علوم قرآن و حدیث

وَ قِیلَ لَهُ علیه السلام کَیفَ نَجِدُکَ یَا أَمِیرَ المُؤمِنِینَ فَقَالَ علیه السلام

کَیفَ یَکُونُ حَالُ مَن یَفنَی بِبَقَائِهِ وَ یَسقَمُ بِصِحّتِهِ وَ یُؤتَی مِن مَأمَنِهِ

به علی (علیه السلام) عرض شد، یا امیرالمومنین، خود را چگونه می بینی؟ آن گرامی فرمود:

چگونه است حال کسی که با هستی خود، رو به نیستی است، و با تندرستی اش، بیمار می شود، و سرانجام، مرگ در پناهگاهش فرا می رسد.

امام (علیه السلام) از شرح حال خود به روش پند و شکوه پاسخ داده است. و چون بقا، عبارت است از ادامه ی مدت هستی، و ادامه ی زمان و پیاپی آمدن اجزای زمان باعث نزدیک شدن مرگ است، بنابراین، بقای انسان باعث فنای اوست، و همچنین، چون از پیامدهای تندرستی، بیماری است، از این رو، صحت و سلامتی در حقیقت باعث بیماری اوست، و اما این که امام (علیه السلام) فرموده است، مرگ در پناهگاه فرامی رسد، گویا این چنین است که مامن در اینجا مصدر میمی است، و مقصود آن است که بر انسان، چیزهایی از قبیل مردن و ترس و بیمهای آخرت که برایش ناخوش آیند هستند نازل می گردند، در حالی که او راحت و دلبسته به دنیاست و از آنچه پس از دنیا ناگزیر باید ببیند غافل می باشد. و احتمال دارد که مقصود از مامن اسم مکان و محل آرامش یعنی دنیا باشد، معنای این که در پناهگاهش فرامی رسد، آن است که دردها و گرفتاریهایی که به او می رسد، از حالات و کارهای همان دنیاست که محل امنی برای او بوده، و عوارض و پیشامدهایی که بر او عارض می شوند از همان محل امن است و از حالت امنیت و راحتی اوست، بطوری که اجتناب و گریز از آن امکان ندارد.

شرح حکمت 115 نهج البلاغه
حکمت های نهج البلاغه ( همراه با 25 ترجمه و شرح )، ص119