شبهۀ اقتباس قرآن از ادیان و کتب پیشین از قدیم‌الایام در میان مستشرقان مطرح بوده و به‌ویژه از قرن نوزدهم به بعد، جایگاه ویژه‌ای در ادبیات خاورشناسی یافته است. بررسی آثار آنان نشان می‌دهد که باور به «تأثیرپذیری اسلام از یهودیت و مسیحیت و فقدان اصالت قرآن» دیدگاهی رایج و تقریباً مشترک در میان اغلب خاورشناسان است. این ادعا معمولاً با قطعیت بیان شده، اما کمتر بر شواهد متقن و تحلیل‌های علمی استوار است.

به عنوان نمونه، ماکسیم رودنسون بر این باور است که «بحث اقتباس اسلام از دیگر ادیان» نقطۀ اشتراک نظر میان مستشرقان است (شاكر، ۱۳۸۹: ۱۲۲؛ شرقاوی، بی‌تا: ۸۵). آبراهام گایگر در دوران معاصر این اتهام را بار دیگر مطرح ساخت و پس از او افرادی چون هِرشِفِلد و تئودور نولدکه همان مسیر را ادامه دادند.

با این حال، برخلاف ادعای مستشرقان، بخش اعظم آموزه‌های قرآن نه‌تنها با تعالیم موجود در منابع یهودی و مسیحی تفاوت ماهوی دارد، بلکه همان مشابهت‌های اندکی که در برخی مضامین دیده می‌شود، لزوماً نتیجۀ اقتباس نیست. قرآن، ریشۀ تمام ادیان الهی را «وحی واحد الهی» می‌داند و مأموریت همۀ پیامبران را هدایت انسان به سوی تعالی دنیوی و اخروی معرفی می‌کند. از این‌رو، اشتراک در برخی اصول، طبیعی و ناشی از منبع مشترک وحیانی است، نه دلیل بر کپی‌برداری یا تأثیرپذیری. تفاوت در جزئیات و شیوه بیان نیز، حاصل تناسب پیام هر پیامبر با شرایط فرهنگی و نیازهای معنوی جامعۀ مخاطب او بوده است.

در طول دهه‌های اخیر، پژوهشگران مسلمان با رویکردهای تاریخی، کلامی و زبان‌شناختی، این شبهه را بررسی و نقد کرده‌اند. برای مطالعه بیشتر، ر.ک:

  • اسدی، علی (۱۳۹۶)، بررسی و نقد نظریه اقتباس قرآن از عهدین، معرفت ادیان، سال هشتم،‌شماره 31.

  • نصیری، علی؛ مدبر، محمدحسین (۱۳۹۱)، بررسی اقتباس قرآن از تورات، دو فصلنامۀ قرآن‌پژوهی خاورشناسان، ۱۰.

  • معارف، مجید؛ نیل‌ساز، نصرت؛ زرنوشه فراهانی، حسن (۱۳۹۰)، نقد دیدگاه خاورشناسان دربارة تأثیرپذیری قرآن از کتاب مقدّس، کتاب قیم، ۱(۴)، ۱۱۷–۱۴۰.

  • رضایی اصفهانی، محمدعلی (۱۳۸۹)، بررسی دیدگاه خاورشناسان درباره تأثیرپذیری قرآن از فرهنگ یهودی و مسیحی، قرآن‌پژوهی خاورشناسان، ۸، ۱۷۵–۱۹۴.

  • قوجایی خامنه، مریم (۱۳۹۸)، تحلیل ارتباط واژگان دخیل در قرآن با شبهه «اقتباس قرآن» مستشرقان، مطالعات قرآنی نامه جامعه، ۱۳۰، ۸۷–۱۰۴.

  • حیدری، علیرضا (۱۴۰۰)، نقد دیدگاه مستشرقان در اقتباس قرآن، قرآن‌پژوهی خاورشناسان، ۳۰، ۲۰۸–۲۳۵.

  • خراسانی، علی (۱۳۹۸)، بررسی و نقد اثرپذیری قرآن از تورات و انجیل در دائرة‌المعارف قرآن لیدن، مطالعات علوم قرآن، ۱، ۶۰–۸۷.

  • اسدی، علی (۱۳۹۷)، نقد دیدگاه خاورشناسان درباره تعلیم‌دهندگان پیامبر اسلام (ص)، معرفت ادیان، ۳۵، ۲۷–۴۶.

  • شایگان، سیدعلی؛ سعیدی، حسن (۱۳۹۹)، بررسی و نقد شبهه تأثیرپذیری پیامبر(ص) و قرآن از اهل کتاب با تأکید بر آرای مستشرقان، آینه معرفت، ۶۴، ۶۱–۸۶.