علوم قرآن و حدیث

قال علیه السلام

وَ قَد سُئِلَ عَن مَعنَی قَولِهِم لَا حَولَ وَ لَا قُوّةَ إِلّا بِاللّهِ إِنّا لَا نَملِکُ مَعَ اللّهِ شَیئاً وَ لَا نَملِکُ إِلّا مَا مَلّکَنَا فَمَتَی مَلّکَنَا مَا هُوَ أَملَکُ بِهِ مِنّا کَلّفَنَا وَ مَتَی أَخَذَهُ مِنّا وَضَعَ تَکلِیفَهُ عَنّا.

از امام (علیه السلام) وقتی که درباره ی معنای لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم پرسیدند، فرمود:

(ما در چیزی با خدا شریک نیستیم و ما جز آنچه او داده است چیزی نداریم، پس هرگاه چیزی را به ما داد که او از ما در آن صاحب اختیارتر است، در آن صورت ما را مکلف ساخته و اگر آن چیز را از ما بازستاند، تکلیف آن را از ما برداشته است).

دلیل فرمایش امام (علیه السلام) ما در چیزی با خدا شریک نیستیم، قول خدای تعالی است:

قل فمن یملک لکم من الله شیئا ان اراد بکم ضرا او اراد بکم نفعا

و ظاهر مطلب آن است که تکلیف به دنبال اعطای جوارح و قوا و عقل و سایر متعلقات است که خداوند به ما مرحمت کرده است، و موقعی که هر کدام از آنها را از ما بازستاند، تکلیف مربوط به آن را از ما رفع می کند.

از امام صادق (علیه السلام) درباره ی این جمله پرسیدند، فرمود: هیچ نیرویی بر ترک گناهان و هیچ توانی بر انجام طاعات جز از طرف خدا وجود ندارد.

شرح حکمت 404. حکمت های نهج البلاغه، ص408 شرح ابن میثم