علوم قرآن و حدیث

مرجحات سندی حدیث|Morajjahat Sanadi hadith

عوامل رجحان یکی از اخبار متعارض به لحاظ سند را مرجحات سندی گویند.

تعریف

مرجحات سندی، مقابل مرجحات دلالی بوده و به مرجحاتی گفته می‌شود که سبب رجحان یکی از دو خبر متعارض از نظر سند می‌گردد.

موارد

برخی از این مرجحات عبارت است از:

← کثرت روات

۱. کثرت روات: هرگاه شمار راویان یکی از دو خبر متعارض بیشتر از دیگری باشد، رجحان از آنِ همان خبر است، زیرا ظن حاصل از خبری که راویانش بسیار است، قوی تر است از ظن حاصل از خبری که راویانش کم می‌باشد؛

← علو سند

۲. علو سند: مراد از علو، کم بودن واسطه‌ها است؛ یعنی هر اندازه که تعداد واسطه‌ها میان راوی و امام علیه‌السّلام کمتر باشد، آن خبر از نظر سند ارزنده تر بوده و بر خبر دیگر مقدم می‌شود، زیرا در خبری که علو سند دارد احتمال خطا کمتر است؛

← صفات کمالی راوی

۳. صفات کمالی راوی: هرگاه راوی یکی از دو خبر متعارض، از نظر دارا بودن صفات کمالی هم چون: علم ، تقوا ، فطانت و حسن ضبط، بر راویان دیگر برتری داشته باشد، ترجیح با روایت او خواهد بود، زیرا خبری که به وسیله ارباب علم و تقوا روایت شود، اطمینان بخش تر و از خطا محفوظ است. [۱] [۲] [۳] [۴] [۵] [۶] [۷] [۸] [۹] [۱۰] [۱۱] [۱۲]

پانویس

۱. صاحب معالم، حسن بن زین الدین، معالم الدین و ملاذ المجتهدین، ص (۲۵۱-۲۵۰).
۲. تحریر المعالم، مشکینی، علی، ص۲۲۸.
۳. المستصفی من علم الاصول (به ضمیمه فواتح الرحموت بشرح مسلم الثبوت)، غزالی، محمد بن محمد، ج۲، ص (۲۰۷-۲۰۵).
۴. المحکم فی اصول الفقه، حکیم، محمد سعید، ج۶، ص۲۶۰.
۵. مفاتیح الاصول، مجاهد، محمد بن علی، ص۶۸۹.
۶. اصول الفقه، مظفر، محمد رضا، ج۲، ص۲۰۸.
۷. التعارض و الترجیح بین الادلة الشرعیة، عزیز برزنجی، عبداللطیف عبدالله، ج۲، ص۱۷۵.
۸. بحوث فی علم الاصول، صدر، محمد باقر، ج۷، ص۱۵۷.
۹. انوار الاصول، مکارم شیرازی، ناصر، ج۳، ص۵۷۴.
۱۰. شرح رسائل، محمدی، علی، ج۷، ص۱۶۲.
۱۱. شرح رسائل، محمدی، علی، ج۷، ص۲۶۳.
۱۲. شرح رسائل، محمدی، علی، ج۷، ص۲۶۶.

منبع

فرهنگ‌نامه اصول فقه، تدوین توسط مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، ص۷۲۰، برگرفته از مقاله «مرجحات سندی».