علوم قرآن و حدیث

شیوه جدید کنکور دکتری 95

* با تذکر یکی از دوستان محترم ، متن این پست اصلاح شد. 

شیوه ی آزمون دکتری 96 که در تاریخ 6 اسفند 95 برگزار خواهد شد، مانند سال 94 و ماقبل آن است به این معنی که سوالات دکتری علوم قرآن و حدیث عبارت خواهند بود از:

90 سوال تخصصی رشته علوم قرآن و حدیث که شامل

زبان عربی

حدیث

تفسیر 

و 

علوم قرآن

خواهد بود.

+ 

سوالات عمومی که عبارتند از

30 سوال استعداد تحصیلی 

و 

30 سوال زبان انگلیسی عمومی.

دوستان عزیز داوطلب آزمون دکتری 96 رشته علوم قرآن و حدیث: توضیحات متن ذیل برای آزمون دکتری رشته علوم قرآن و حدیث سال 96، اعتباری ندارد و روش آزمون دکتری سال 96 همان گونه که در بالا عرض شد به شیوه ی سال 94 و ماقبل آن بازگشته است. یعنی در کنکور دکتری امسال 1396 ، خبری از کلیات علوم اسلامی نبوده و به جای آن سوالات تخصصی علوم قرآن و حدیث که دارای ضریب 4 است ، مطرح خواهد شد.

توضیح کلیات شیوه جدید

همانطور که اکثر شما احتمالاً اطلاع ندارید کنکور دکتری از امسال (96) با تغییرات عمده ای برگزار خواهد شد. این آزمون شامل دو مرحله کتبی (سراسری) و مصاحبه (دانشگاهی) است.

در مرحله کتبی همه داوطلبان الهیات فارغ از رشته تخصصی شان، در یک آزمون واحد شرکت خواهند کرد. بدین معنا که کنکور کتبی دیگر تخصصی نخواهد بود و این کنکور شامل دروس عمومی ای مانند زبان و عربی و... می باشد که بین همه گرایشهای الهیات یکسان هستند.

و در مرحله شفاهی که پس از اعلام نتایج اولیه و معرفی داوطلبان پذیرفته شده مرحله اول به دانشگاه های مربوطه برگزار می شود، حدود 5 تا 10 برابر ظرفیت پذیرش هر دانشگاه جهت مصاحبه معرفی میشود. قاعدتاً چون در مرحله اول هیچ سنجشی از معلومات دانشجو در دروس تخصصیش صورت نپذیرفته، در این مرحله بار اصلی آزمون روی همین دروس است.

نسبت آزمون کتبی و شفاهی و رزومه

نمره نهائی داوطلب را 3 رکن تشکیل می دهد:

1- آزمون کتبی مرحله اول: 30 % نمره نهائی

2- آزمون شفاهی (بعضاً کتبی داخلی هر دانشگاه) : 50% نمره نهائی

3- رزومه پژوهشی و آموزشی و تألیفی: 20% نمره نهائی

بر اساس آنچه گفته شد چند نکته برداشت می گردد:

1- اگر کسی هیچ مقاله و یا کتابی تالیف نکرده باشد ولی مصاحبه شفاهی را خوب بدهد شانس قبولی فراوانی دارد. بنابراین مصاحبه را جدی بگیرید.

2- معدل لیسانس و ارشد شما نیز بر روی مرحله اول تأثیرگذار است (که البته الان دانستنش کمکی به شما نمی کند)

مرحله اول (آزمون کتبی عمومی)

* کنکور کتبی یکسان برای همه الهیاتی ها

همانطور که گفته شد همه الهیاتی ها در مرحله اول یک آزمون یکسان می دهند. به طوری که در این آزمون هیچ سوال تخصصی از ایشان پرسیده نخواهد شد.

* زمان آزمون دکتری 96

 آزمون در تاریخ 6 اسفند خواهد بود.

* مواد درسی آزمون دکتری 96

1- زبان انگلیسی عمومی (ضریب1)

به نظر می رسد مثل سالهای گذشته آزمون عمومی زبان انگلیسی بشدت شبیه آزمون زبان ارشد باشد. یعنی تعدادی تست لغت از بانک سوالات سازمان سنجش و تعدادی هم تست گرامر و درک مطلب و...

هر چند ضریب زبان عمومی 1 است و علی الظاهر تأثیر چندانی بر روی نمره شما نخواهد داشت ولی زبان عمومی خوب می تواند نوید یک زبان تخصصی خوب را نیز بدهد. به هر حال اینجا یکی از گلوگاه هائی است که زبان یقه شما را می گیرد. (گلوگاه بعدی نیز برای مجوز دفاع از رساله دکتری است) به هر حال زبان، بت بزرگ بچه های الهیات است و تا آنرا نشکنند نمی توانند به کعبه آمالشان برسند. ما توصیه می کنیم از همین الان فکری به حال زبانتان کنید که فرداها کاری از شما برنمی آید.

2- استعداد تحصیلی (ضریب1)

از سال 90، استعداد نیز پا به دفترچه سؤالات کنکور گذاشت. هر چند تغییر کسانی که لیسانس فنی مهندسی داشته اند، قهرمان استعداد خواهند بود، اما با کمی مطالعه و آشنا شدن با سبک تستهای کنکور و پیدا کردن لِم آنها، همه می توانند به یک نمره خوبی از استعداد دست یابند. تذکراً بگوئیم که استعداد را نمی شود شب امتحان خواند.

3- ادبیات عرب (ضریب4)

سبک و سطح سؤالات ادبیات عرب کنکور دکتری، با آنچه در کنکور ارشد دیده اید مو نمی زند. عربی شما شامل 3 بخش اصلی است:

1- فن ترجمه (10 تست)

2- صرف و نحو (19 تست)

3- بلاغت (1 تست)

کافی است شما یک دور مبادی العربیه را با رویکرد کنکوری و تست زنی درس گرفته باشید (جزوه صرف و نحو حافظون با این رویکرد تألیف شده است)؛ در آنصورت با یک مرور کلی و یک دور زدن تستهای طبقه بندی شده کنکور می توانید به سطح مطلوب دست یابید. بعد از آن هم باید نکات فن ترجمه ای، مصطلحات و لغات مهم رایج در کنکورهای 20 سال اخیر را خوانده و تستهای ترجمه را نیز تمرین کنید (جزوه فن ترجمه حافظون نیز همه این نکات را گردآوری کرده است.)

اما بدانید که اگر هر درسی را بلد نباشید می توانید کنکور پذیرفته شوید بجز عربی.

مصاحبه یا آزمون کتبی دوم

همانطور که گفته شد، بعد از قبولی شما در مرحله اول (آزمون متمرکز عمومی) بر اساس نمره بدست آمده شما و انتخاب رشته ای که با توجه به آن نمره انجام می دهید، شما را برای مصاحبه به 3 یا 5 دانشگاه معرفی خواهند نمود. هر چند نام این مرحله را مصاحبه گذاشته اند، ولی دانشگاه ها مخیر هستند که هم از شما «مصاحبه شفاهی» بگیرند و هم «آزمون کتبی». که به نظر می رسد با توجه به حذف دروس تخصصی از آزمون کتبی مرحله اول، در اینجا برگزاری آزمون کتبی معقول باشه.

* جایگاه مهم دروس تخصصی

در این مرحله دروس تخصصی بسیار مهمند. آنقدر مهم که جبران مرحله اول را بنماید. اگر آزمونشان کتبی بود که معمولاً تشریحی است و باید بتوانید استدلال کنید و اگرم شفاهی بود به طریقه اولی استدلال شما را می خواهند.

و مطلب دیگر اینکه به هیچ وجه از شما در مصاحبه انتظار ندارند که جزئیات همه دروس و علوم شاخه های اصلی و فرعی آنها را بدانید. بلکه می خواهند مطمئن شوند اولاً شما آن مطلب را یاد گرفته اید یا نه و ثانیاً چقدر در آن زمینه عمیق شده اید. لذا لازم نیست مثل کنکور ارشد که نکات را به صورت تستی یاد گرفته بودید و مثلاً همه مثال های آیات را عین منبع اصلی حفظ کرده بودید اینجا هم همان کار را انجام دهید.

مثلاً در رشته علوم قرآن و حدیث:

در بخش های علوم قرآن و حدیث سوالات کاملا به شکل معمول خواهد بود و به طور مثال از شما خواهند خواست که در رابطه با تناسب آیات و سور هر چه میدانید بگویید و نظر شخصیتان را هم بیان کنید.

اما در بخش تفسیر، از مصاحبه شونده در رشته علوم قرآن و حدیث انتظار می رود که تا حد مناسبی با تفسیر المیزان و روش تفسیر علامه در کتابش آشنا باشد. بنابراین سوالاتی که از شما پرسیده می شود را در مرحله اول طبق نظر المیزان توضیح دهید و سپس اگر نظرات دیگری هم می‌دانید آنها را هم بیان کنید. نکته دیگر این است که اگر نظر علامه را نمی دانید سعی کنید از روش تفسیری علامه استفاده کرده و تفسیر را خودتان حدس بزنید.

* عربی و متن خوانی

اگر بخواهید عربی مرحله اول را پاسخ دهید، که راهش را خدمتتان گفتیم. ولی اگر بخواهید عربی مرحله دوم را هم موفقیت آمیز پشت سر بگذارید، لازم است بدانید در اینجا به هیچ وجه مانند مرحله اول تستی و نکته ای و جزئی نیست. در مرحله دوم چه کتبیِ تشریحی باشد و چه شفاهی، در هر دو صورت آنچه اهمیت دارد مهارت به کار گیری نکات آموخته شده صرف و نحو است.

بهترین روشی که ممتحنین می توانند بفهمند که آیا شما قادر به انجام این مهارت هستید یا خیر، آزمون متن خوانی است.

متن خوانی عربی اهمیت بسیار زیادی دارد. معمولاً اولین سوالی که از مصحابه شونده پرسیده می شود مرتبط با همین موضوع است. تجربه نشان داده که این کار از طریق روخوانی متن یکی از سوره های 5 جزء آخرِ عربیِ تفسیرِ مجمع البیان انجام می شود.

نکات مهم در متن خوانی:

1- اولین نکته بسیار مهم در متن خوانی که مورد توجه ممتحنین است، مهارت انباشته شده داوطلب در طول دوران ارشد و قبل از آن بوده که به وضوح قابل تشخیص دادن است. مهارت خوانش متن چیزی نیست که با یک هفته و یک ماه تمرین بدست آید.

2- نه بسیار تند و نه بسیار کند خوانده شود. با یک سرعت روان متناسب با سطح سواد و مهارت خودتان بخوانید. صحیح خواندن به مراتب مهمتر و بهتر است از غلط خواندن

3- سعی نکنید هیچ حرکت و حرف و کلمه ای را گنگ و ناقص و کم صدا بخوانید. این کارها برای ممتحنین تکراری و حاکی از بی صداقتی امتحان دهنده است. سرفه های مکرر و تمارض نیز به طرز واضحی حاکی از ضعف دانش و بی صداقتی است.

4- حتی توصیه می شود حرکت آخرِ جملات را نیز ادا نموده تا به این طریق به ممتحن بفهمانید که اعراب آن کلمه را نیز می دانید. لذا نگران نباشید آنها تصور کنند قواعد وقف را بلد نیستید.

5- لحن و لهجه عربی می‌تواند تاثیر بسزایی بر نمایش دادن سطح دانش شما در عربی داشته باشد. اهمیت این بخش تا حدی است که در صورت خوب پاسخ دادن به این سوال، از شما سوال صرف و نحو نپرسند!

* رزومه آموزشی و پژوهشی

یکی از موارد مهم در آزمون مرحله دوم، رزومه پژوهشی و آموزشی شماست. همه چیز در این مرحله به کار می آیند. لذا سعی کنید از الان مدارک لازم برای روز موعود را از این طرف و آن طرف جمع آوری کنید.

رزومه پژوهشی:

رزومه پژوهشی شما شامل تألیف پایان نامه، کتاب، مقاله و طرح پژوهشی است. در صورتی که در هر یک از زمینه های فوق فعالیت داشته اید، حتماً آنها را آماده کنید. حتی بعضی از ناشران وجود دارند که پژوهشهای شما را کاملاً قانونی و رسمی همراه با شابک و... (با هزینه خودتان) در نسخه های محدود به چاپ می رسانند.

اما از کتاب بسیار مهمتر مقالات علمی-پژوهشی یا علمی-ترویجی شماست. حتماً تلاش کنید تا سال آینده لا اقل یکی دو مقاله آماده کنید. سمینارها فرصت مناسب تری برای ارائه مقاله هستند. لذا از الان می توانید در سایت اطلاع رسانی سمینارهای ایران عضو شده و اخبار آنرا پیگیری کنید. ضمناً بسیار مناسب و راحت تر است که اولین مقاله تان را از پایان نامه تان استخراج کنید

حتماً به پایان نامه تان مسلط شوید به طوری که بتوانید در عرض 3 تا 5 دقیقه ممتحن را به شگفتی وادار کنید. نه اینکه تازه سر جلسه مصاحبه بخواهید فکر کنید و رئوس مطالب پایان نامه تان را به یاد آورید.

* نکاتی مهم درباره مصاحبه شفاهی

1- هدف اول از برگزاری مصاحبه شفاهی، مشاهده صورت، وجنات، رفتار، قدرت استدلال، عمق آموخته ها و اشراف علمی شرکت کننده در آزمون است. لذا یکی از مهم ترین مسائلی که بر امتیاز امتحان شفاهی تاثیر گذار است شیوه و لحن صحبت کردن دانشجو می باشد. به این معنا که قدرت و فن بیان، عدم عصبانیت حین پاسخ گویی و تسلط بر جوّ حاکم جلسه مصاحبه تاثیر زیادی بر نمره نهایی و نتیجه مصاحبه خواهد داشت.

2- در مصاحبه اول از کلیات سؤال می شود سپس از جزئیات. به همین دلیل توصیه می شود تعریف های مهم (حتی به عربی)، اصول و چارچوبهای کلی دروس را برای مصاحبه آماده کنید.

2- یکی دیگر از مسائلی که معمولاً در مصاحبه ها مورد سوال و چالش قرار میگیرد، پایان نامه‌ها، مقاله‌ها و کتابهای دانشجو است. به این معنی که عموماً اساتید در رابطه با موضوع مقاله ها و تالیفات دانشجو اشکالاتی به دانشجو وارد می کنند تا اولاً سطح علمی دانشجو از این طریق مشخص شود و از طرفی قدرت دفاع دانشجو از نظراتش را بسنجند.

3- برخی اساتید سعی می‌کنند مدام به نظرات دانشجو اشکال وارد کرده و به اصطلاح او را تحت فشار قرار دهند. توجه داشته باشید که این امر هم به جهت امتحان کردن هرچه بهتر دانشجو انجام می شود. بنابراین بر اعصاب خود کاملاً مسلط باشید و هر گونه اشکالی که به صحبت ها و یا تالیفاتتان وارد می‌شود را به خوبی و با خونسردی کامل پاسخ دهید.

* زبان انگلیسی

به جرأت می‌توان گفت که کسانی که به زبان انگلیسی تسلط خوبی داشته باشند به شدت از دیگران جلو می افتند. سؤال انگلیسی معمولاً بدین صورت است که یکی از مدخل های دایرة المعارف قرآن و یا دایرة المعارف اسلام را به شما می‌دهند و از شما می خواهند که روخوانی کرده و ترجمه کنید. (چند خط) نکته ی این بخش این است که اگر سوال انگلیسی را جواب ندهید خیلی جای نگرانی نیست، اما اگر خوب جواب دهید امید به قبولیتان بسیار بالا خواهد رفت. نکته آخر هم این است که در این قسمت هم لحن و لهجه انگلیسی تاثیر زیادی در دید داوران نسبت به شما خواهد داشت.

2. برنامه ریزی و سیاست گذاری مطالعاتی بر اساس شیوه جدید کنکور دکتری
برنامه ریزی برای کنکور دو مرحله ای:
* مرحله اول (آزمون عمومی کتبی)

همانطور که می دانید مرحله اول (آزمون عمومی) نیمه اسفند و مرحله دوم (آزمون اختصاصی) در تابستان است. بنا بر این بهتر است از حدود مهر تا اسفند تمرکز خود را بگذاریم روی مواد درسی آزمون عمومی و از آن به بعد نیز تا زمان مصاحبه برویم سراغ دروس تخصصی خودمان.

مثلاً برای زبان و عربی لااقل 6 ماه لازم است.

برای استعداد اقلا 3 ماه

* مرحله دوم (آزمون شفاهی یا کتبی داخلی هر دانشگاه از دروس تخصصی)

از بعد اسفند هم باید رفت سراغ دروس تخصصی. مثلاً برای عربی بهتر است متن خوانی تمرین کنید. و بای هر یک از دروس تخصصی نیز لازم است تدابیر جداگانه ای بیندیشید.

* برای سیستم دو مرحله ای و برای هر درس چه زمانی را بگذاریم

معقول ترین روش برای برنامه ریزی آن است که اول ببینید کدام درسها را می خواهید امتحان دهید (مثلاً بعضی ها زبان را کنار می گذارند.) بعد از آن ببینید از الان تا کنکور چقدر وقت دارید و نهایتاً اینکه به نسبت ضریب هر یک از دروس وقت تان را تقسیم کنید بین درس ها.

مثلاً اگر 500 ساعت وقت داریم و مجموع ضرائب دروس مان 20 است، برای عربی که ضریب 4 دارد، یک تناسب می بندیم می بینیم 100 ساعت باید برای عربی وقت بگذاریم که این زمان را باید بین روزها و هفته های باقیماند ه تا کنکر تقسیم نمائیم.

* عربی را چطور بخوانیم؟

برای عربی ابتدا باید یک دور مبادی العربیه4 را خوب بخوانیم. البته منظور ما از خواندن، به هیچ وجه روخوانی و تفکر در مضامین جملاتش نیست. بلکه منظور، خواندن توأم با حل تست و تمرین است. که در غیر اینصورت هیچ و هیچ و هیچ فایده ای نخواهد داشت.

بعد از آن همه تستهای کنکور را موضوع به موضوع حل کنید

* استعداد تحصیلی؟

استعداد درس شب امتحان نیست. استعداد نیز مانند عربی و زبان، یک درس مهارتی است. جزوه یا کتابش را باید مثل قطره چکان روزی 1 ساعت خواند. خیلی بهتر است این خوانش از جنس حل تمرین و کشف مسأله باشد تا یک روخوانی روزنامه وار.

اساساً مرور روزنامه ای برای امتحان و کنکور اصلاً مفید نیست. بزودی در این باره توضیحاتی خدمتتان ارائه خواهیم کرد.

نکاتی کلی درباره روش مطالعه کنکور

* چرا داوطلبان کنکور در جلسه آزمون همه چیز را فراموش می کنند؟

اشتباهات داوطلبان در مطالعه کنکور و ارائه چند راه حل ساده

اشتباه اول:

یک باور غلط در میان داوطلبان کنکور در همه مقاطع وجود دارد که می پندارند مهمترین مشکل شان عدم فرصت کافی برای خواندن همه مطالب است. در واقع آنها مشکل را کمّی می دانند. این باور تا خود جلسه کنکور با آنهاست. بعد که از کنکور بیرون می آیند و به تستهائی که مطلبشان را خوانده بودند و یا سفید گذاشتند یا اشتباه زدند فکر می کنند، با حسرت تمام با خود می گویند : کاش آن درسهائی را که خوانده بودیم، درست می خواندیم.

آنها در آن لحظه دقیق ترین عیب یابی را نموده اند. مشکلشان دقیقاً همین است: مطالعه کمّی به جای مطالعه کیفی. اگر همان درسهائی را که خوانده بودند را به خاطر داشتند حتماً نتیجه بهتری می گرفتند. پس به جای مطالعه موضوعات وسیع به عمق چند سانتی متر، بهتر است مطالعه نیمه وسیع به عمق یک متر را انتخاب کنید.

اساساً کسی نمی تواند همه منابع کنکور دکتری را بخواند. (البته بسته های حافظون کار را آسان کرده اند و شما می توانید در عرض 3 ماه همه مطالب کنکور دکتری را با چند کتاب مرور نمائید.) به همین دلیل اگر چند منبع اصلی را اولویت بندی نموده و آنها را خوب بخوانید بهتر است از اینکه همه چیز را نصفه بخوانید.

اشتباه دوم: روزنامه ای خواندن همه دروس علی الخصوص دروس مهارتی مثل عربی و زبان و استعداد است. حواسمان باشد که این درسها را باید به مثابه یک «فن» دانست نه یک «دیتا و معلومات». کسانی که این اشتباه را می کنند معمولاً متن دروس را بلدند ولی نمی توانند تست بزنند و تمرین حل کنند.

حال سوال این است که چه باید کرد؟

باید گفت که این درسها را باید تمرین محور خواند. یعنی پس از مرور متن درس برویم سراغ تست و تمرین. آن هم نه تمرینی که جوابهایش جلوی رویتان باشد. بلکه تمرینی که واقعاً شما را به چالش بیندازد و نادانسته هایتان را به رخ تان بکشد. در واقع کلید این قفل فقط از طریق تمرین و تست و سوال محور درس خواندن حل می شود.

حتی برای درسهای خواندنی هم همین کار را باید انجام داد. یعنی درس را بصور سوال در آورده و یا خودتان یا شخص دیگری از شما بپرسد. فقط و فقط در آن صورت است که می توانید مطمئن باشید که دارید چیز یاد می گیرید. در غیر اینصورت خودتان را گول زده اید.

اشتباه سوم نیز نداشتن یک نظام کلی و منسجم از هر درس است. شما بعد از آنکه یک درس را می خوانید حتماً باید یک نمودار درختی کلی از آن درس رسم کنید تا بفهمید کدام مطلب جایش کجاست. در آن صورت اگر مطلب جدیدی به آن موضوع اضافه شود و بخواهید آنرا یاد بگیرید می دانید در کجای ذهنتان باید ذخیره کنید.(درست مثل یک کتابخانه منظم که همه کتابهای مرتبط، با یک منطق مشخصی در کنار هم هستند و کتابدار به راحتی آنرا پیدا می کند.)

اما اگر نمودار درختی از کل مطلب در ذهن تان نباشد، مطلب جدید بدون برنامه و هدف در یک گوشه ای از ذهنتان ذخیره می شود بی آنکه بدانید جایش کجاست و به چه دردی می خورد.(مانند یک انباری بزرگ شلوغ که بدون برنامه ای هر روز یک کالای نا همگون را داخلش انداخته اید)

مشکل از آنجا شروع می شود که بخواهید اطلاعات را بازیابی کنید. (مثلاً در آزمونهای آزمایشی یا کنکور) اگر مثل انباری ذخیره کرده باشید، اگر خودتان را هم سر جلسه به دار بیاویزید باز هم خیلی چیزهای مهم را به خاطر نخواهید آورد. ولی اگر کتابخانه ای ذخیره کرده باشید و لو مدت زیادی هم به آن اطلاعات مراجعه نکرده باشید، باز هم تقریباً می دانید آنها کجا قرار دارند.

پس وقتی درسی را برای اولین بار می خوانید یک نمودار درختی کلی از آن تهیه کنید و در مرورهای بعدی تلاش کنید آنها را دوباره از حفظ رسم کنید.

منبع مطلب: سایت حافظون