اباحه در 2 معنای اخص و اعم استعمال می‌شود، اباحه به معنای اخص، حکم به رخصت مکلف در انجام یا ترک فعل است.

معنای لغوی اباحه

اباحه در لغت به معنای اذن و رهایی از قید است و به 2 معنای اخص و اعم می‌آید.

معنای اباحه اخص

اباحه به معنای اخص، از اقسام احکام ترخیصی است و به معنای اختیار مکلف در انجام و یا ترک فعل است و به بیان دیگر، هیچ یک از انجام فعل و یا ترک آن در نظر مولا بر دیگری مزیت ندارد و یکسان می‌باشد. [۱]

تفاوت اباحه اخص و اعم

فرق بین اباحه به معنای اخص و اباحه به معنای اعم این است که اباحه به معنای اخص، از احکام تکلیفی است؛ یعنی انجام عمل و ترک آن، هیچ یک بر دیگری رجحان نداشته، بلکه هر دو نزد شارع مساوی است؛ ولی دایره شمول اباحه به معنای اعم، بیش از اباحه به معنای اخص است و علاوه بر افعال مباح، مستحبات و مکروهات و واجبات را نیز شامل می‌گردد. [۲][۳][۴][۵][۶][۷][۸]

پانویس
 
۱. صدر، محمد باقر، دروس فی علم الاصول، ج۱، ص۱۶۵.

۲. تهانوی، محمد علی، کشاف اصطلاحات الفنون والعلوم، ج۱، ص۷۸.

۳. مختاری مازندرانی، محمد حسین، فرهنگ اصطلاحات اصولی، ص۱۱.

۴. فیض، علیرضا، مبادی فقه و اصول، ص۱۱۱.

۵. زحیلی، وهبه، اصول الفقه الاسلامی، ج۱، ص۴۵.

۶. طباطبایی حکیم، محمدتقی، الاصول العامة للفقه المقارن، ص۶۵.    

۷. زهیرالمالکی، محمد ابوالنور، اصول الفقه، ج۱، ص۵۰.

۸. جرجانی، محمد بن علی، التعریفات، ص۳.    


منبع

فرهنگ‌نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، ص۶۳.