علوم قرآن و حدیث

نقد ترجمه (7) نکات ناب 138 - آموزش ترجمه زبان انگلیسی

لذت ترجمه آن است که بتوانی از زبانی بیگانه جملات و عباراتی بدست دهی که در زبان خودت «خوش‌خوان، نرم و دلاویز و روان» باشد؛

اما برخی ترجمه‌ها نه تنها لذت‌بخش و شیرین نیستند که اصلاً ما را از امرِ مهم مطالعه نیز به‌کل باز می‌دارند؛ اگر مترجم «معنایِ زبان‌شناختی، کاربردشناختی و بافتاریِ» متن را در نیابد، نمی ‎تواند ترجمه‌ای مطلوب به دست دهد و از این رو ترجمه را نمی‌توان امری مکانیکی و وابسته به دانستن مُشتی واژه و کنارِ هم چیدنِ آنها قلمداد کرد؛

در ادامه به بررسی جملاتی می‌پردازیم که مترجم نتوانسته است معنا و پیام متن را در هر سه سطح «زبان‌شناختی، کاربردشناختی و بافتاری» به زبان مقصد منتقل کند و صرفاً به «انتقال جسمانیِ کلمات» بسنده کرده است.

(جملات انگلیسی از کتاب‌هایِ دانشجویان دوره ترجمه هست؛ «ترجمه مترجم» از ترجمه‌آموزان دوره‌های مختلف و «ترجمه درست» به قلم مربی دوره است)

It’s fine for researchers to say that there are a lot of benefits to thinking positively, but it can definitely feel like they are asking for the impossible

ترجمه مترجم:

گفتن اینکه مثبت اندیشی مزایای زیادی دارد برای پژوهشگران بسیار خوب است، اما قطعا این گفتن می‌تواند مثل مطرح کردن درخواست غیرممکنی باشد.

نکته: مترجمِ جمله فوق، همانند بسیاری مترجمانِ ناشیِ دیگر، اندکی خلاقیت به خرج نداده و نتوانسته دریابد که اول، نباید بی‌دلیل چیزی را جابجا کند و دوم، ترجمه را طبیعی کند و برای خواننده فارسی‌زبان گوش‌آشنا.

ترجمه درست/ طبیعی:

پژوهشگران خیلی راحت ادعا می‌کنند که مثبت‌اندیشی مزایای بسیار دارد اما بی‌شک نمی‌دانند که این کار چه اندازه طاقت‌فرسا است.

When you are bogged down with bills, chores, and other things you don’t want to do, it can feel like being told to be positive is just one more demand on your time

ترجمه مترجم:

هنگامی‌که در صورت حسابها و کارهای سخت روزمره و چیزهای دیگری که نمی‌خواهید انجامشان دهید گیر کرده‌اید، گفتن این‌که مثبت باشید، مثل اضافه کردن کاری به مشغله کاری‌ تان است.

نکته: مترجم خوب پرسشگری خوب است؛ نیک می‌داند که ترجمه صرف انتقال مُشتی واژه نیست، بلکه باید متن را بتراشد، یا حتی خورد و خمیر کند و در قالب دیگری بریزد، زیرا اصل بر انتقال پیام است.

ترجمه درست:

وقتی در شرایط بدی گیر می‌افتید مثل پرداخت صورت‌حساب‌ها، کارهای دشوار روزمره، کارهایی که علاقه‌ای به آنها ندارد، اگر کسی به شما بگوید مثبت فکر کن، نه تنها باری از دوشتان برنداشته، بلکه باری بر آن افزوده است.

We’ll talk about how a child’s grief process is different than an adult’s, and how different kinds of loss can lead to different types of grief

ترجمه مترجم:

درباره اینکه چطور روند غصه کودکان و بزرگسالان متفاوت هست صحبت می کنیم و چگونه انواع مختلف از دست دادن می تواند منجر شود به انواع مختلف اندوه.

نکته: مترجم باید تیزبین و دقیق باشد؛ اگر از «تفاوت بیان» بین دو زبان مبدأ و مقصد مطلع نباشد، کار ترجمه‌اش به چسباندن مشتی کلمه به یکدیگر و ساختن جمله می‌ماند.

ترجمه درست/ طبیعی:

در این باره صحبت می‌کنیم که فرایند سوگ کودکان و بزرگسال چه فرقی با هم دارد و نیز بررسی می‌کنیم هر نوع از دست‌دادنی با چه نوع سوگی ممکن است همراه باشد.

There was a lot of traffic and I didn’t want to text from the car

ترجمه مترجم:

ترافیک خیلی زیاد بود و من نمی‌خواستم در ماشین پیام بدم.

نکته: از اشکالات اساسی برخی مترجم‌ها، یکی آن است که در «خلأ» ترجمه می‌کنند و اصلاً به این توجه نمی‌کنند که عمده جملات زبان در دنیای واقعی تولید می‌شوند و متأثر از تجربه‌های انسانی هستند که در فرهنگ و جامعه زبان مقصد نیز به چشم می‌خورند؛ از این رو، ساده‌ترین جملات را با تعابیری مصنوعی و خشک و بی‌روح به فارسی بر می‌گردانند.

ترجمه درست:

ترافیک خیلی سنگین بود و من نمی‌خواستم حین رانندگی پیام بدم.