ابن بطه قمی
ابن بطه قمی
ابوجعفر محمد بن جعفر بن احمد معروف به ابن بُطّه قمی، محدث شیعی قرن چهارم هجری قمری است. وی از چندتن از راویان بنام شیعی مانند احمد بن ابی عبدالله برقی و محمد بن حسن صفار نقل روایت کرده است. کتابهای تفسیر اسماءالله، قرب الاسناد و فهرست ابن بطه به او منسوب است.
تولد
از شناخت استادان و مشایخ و نیز شاگردان و روایت كنندگان از او مىتوان حدس زد كه وی احتمالاً در اواخر سده ۳ق متولد شده و در نیمه اول قرن چهارم درگذشته است.
وی که به مؤدب نیز شهرت داشته در قم مىزیسته و به دانش و ادب معروف بوده است. [۱] همچنین احتمال می رود او زمانى در بغداد زیسته باشد زیرا برخى از شاگردان او در بغداد از او دانش آموخته و اجازه روایت یافتهاند. [۲]
شخصیت رجالی
تقریباً در تمام منابع رجالى شیعى ابن بُطّه به ایمان و پارسایى ستوده شده است. در عین حال غالب رجال شناسان شیعى او را ضعیف دانسته و گفتهاند که وی روایات را سهلانگارانه نقل کرده و لذا در احادیث منقول او اشتباه بسیار هست. [۳] اما برخى از رجالشناسان متأخر وی را ثقه یاد کردهاند. [۴]
با این همه ابن بطه در سلسله راویان کسانى چون شیخ صدوق، [۵] شیخ مفید [۶] و طوسى [۷] قرار دارد.
مشایخ
ابن بطه از تنى چند از راویان بنام شیعى روایت کرده است که عبارتند از: احمد بن ابى عبدالله برقى، [۸] محمد بن حسن صفار، [۹] محمد بن على بن محبوب، [۱۰] محمد بن عبدالله بن عمران، [۱۱] محمد بن احمد بن یحیى، [۱۲] حسن بن على بن شعیب صایغ [۱۳] و حسین بن حسن بن ابان قمى. [۱۴]
وی از محمد بن عبدالرحمان بن قبه متکلم شیعى نیز استفاده کرده است.[۱۵]
ناقلان روایات وی
راویانى که از او روایت کردهاند از این قرارند: حسن بن حمزه علوی طبری (متوفی ۳۵۸ق)، ابوالمفضل محمد بن عبدالله بن مطلب شیبانى، [۱۶] سمع بن حاتم، [۱۷] جعفر بن حسین، [۱۸] احمد بن هارون فامى، [۱۹] و جعفر بن محمد بن مسرور. [۲۰]
آثار
به ابن بطه آثاری نسبت داده شده که هیچ یک از آنها در دست نیست. این آثار عبارتند از:
تفسیر اسماءالله
قرب الاسناد [۲۱]؛
فهرست ابن بطه [۲۲] که به گمان قوی همان کتاب طبقات الرجال اوست و دنباله کار استادش برقى است. [۲۳]
افزون بر اینها وی کتابى به سبک و سیاق خصال صدوق و کتاب محاسن برقى تدوین کرده که بر اساس اعداد بوده و با عناوین کتاب الواحد، کتاب الاثنین، کتاب الثلاثه تا بیش از ۴۰ کتاب تنظیم شده و احتمالاً در یک کتاب جمع شده بوده است. [۲۴]
راهنمای آزمون ارشد و دکتری رشته علوم قرآن و حدیث+مطالب آموزنده قرآنی و حدیثی+علایق شخصی