امام علی(ع)در بخشی از خطبه23 نهج البلاغه نام نیک را به عنوان یک سرمایه معنوى ماندگار، توصیف مى کند و برترى آن را بر اموالى که به ارث مى ماند روشن مى سازد.

قرآن مجید نیز براى این مساله اهمیّت بسیارى قائل است. ابراهیم خلیل که دعاهایش براى همگان آموزنده است به پیشگاه خداعرضه مى دارد: «وَ اجْعَلْ لى لِسانَ صِدْق فِی الآخِرینَ»:; (براى من در میان امّت هاى آینده زبان صدق (و ذکر خیرى) قرار ده).(1)

خداوند در جایى دیگر بعد از اشاره به گروهى از پیامبران الهى مى فرماید: وَجَعَلْنا لَهُمْ لِسانَ صِدق عَلیّاً»; (ما براى آنها نام نیک و مقام برجسته (در میان همه امّت ها) قرار دادیم).(2)

لسان در این گونه موارد به معناى یادى است که از انسان مى شود و هنگامى که آن را به «صدق» اضافه کنیم معناى نام نیک و ذکر خیر و خاطره خوب در میان مردم را مى دهد.

بى شک این یک مساله تشریفاتى و ساده نیست و آثار زیادى براى فرد و جامعه دارد: نخست این که افتخارى است ماندگار در حالى که اموال و ثروت هاى مادّى در همان نسل نخست تقسیم مى شود و در حقیقت از میان مى رود.

دیگر این که ذکر خیر و یاد نیک در مورد انبیا و اولیاء اللهسبب فرستادن درود، و در افراد عادى موجب طلب آمرزش بندگان خدامى شود و بى شک همه اینها اثر عمیق معنوى دارد.

سوم این که موجب مى شود که مردم از آنها تاثیر نیکو بگیرند و به آنان اقتدا کنند و ارزش ها در جامعه زنده شود و ضدّ ارزش ها در جامعهبمیرد و به مقتضاى روایت معروف «مَن سَنَّ سُنَّهً حَسَنَهً کان لَهُ مِثلُ اَجرِ مَنْ عَمِلَ بِها»; (هر کس، سنّت حسنه اى از خود بگذارد همانند ثواب و پاداش کسانى که به آن عمل مى کنند براى او ثبت مى شود).(3)

چهارم این که براى بازماندگان، نسل اندر نسل، مایه آبرو و حیثیت و شخصیّت است و بسیارى از افراد عادى را مى شناسیم که بسبب ارتباط شان با شخصیت هایى که همه جا ذکر خیر آنها بر زبان ها است، آبرو و حیثیت کسب کرده اند.

اینها بخشى از آثار معنوى فردى و اجتماعىِ لسان صدق و ذکر خیر است و به یقین، انسان مى تواند به خاطر آثار معنوى آن، با قصد قربت، اقدام به امورى کند که مایه ذکر خیر او است.(4)

(1) . سورهشعرا، آیه84.
(2) . سورهمریم، آیه50.
(3) . این مضمون در روایات بسیارى نقل شده است، براى آگاهى از آن، به باب 16 از ابواب امر به معروف و نهى از منکر، از کتاب وسائل الشیعه، جلد 11، مراجعه شود.
(4) . پیام امام علی(ع)، جلد2، ص 60.

 

پی نوشت: (1). سوره شعرا، آيه 84.
(2). سوره مريم، آيه 50.
(3). اين مضمون در روايات بسيارى نقل شده است، براى آگاهى از آن، به باب 16 از ابواب امر به معروف و نهى از منكر، از كتاب وسائل الشيعة، جلد 11، مراجعه شود.
(4). گرد آوري از کتاب: پيام امام امير المومنين عليه السلام‏، آيت الله العظمى ناصر مكارم شيرازى، دار الكتب الاسلاميه‏، تهران‏، 1385 ه. ش‏، ج2، ص 60.