نزول تدریجی : نزول آیات قرآن به طور پراکنده در مدت بیش از بیست سال
قرآن به طور پراکنده و تدریجی در مدتی حدود 20 یا 23 سال بر حسب شرایط و اوضاع و مقتضیات زمان و مکان توسط فرشته وحی (جبرئیل) بر پیامبر (ص) نازل شد و آغاز آن- بنا بر عقیده مشهور شیعه- بیست و هفتم رجب، آغاز بعثت رسول گرامی (ص) است.

از مهم‌ترین ادلّه نزول تدریجی، آیاتی از قرآن کریم است؛ مانند:

1. «وَقُرْآناً فَرَقْنَاهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَی النَّاسِ عَلَی مُکْثٍ وَنَزَّلْنَاهُ تَنزِیلاً» (اسراء// 106) .
2. «وَقَالَ الَّذِینَ کَفَرُوا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَیْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً وَاحِدَةً کَذَلِکَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤَادَکَ وَرَتَّلْنَاهُ تَرْتِیلًا» (فرقان// 32) .

از نزول تدریجی، در کتاب‌های علوم قرآنی به «نزول نجومی»، «نزول مفرّقی»، «قرآن تنزیلی»، «تنجیم قرآن»، «تدرّج نزول»، «تجدّد نزول» و «تنزل تدریجی» تعبیر کرده‌اند.

منابع
البرهان فی علوم القرآن (با حاشیه) جلد 1 : صفحه 228
التمهید فی علوم القرآن جلد 1 : صفحه (145-157)
مناهل العرفان فی علوم القرآن جلد 1 : صفحه 54
مباحث فی علوم القرآن : صفحه 50
تاریخ قرآن : صفحه 181
الاتقان فی علوم القرآن جلد 1 : صفحه 146
پژوهشی در تاریخ قرآن کریم : صفحه 43