علوم قرآن و حدیث

مفهوم قرینه صارفه و معینه و انواع آن

قرینه صارفه برای انصراف ذهن از معنای حقیقی به معنای مجازی بکار می رود.

 قرینه صارفه بر دو قسم است:

1- لفظیه (مقالیه)

2- حالیه (مقامیه)

قرینه صارفه مقالیه؛ لفظی است که ما را به معنای مجازی هدایت می کند.

قرینه صارفه مقامیه؛ اوضاع و احوالی است که ما را به سوی معنای مجازی هدایت می کند.

قرینه معینه برای انصراف شنونده به معنای مورد نظر گوینده در میان الفاظ مشترک می باشد (لفظی که دارای معانی وضعی متعدد باشد)

قرینه معینه بر دو قسم است:

1- لفظیه (مقالیه)

2- حالیه (مقامیه)

منظور از مشترک لفظی؛ لفظی است که چند معنای حقیقی دارد مانند شیر که می تواند شیر آب یا شیر جنگل یا شیر خوراکی باشد. 

قرینه معینه مقالیه، لفظی است که ذهن را به یکی از معانی لفظ مشترک هدایت می کند مانند آنکه بگوییم: شیر را نوشیم؛ که نوشیدن قرینه معینه لفظی است برای انصارف ذهن از معانی متعدد لفظ مشترک مانند شیر نوشیدنی، شیر جنگل ...... .

قرینه معینه مقامیه اوضاع و احوالی است که ما را به سمت یکی از معانی لفظ مشترک هدایت می کند مانند اینکه فردی در حال فرار؛ فریاد زنان بگوید شیر که این اوضاع و احوال (فرار) قرینه ایست بر اینکه منظور گوینده شیر جنگل است.