علوم قرآن و حدیث

معنی زهد در کلام حضرت امیر المؤمنین علیه السلام

قال علیه السلام

الزّهدُ کُلّهُ بَینَ کَلِمَتَینِ مِنَ القُرآنِ قَالَ اللّهُ سُبحَانَهُ لِکَیلا تَأسَوا عَلی ما فاتَکُم وَ لا تَفرَحُوا بِما آتاکُم وَ مَن لَم یَأسَ عَلَی الماَضیِ وَ لَم یَفرَح باِلآتیِ فَقَد أَخَذَ الزّهدَ بِطَرَفَیهِ

تمام پارسایی بین دو کلمه از قرآن است که خداوند پاک می فرماید: لکیلا تاسوا علی مافاتکم و لا تفرحوا بما آتاکم، و کسی که بر گذشته افسوس نخورد، و به آینده شاد نشد، پارسایی را از دو طرف دریافت کرده است). دو موردی که در آیه ذکر شده است نتیجه ی پارسایی و اعراض از دنیاست و به منزله ی خاصه ی مرکبه ای است که لازمه ی پارسایی است، و برای تعریف پارسایی بدانها اشاره کرده است. و عبارت فقد اخذ الزهد بطرفیه (پارسایی را از دو طرف گرفته است) کنایه از کامل داشتن پارسایی و کمالات آن است در چنان حالتی، و بدیهی است که وجود چنان ویژگی باعث اعراض از دنیا و خوشیهای آن از صمیم قلب است و زهد واقعی هم همان است

شرح حکمت 439 - حکمت های نهج البلاغه، ص443 شرح ابن میثم