اسم منسوب:

اسم منسوب اسمی است که بر نسبت دادن اسمی به اسم دیگر دلالت می کند، مانند: نسیمُ ربیعیٌّ: نسیم بهاری (ربیعیٌّ: اسم منسوب است که «نسیم» را به «ربیع» نسبت داده ایم)

ساختن اسم منسوب:

برای ساختن اسم منسوب، یاء مشدّد (یاء نسبت) را به اسم می افزاییم و حرف قبل از یاء را مکسور می کنیم:

رَبیعٌ + یّ = رَبیعیٌّ

نکات بسیار مهم:

1) اگر اسمی تاء تانیث داشته باشد، هنگام نسبت حذف می شود:

فاطمةُ: فاطِمیٌّ

2) اگر اسم های مقصور و منقوص، سه حرفی باشند، حرف آخر آنها در نسبت، به واو تبدیل می شود و اگر بیش از چهار حرف داشته باشد، حذف می شود و اگر چهار حرفی باشند، می توان آن را حذف یا به واو تبدیل کرد. مثال:

3) با اسم ممدود هنگام نسبت مانند حالت تثنیه رفتار می شود، یعنی اگر همزه اسم ممدود، علامت تأنیث باشد، به واو تبدیل می شود و اگر از حرف علّه پدید آمده باشد، یا به واو تبدیل می شود، یا به صورت همزه باقی می ماند و اگر حرف اصلی باشد، تغییر نمی کند.

4) اسمی که آخر آن یاء مشددّ است. اگر قبل از یاء فقط یک حرف باشد یاء دوم به واو تبدیل شده و یاء اول به اصل خود باز می گردد:

حَیٌّ (اصل آن «حَییٌّ» بوده) حَیَوِیٌّ

اگر قبل از یاء دو حرف باشد، یاء اول حذف و یاء دوم به واو تبدیل می شود و حرف دوم مفتوح می گردد:

نَبِیٌّ: نَبَوِیٌّ

اگر قبل از یاء بیش از دو حرف باشد، هر دو یاء، حذف شده یاء نسبت جای آنها را می گیرد و در نتیجه شکل ظاهری کلمه تغییر نمی کند.

شافِعیٌّ:‌ شافِعیٌّ

5) در اسم های سه حرفی، حرف حذف شده در هنگام نسبت باز می گردد:

أبٌ:‌ أبَوِیٌّ

6)‌ در بعضی اسمها، ساختار اسم منسوب سماعی است، مانند:

أمَوِیٌّ (منسوب به اُمَیٌّة)

قُرَیشیٌّ (منسوب به «قُریشٌ»)

طاییٌّ (منسوب به قبیله «طیّ»)

بَحْرانیٌّ (منسوب به «بَحْرَیْنِ»)