علوم قرآن و حدیث

بسیاری از بزرگان اهل سنت نقل کرده اند: که پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) معاویه را بارها مورد نفرین خویش قرار داد.

که در اینجا به چند مورد اشاره می کنیم:

فخر رازی در کتاب معجم الکبیر ـ به نقل از ابن عبّاس ـ می نویسد: پیامبر خدا(صلى الله علیه وآله)، صداى دو مرد را شنید که آواز مى خوانند.

پیامبر(صلى الله علیه وآله) پرسید: «آن دو نفر کیستند؟». گفته شد: معاویه و عمرو بن عاص.

آنگاه پیامبر(ص) فرمود: «بار خدایا! آن دو را در فتنه، فرو غلتان و در آتش، رهایشان ساز»(1). (2)

همچنین مسلم بن حجاج نیشابوری در کتاب صحیح خود ـ به نقل از ابن عبّاس ـ می نویسد: من در میان کودکان، بازى مى کردم که پیامبر خدا آمد. من پشت درى پنهان شدم. آنگاه پیامبر خدا(صلى الله علیه وآله) آمد و دست برشانه من گذاشت و فرمود: «برو و معاویه را نزد من فرا خوان».

من آمدم و گفتم: او غذا مى خورد. باز به من فرمود: «برو و معاویه را نزد من فرا خوان». من [دوباره] آمدم و گفتم: او غذا مى خورد. آن گاه فرمود: «خداوند، شکمش را سیر نگرداند!» (3).

نصر بن مزاحم هم در کتاب وقعة صِفّین ـ به نقل از على بن اَقمر ـ می نویسد: ... به نزد عبد الله بن عمر آمدیم و گفتیم: اى یار پیامبر خدا(صلى الله علیه وآله)! از آنچه خود شاهدش بوده اى و از پیامبر(صلى الله علیه وآله) دیده اى، براى ما باز گو.

عبد الله بن عمر گفت: معاویه کسى را نزد من فرستاده و گفته است: اگر به من خبر رسد که حدیث مى گویى، گردنت را مى زنم.

... ولی به خدا سوگند که تهدید او مرا از این باز نمى دارد که آنچه را از پیامبر خدا(صلى الله علیه وآله) درباره خودش (معاویه) شنیده ام، براى شما بازگو کنم. پیامبر خدا(صلى الله علیه وآله) را دیدم که به سوى معاویه فرستاد و او را فرا خواند. پیک، باز آمد و گفت: او غذا مى خورد.

پیامبر خدا(صلى الله علیه وآله) فرمود: «خدا شکمش را سیر نگرداند!». آیا دیده اید او سیر شود؟

همچنین پیامبر خدا(صلى الله علیه وآله) را دیدم که از بزرگ راهى، بیرون آمد. آن گاه به ابو سفیانْ نظر افکند که سواره بود و معاویه و برادرش یکى از جلو مى رفت و دیگرى از پس. وقتى پیامبر خدا(صلى الله علیه وآله) به آنان نظر افکند، فرمود: «بار خدایا! جلودار و دنباله رو و سواره را لعنت کن».

گفتیم: تو خودت از پیامبر خدا (صلى الله علیه وآله) شنیدى؟

عبدالله بن عمر گفت: بله؛ وگر نه اگر دروغ گویم، گوش هایم كَر شود، چنانکه چشمانم نابینا شده است(4).

ابن کثیرهم در کتاب بدایة و نهایة می نویسد: معاویه پس از نفرین پیامبر(صلى الله علیه وآله)، سیر نمى شد و این حالت، در دوران حکومتش با وى همراه بود و گفته مى شد که او روزانه، 7 بار غذاى گوشتى مى خورد و مى گفت: به خدا سوگند، سیر نمى شوم؛ ولى خسته مى شوم(5).

بنابراین معاویه به خاطر آوازه‌خوانی و عدم اطاعت از دستور پیامبر(صلى الله علیه وآله) و به خاطر نسبتی که با ابوسفیان داشت مورد نفرین پیامبر قرار گرفت. (6)

پی نوشت:
(1). علاّمه امينى گفته است : اين حديث، چهار طريق صحيح دارد و در آن ، هيچ مناقشه اى نيست ، جز آن كه امانتدارى ابن كثير ، او را وا داشت كه طريق ضعيف را ذكر كند ، چنان كه سيوطى در ضمن دُرهايش جز سخيف را نياورد و درباره سندهاى صحيح، براى حفظ كرامت پسر هند سكوت كرد (الغدير : ج 10 ص 145) . (2). معجم الكبير، ج 11، ص 32، ح 10970؛ مسند ابن حنبل، ج 7، ص 182، ح 19801؛ مسند أبي يعلى، ج 13، ص 429، ح 7436؛ وقعة صفّين، ص 219 و شرح الأخبار، ج 2، ص 535، ح 499. (3). صحيح مسلم، ج 4، ص 2010، ح 96؛ اُسد الغابة، ج 5، ص 202، الرقم 4948؛ مسند الطيالسي، ص 359، ح 2746؛ دلائل النبوّة بيهقي، ج 6، ص 243؛ تاريخ الطبري، ج 10، ص 58؛ فتوح البلدان:، ص 663؛ سلسلة الأحاديث الصحيحة، ج 1، ص 121، ح 82؛ البداية والنهاية، ج 8، ص 119. (4). وقعة صفّين، ص 220؛ بحار الأنوار، ج 33، ص 190، ح 458 ـ 474. (5). البداية و النهاية، ج6، ص 169و ج 8، ص 119. (6). گرد آوری از: دانش نامه امیرالمؤمنین، محمّد محمّدی ری شهری، سازمان چاپ و نشر دار الحدیث، قم، 1386هـ ش، چاپ اوّل، ج5، ص 309-313.