علوم قرآن و حدیث

انجمن علمی علوم قرآن و حدیث دانشکده قرآن و حدیث دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی برگزار می‌کند:

فصل سوم سلسله نشست های علمی_تخصصی علوم قرآن و حدیث ویژه ماه مبارک رمضان (۱۴۰۲ شمسی)

نشست اول

سخنران: دکتر بشیر سلیمی

(مدرس گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی)

موضوع: ساختار هنری قصه های قرآن

تاریخ برگزاری: دو‌شنبه ۱۴۰۲/۱/۱۴ مصادف با دوازدهم ماه مبارک رمضان ۱۴۴۴

ساعت برگزاری: 21 الی 22

🌐 لینک ورود به جلسه در بستر اسکای روم انجمن علمی به عنوان میهمان:

https://online.mazaheb.ac.ir/ch/anjomanquran

ساختار هنری قصه های قرآن

در دانشکده های هنرهای زیبا آنچه بعنوان مساله ای بین رشته ای درحوزه ساختارهای گفت وگوی داستانی مطرح است وارتباط با این عنصر در شیوه های بیان و موضوع قصص قرآن هم دارد فهم عمیق تر و امروزین این تکنیک ها می باشد. طبعاً پاسخهای گذشتگان وآنچه منحصر در استعاره، تشبیه ومجاز است، ذهن جامعه هدف را اقناع نمی کند. عناصر اصلی روایت داستانی و در راس آنها عنصر گفت وگو در این زمینه نقش بسیار کلیدی برعهده دارد. لذا این نشست به بررسی ساختار قصه‌های قرآن با تأکید بر عنصر گفت‌‌وگو می‌پردازد. هدف از این بررسی پاسخ به دو سؤال کلی است. تفاوت داستان‌های عرفی و بشری با داستان‌های وحیانی قرآنی در چیست؟ ساختار قصه‌های قرآن چگونه است؟

برای پاسخ به این سؤالات از منظرهای ادبیات، هنر و تفسیر بایسته بود تا به سیر گفتمان نقد ادبی در بسترهای ساختارگرایی و روایت شناسی پرداخته شود و در خلال آن از متفکرین مهم این عرصه در غرب و جهان اسلام نام‌ برده شود و تئوری‌های مهم ایشان تحلیل گردد. گام بعدی، بومی‌سازی این نظرات و جری و تطبیق آن با داستان‌های قرآن کریم بود که شواهد قرآنی زیادی بکار گرفته شد. از مجموع مباحث و با توجه به نقش‌های زبان، هنجار گریزی‌ها، واقعیت‌گرایی و تخیل ماهیت گفت‌وگو و قصه، این نتیجه حاصل‌شده است که اصولاً یکسان پنداشتن بیان داستان‌های قرآن با ذهنیت بشری، کاری کاملاً نادرست است و واقع‌گرایی قرآنی فراتر از واقع‌گرایی عرفی بوده، زیرا تمایلات ذهنی نویسنده در بیان داستان تأثیر گزار است، اما داستان‌های قرآنی عین حقیقت خارجیه است که اتفاق افتاده است. از سویی دیگر با توجه به بررسی داستان‌های حضرت آدم علیه‌ السلام، موسی علیه‌ السلام، مریم سلام‌ الله‌ علیها و ابراهیم سلام‌ الله‌ علیه در سوره‌های گوناگون، متوجه می‌شویم که ساختار قصه‌های قرآن کاملاً از فن‌های امروزی قصه پیشرو بوده و این در خلال قصه‌های مطرح‌شده، نشان داده‌ شده است. ساختار گفت‌وگو نیز به‌عنوان زیرمجموعه‌ای از ساختار قصه، در خدمت عنصر اصلی قرآن، یعنی هدایت است و از تمایلات و واکنش‌های عاطفی، روانی و اجتماعی طرفین دیالوگ پرده برمی‌دارد. تلاش‌های متفکرین معاصر اسلامی قابل توسعه بوده. نقدهای گوناگونی نیز بر آن‌ها وارد است که در خلال بررسی‌ها به آن‌ها پرداخته‌ شده و تئوری‌های جدیدی نیز بر نظرات ایشان افزوده گردیده است.

دکتر بشیر سلیمی مدرس گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی به تبیین این موضوع در این نشست می‌پردازد‌.