

انواع ظهور در کلام

هر کلامی دارای 3 ظهور است:

۱- ظهور تصوری: به معنای انسباق یک معنا به ذهن مخاطب، که از وضع نشأت گرفته و اراده متکلم در انعقاد آن دخالت ندارد.

۲- ظهور تصدیقی اولی: به معنای ظهور حال متکلم بر خطور دادن و احضار معنا به وسیله لفظ در ذهن مخاطب.

۳- ظهور تصدیقی ثانوی: به معنای تعلق اراده جدی متکلم به معنایی که به ذهن مخاطب، خطور کرده است.

لذا، ظهور تصدیقی بر دو قسم است:

قسم اول بر مراد استعمالی متکلم

قسم دوم بر مراد جدّی وی دلالت می‌کند.

مرحوم مظفر، تقسیم ظهور تصدیقی را به اولی و ثانوی نمی‌پذیرد. [۱][۲][۳][۴][۵][۶][۷][۸]

پانویس

۱. مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، ج۲، ص۱۳۵.
۲. ایروانی، باقر، الحلقة الثالثة فی اسلوبها الثانی، ج۲، ص۱۵۳.
۳. صدر، محمد باقر، دروس فی علم الاصول، ج۲، ص۱۸۳.
۴. نائینی، محمد حسین، اجود التقریرات، ج۱، ص۵۲۹.
۵. صدر، محمد باقر، بحوث فی علم الاصول، ج۷، ص۱۷۴.
۶. محمدی، علی، شرح اصول فقه، ج۳، ص۲۸۱.
۷. صدر، محمد باقر، دروس فی علم الاصول، ج۱، ص۳۰۲.
۸. حیدر، محمد صنقور علی، المعجم الاصولی، ص۷۲۴.

دلالت تصديقى

دلالت لفظ بر مرادِ متكلّم

دلالت لفظ بر مراد متكلم، چه مراد استعمالى و چه مراد جدّى، را دلالت تصديقى مى گويند.

در دلالت تصديقى، متكلم، لفظ را به قصدِ خطور دادن معنا در ذهن مخاطب به كار مى برد؛ يعنى قصد دارد با استعمال لفظ، معنايى را به مخاطب تفهيم نمايد؛ حال، در صورتى كه اين معنا، مراد جدى متكلم نباشد و فقط مراد استعمالى وى باشد، به آن، دلالت تصديقى اولى، و اگر مراد جدى وى نيز باشد، به آن، دلالت تصديقى ثانوى مى گويند. (منبع: https://lib.eshia.ir/71601/1/457)